Φόρμα αναζήτησης

Δημήτρης Χριστόφιας: Από την ΕΔΟΝ έδειξε τα προσόντα του

Η σε βάθος αποτίμηση της ζωής και δράσης ενός πολιτικού ηγέτη είναι αδύνατο να γίνει μερικές ώρες ή μέρες μετά τον θάνατό του. Γιατί υπάρχει μια μεγάλη πιθανότητα η συναισθηματική φόρτιση να τροφοδοτήσει μια ρηχή προσέγγιση σε ό,τι αφορά την πολυετή πολιτική δράση μιας προσωπικότητας. Να οδηγήσει, ακόμα, λόγω και διαπροσωπικής σχέσης, σε ατραπούς, με κίνδυνο να απομακρυνθεί από το πεδίο η πραγματική και αντικειμενική κρίση.

Η πρώτη επαφή μου με τον Δημήτρη Χριστόφια ήρθε όταν ακόμη βρισκόταν αρχικά στη θέση του οργανωτικού και μερικά χρόνια αργότερα στη θέση του γενικού γραμματέα της ΕΔΟΝ το 1977. Εκεί στα μέσα της δεκαετίας του εβδομήντα. Στη δεκαετία της καταστροφής, αλλά και στη δεκαετία της άνθισης του μεγάλου μαζικού κινήματος της νεολαίας. Η ανάδειξη του στην ηγεσία της ΕΔΟΝ ήταν η φυσιολογική πορεία μιας προσωπικότητας που είχε ατόφια τη στόφα, τα βασικά χαρακτηριστικά, ενός νέου ηγέτη με αστείρευτη ενέργεια δράσης, με τεράστια επιμονή με ευφάνταστες για την εποχή ιδέες στη δράση της νέας γενιάς, αλλά κυρίως με μια μοναδική ικανότητα να συνεπαίρνει τις μεγάλες μάζες των νέων που συνέρρεαν στους κόλπους της οργάνωσης. Θυμάμαι πολύ χαρακτηριστικά τη μεγάλη, πρωτοφανή έλξη που ασκούσε, όχι μόνο απευθυνόμενους στους νέους, αλλά και απευθυνόμενος στα μέλη και στους φίλους οργανωμένους και μη, της Αριστεράς και όχι μόνον. Σε όλα τα μήκη και πλάτη της ελεύθερης Κύπρου. Πολλές φορές έτυχε να τον συνοδεύσω σε αυτές τις εξορμήσεις του και πραγματικά αισθανόμουν ότι εξέπεμπε κάτι ξεχωριστό στην επικοινωνία του με τον κόσμο. Ο Δημήτρης εκείνων των χρόνων κατέγραφε με τη δράση του και τις ενέργειές του με μεγάλη ακρίβεια το πολιτικό του μέλλον, το οποίο σαφώς και δεν περιοριζόταν τότε στην ανάδειξή του απλώς στην ηγετική πυραμίδα του ΑΚΕΛ, αλλά και παρά πέρα.

 

Η επαφή

Από το 1977, όταν είχε εκλεγεί ως γραμματέας της ΕΔΟΝ, έως το 1983, η επαφή που είχα μαζί του περιοριζόταν στις καλοκαιρινές διακοπές ως φοιτητής και στις δράσεις της οργάνωσης υπό την καθοδήγησή του εκείνη την περίοδο. Από το καλοκαίρι ωστόσο του 1983 έως και το 1990, η επαφή μου με τον Δημήτρη Χριστόφια ήταν καθημερινή γιατί είχα αναλάβει ως απόφοιτος της Δημοσιογραφικής Σχολής της Αγίας Πετρούπολης ( τότε Λένινγκραντ) την έκδοση της εφημερίδας «Νεολαία» της ΕΔΟΝ, την οποία ήθελε να αναβαθμίσει μαζί με άλλους συνεργάτες, στους οποίους δεν μπορώ να αναφερθώ χωρίς την άδειά τους. «Δημήτρη, είμαι δημοσιογράφος, δεν μπορώ να μείνω μονίμως σε μια κομματική εφημερίδα, έστω κι αν είναι το βδομαδιάτικο όργανο της νεολαίας», του είπα. «Εσύ ξεκίνα και βλέπουμε», μου απάντησε.

