Φόρμα αναζήτησης

«Χρειάζεται ο Θεός δικηγόρο;» του Νικόλα Κυριάκου



• Πολύς λόγος στα ΜΚΔ για το ζήτημα των καλλιτεχνικών έργων ενός εκπαιδευτικού.
• Ως συνήθως, ένα ζήτημα διχάζει το κοινό με σκληρή διαχωριστική γραμμή.
• Περνάμε από κρίση σε κρίση, από ερώτημα σε ερώτημα, από γεγονός σε γεγονός μέσα από μια επαναλαμβανόμενη αλληλουχία αντιδράσεων: γενεσιουργός αιτία, έκφραση άποψης, τοξικές τοποθετήσεις, άβυσσος.
• Έπειτα, μια στύση που πέφτει. Μέχρι το επόμενο θέμα.
• Σούμα σκέψεων, ως προσπάθεια να συγκρατήσω τα μυαλά μου.
• Στις δημοκρατίες οι άνθρωποι έχουν δικαιώματα – ακόμα και στην κακογουστιά.
• Η κρίση για την αισθητική αξία μιας δημιουργίας είναι ένα πράγμα. Η ίδια η ελευθερία της δημιουργίας είναι άλλο.
• Η αισθητική απαξίωση δεν δικαιολογεί την καταστολή της έκφρασης.
• Η Εκκλησία, τουλάχιστον στην ύπατη θεσμική της έκφραση, δεν μπορεί να σκεφτεί ούτε τα στοιχειώδη: η επίκληση και κινητοποίηση της κρατικής παρέμβασης εναντίον όσων θεωρεί αντιπάλους, βλάσφημους, εχθρούς δεν προσθέτει ούτε έναν πιστό.
• Αντίθετα, απομακρύνει όσους επιμένουν να ζυγίζουν τα πράγματα και ενδιαφέρονται ακόμα να ακούν και να σκέφτονται.
• «Μα να προσβάλλει τα θεία;»: η κοινή συνισταμένη των αντιδράσεων.
• «Γιατί δεν ζωγράφισε τον Αλλάχ, τον Πούτιν, τον Χατζηπετρή;», το παραπειστικό επιχείρημα.
• Το ζήτημα που τίθεται είναι κατά πόσον οι θρησκευτικές πεποιθήσεις των συμπολιτών μας μπορούν να αποτελούν λόγο περιορισμού της ελευθερίας έκφρασης ή καταστολής της.
• Η απάντηση, θαρρώ, είναι: όχι.
• Θρησκευτική ελευθερία σημαίνει δύο πράγματα. Ελευθερία επιλογής θρησκείας και ελευθερία λατρείας.
• Αυτές οι δύο εκφάνσεις δεν περιλαμβάνουν την απαίτηση ενός ή περισσοτέρων ανθρώπων να γίνονται αποδεκτά ή σεβαστά τα «πιστεύω» τους.
• Γιατί;
• Πρώτα από όλα, γιατί αυτό θα επεκτεινόταν σε κάθε θεμελιώδη άποψη μας. Αν η διαφωνία, η σάτιρα, η ειρωνεία, η επίκριση, ακόμα και η ακραία αμφισβήτηση των απόψεων μας απαγορευόταν, θα ζούσαμε σε μια κοινωνία μουγκών.
• Έπειτα, δεν υπάρχει τίποτα που να καθιστά τις θρησκευτικές πεποιθήσεις μας άξιες οποιασδήποτε επαυξημένης προστασίας έναντι αντίθετων απόψεων, σε σχέση με άλλες κατηγορίες απόψεων (πολιτικές, συνδικαλιστικές, αθλητικές, ιδεολογικές κλπ).
• Κι επίσης, η προσβολή των θείων ή των σχετικών με αυτά συμβόλων είναι προβληματική από άποψη λογικής και νομικής σύλληψης.
• Πόσα άτομα θα πρέπει να νιώσουν θιγμένα από ένα έργο; Πως καθορίζεται η ένταση της προσβολής; Ποιος αποφασίζει ότι υπήρξε προσβολή; Έναντι ποιου πλέγματος κανόνων πρέπει να αντιπαραβάλουμε το έργο για να ελέγξουμε αν έχει υπάρξει προσβολή;
• Μια καλλιτεχνική δημιουργία δεν εμποδίζει κανένα πιστό να συνεχίσει να πιστεύει και να το εκδηλώνει δημόσια.