Ο Δημήτρης Χριστόφιας συνέχισε με επιμονή και με πρωτοφανή πείσμα που έφθανε στα όρια της εμμονής, αλλά και καταπόνησης του εαυτού του, όπως και των συνεργατών του τη δράση του στο κίνημα της νεολαίας. Ζήσαμε ήδη μαζί του το 1983 στην ηλικία των 36 χρόνων την πρώτη περιπέτεια της υγείας του. Αποτέλεσμα της προσωπικής πίεσής του να πετύχει και να δώσει τα καλύτερα αποτέλεσμα. Αποτέλεσμα και των πιέσεων άλλων… Άρχισε όμως να κτίζει μια άλλη πορεία, μια πιο αμφίδρομη σχέση με τα ιερά τέρατα της τότε ηγεσίας του ΑΚΕΛ, όπως ήταν ο Εζεκίας Παπαϊωάννου, ο Ανδρέας Φάντης, ο Ανδρέας Ζιαρτίδης, ο Παύλος Δίγκλης και άλλα μέλη του Πολιτικού Γραφείου και της Κεντρικής Επιτροπής του ΑΚΕΛ. Ενώ βρισκόταν ακόμη, έως το 1987, στην ηγεσία της νεολαίας, στην πραγματικότητα είχε θέσει όλες τις προϋποθέσεις για να ξεκινήσει την πορεία προς τα ανώτατα δώματα της ηγεσίας του ΑΚΕΛ. Για να φθάσει βεβαίως έως εκεί φρόντισε να μην διαρρήξει τις σχέσεις του με μερικά βασικά κλειδιά της ηγεσίας του κόμματος. Με μεγάλους σχεδιασμούς και στα όρια μιας θεμιτής φιλοδοξίας που τον ανάγκαζε είτε σε συμβιβασμούς, μερικούς από τους οποίους θα ήθελα να αποφύγει, είτε σε άλλους τους οποίους επιδίωξε.

 

Η κρίσιμη περίοδος

Η κρίσιμη περίοδος που καθόρισε το μέλλον του πολιτικού Δημήτρη Χριστόφια στην πορεία προς την ανέλιξή του σε γενικό γραμματέα του ΑΚΕΛ σηματοδοτήθηκε τρία χρόνια νωρίτερα, όταν ως γενικός γραμματέα της ΕΔΟΝ, και όντας μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματος, αποφάσισε να στηρίξει την ηγεσία του κόμματος στην πρώτη μεγάλη εσωτερική κομματική κρίση της δεκαετίας. Η ήττα του ΑΚΕΛ στις βουλευτικές εκλογές του 1985, όπου το κόμμα έμεινε πίσω και από το ΔΗΚΟ του Σπύρου Κυπριανού, έφερε τις πρώτες μεγάλες συζητήσεις για τις ευθύνες μελών της ηγεσίας, για τις συμπεριφορές μερίδας της ηγεσίας και κυρίως για την απόφαση του κόμματος να συμπορευθεί πολιτικά με τον Δημοκρατικό Συναγερμό του Γλαύκου Κληρίδη και να συγκατανεύσει στις πρόωρες βουλευτικές εκλογές του 1985. Σε εκείνη την κρίσιμη στιγμή, ο Δημήτρης Χριστόφιας, παρά την πίεση ορισμένων εκ των συναγωνιστών του, εκτίμησε ότι θα έπρεπε να στηρίξει, ως ηγέτης της νεολαίας και ως μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματος, την υπό τον Εζεκία Παπαϊωάννου μερίδα της ηγεσίας στις μεγάλες συζητήσεις για το εκλογικό πισωγύρισμα του κόμματος. Στον χώρο της νεολαίας, παρά τις πρώτες συζητήσεις και ορισμένες αντιδράσεις, δεν φαινόταν αμφισβήτηση των επιλογών του όταν ήταν ακόμη γενικός γραμματέας της ΕΔΟΝ. Αλλά εκείνη την περίοδο δημιουργήθηκαν στην ουσία τα πρώτα στίγματα, υπήρξαν τα πρώτα σκιρτήματα των έντονων ιδεολογικών διαφορών, οι πρώτες αμφισβητήσεις ως αποτέλεσμα των ευρύτερων εξωτερικών ανακατατάξεων στο Διεθνές Εργατικό Κίνημα, με την περεστρόικα και τον Γκλάσνοστ του Μιχαήλ Γκορπατσοβ, αλλά και στην ιδεολογική ακινησία εντός του ΑΚΕΛ, που οδήγησαν και στη μερική διάσπαση του κόμματος το 1990 με ηγέτη τότε πλέον τον Δημήτρη Χριστόφια. Το ισοζύγιο το δυνάμεων είχε εν τω μεταξύ αλλάξει και στην οργάνωση της νεολαίας, με αποτέλεσμα η ΕΔΟΝ να νιώσει περισσότερο από όλους τη φυγή σειρά στελεχών της σε όλα τα επίπεδα. Τότε πολλοί βρεθήκαμε στην άλλη όχθη. Ένα ζήτημα βεβαίως, που αντικειμενικά καταγράφοντας τα γεγονότα στη μετά Χριστόφια εποχή, θα πρέπει η Αριστερά να ανακαλύψει τις δυνάμεις της και να επιχειρήσει μια σοβαρή ενδοσκόπηση της περιόδου εκείνης της κρίσης στο ΑΚΕΛ στις αρχές του ’90 . Γιατί τα ίδια τα γεγονότα καταγράφουν πλέον τις αλήθειες της ευρύτερης και πέραν του ΑΚΕΛ αριστερής δράσης. Ωστόσο, είτε συμφωνεί κάποιος είτε διαφωνεί με τον τρόπο που ο Δημήτρης Χριστόφιας αντιμετώπισε τότε τους εσωκομματικούς του αντιπάλους, κυρίως στελέχη πρώτης γραμμής αλλά και μια σειρά από περιφερειακά στελέχη, είναι καθολικώς αποδεκτό ότι έδειξε μια μοναδική ικανότητα πραγματιστικής αντιμετώπισης της εσωκομματικής κρίσης, με αποτέλεσμα το κόμμα επί δικής του ηγεσίας να φθάσει έως το σημείο να αναδείξει τον ίδιο στην ηγεσία του κράτους, καταφέρνοντας μέχρι την κρίση στο Μαρί να είναι επί σειρά ετών ο πιο δημοφιλής Κύπριος πολιτικός.

 

 

Καθοριστική

Εκείνη η περίοδος των δύο με τριών χρόνων, μέσα από την προσωπική μου εμπειρία και μέσα από την πορεία του χρόνου, εκτιμώ ότι ήταν η πλέον καθοριστική για τη μετέπειτα ηγετική πορεία του Δημήτρη Χριστόφια, όχι μόνο ως επικεφαλής του ΑΚΕΛ, αλλά και αργότερα ως Πρόεδρος της κυπριακής Βουλής και Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η ορθολογιστική, αντικειμενική, αλλά και με πολιτικούς όρους αντιμετώπιση της μεγάλης πορείας του Δημήτρη Χριστόφια ως μιας προσωπικότητας που βγήκε μέσα από τα σπλάχνα της Αριστεράς, που τον εξέθρεψαν τα ιδεώδη αυτής της παράταξης, του δημιούργησαν την κουλτούρα της αλληλεγγύης αλλά και της επιβίωσης στον χρόνο, που έμεινε σταθερός και κυρίως εμμονικός στο ιδεολογικό του αφήγημα που άρπαξε και εφάρμοσε με απαράμιλλο τρόπο την τέχνη του σχεδιασμού και των σταθερών κινήσεων, είτε βασισμένων γνήσια στα ατόφια ιδεολογικά του πιστεύω, είτε και στη λογική ενός τακτικισμού στη δράση του, όλα αυτά αποτελούν και συνθέτουν μια προσωπικότητα στη σύγχρονη Ιστορία του τόπου, η οποία θα αποτιμηθεί δίκαια και θα κερδίσει, κατά την εκτίμησή μου, μια πιο αντικειμενική τοποθέτηση στις καρδιές και στις ψυχές των ανθρώπων.