• Αν κάποιος θίγεται, η λύση είναι απλή: μην κοιτάτε το έργο, μην διαβάζετε όσα σας σκανδαλίζουν. Υπάρχει πληθώρα άλλων πηγών και ερεθισμάτων στην καθημερινότητα.
• Στην τοποθέτηση της για το θέμα, η Επίτροπος Διοικήσεως διαπιστώνει προσβολή της θρησκευτικής ελευθερίας τρίτων από τα καλλιτεχνικά έργα του εκπαιδευτικού, παραπέμποντας σε αποσπάσματα ορισμένων αποφάσεων του ΕΔΑΔ.
• Η τοποθέτηση δεν το αναφέρει ρητά, αλλά εύκολα συνάγεται από τα συμφραζόμενα του κειμένου της: είμαστε ενώπιον μιας βλασφημίας που δεν μπορεί να γίνει ανεκτή.
• Δόξα τω Θεώ, στην Κύπρο δεν υπάρχουν νομικές διατάξεις που να απαγορεύουν τη βλασφημία.
• Ωστόσο, η ανάλυση της Επιτρόπου δεν αντέχει στο νομικό έλεγχο.
• Δεν μαθαίνουμε από την τοποθέτηση της ποιων τα δικαιώματα και οι ελευθερίες προσβάλλονται. Δεν γνωρίζουμε σε τι ακριβώς συνίσταται η προσβολή τους. Δεν πληροφορούμαστε για το νομικό και πραγματικό υπόβαθρο των αποφάσεων του ΕΔΑΔ, στις οποίες εδράζεται η τοποθέτησή της και αν πράγματι είναι συγκρίσιμες με την παρούσα περίσταση. Δεν μαθαίνουμε ποιος νομικός κανόνας προβλέπει τον περιορισμό της ελευθερίας έκφρασης προς προστασία της θρησκευτικής ελευθερίας, ποιος είναι ο σκοπός αυτού του περιοριστικού κανόνα, αν ο κανόνας αυτός είναι αναγκαίος σε μια δημοκρατική κοινωνία και αν είναι πρόσφορος και αναλογικός για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού.
• Αυτά είναι τα μεθοδολογικά εργαλεία του ΕΔΑΔ. Για όποιον είναι εξοικειωμένος με τον τρόπο που το Δικαστήριο εφαρμόζει τα εργαλεία αυτά, αποτελεί κοινό τόπο ότι το κάνει με ευλαβική προσήλωση και λεπτομερή συσχέτιση με τα γεγονότα κάθε υπόθεσης.
• Και μάλιστα σε έκταση που, αν μη τι άλλο, υπερβαίνει μια έκθεση δημοτικού…
• Έχει ανάγκη ο Θεός την παρέμβαση της Επιτρόπου Διοικήσεως, του Υπουργείου Παιδείας ή οποιοδήποτε άλλου κρατικού ή πολιτειακού αξιωματούχου; Χρειάζεται δικηγόρο ο Θεάνθρωπος;
• Η απάντηση είναι προφανώς, όχι.
• Ωστόσο, η απόπειρα επιβολής και δικαιολόγησης των περιορισμών εξυπηρετούν μόνο τους ακραίους, τους φονταμενταλιστές, τους εχθρούς της ελευθερίας και της Δημοκρατίας.
• Παρεμπιπτόντως, ας διακινδυνεύσω την εκτίμηση ότι αυτή καθώς και παλαιότερες τοποθετήσεις λειτουργούν διαβρωτικά στη συνείδηση της κυπριακής κοινωνίας και ότι θα το πληρώσουμε, ως κοινωνία και ως πολιτικός δήμος, ακριβά.
• Τέλος, ας το ξαναπούμε: χωρίς λύση του κωλο-Κυπριακού, η ελληνοκυπριακή κοινωνία είναι καταδικασμένη να βιώνει κάθε είδους ηθικό πανικό που της ρίχνουν στο δρόμο της χωρίς να ζυγίζει τα πράγματα και να στοιχίζεται κάθε φορά πίσω από κάθε είδους εθνικές, πολιτικές και θρησκευτικές ορθοδοξίες.
• Το διακύβευμα;
• Μα, να χαθεί ολόκληρος ο 21ος αιώνας.
*Ο Νικόλας Κυριάκου είναι Νομικός.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.