Φόρμα αναζήτησης

Απορωσοποίηση σε ρυθμούς σκληρού ροκ εντ ρολ

Με το τέταρτο τουρκικό πλοίο, το ερευνητικό Oruc Reis, να κινείται σύντομα εντός της κυπριακής ΑΟΖ, τον Κουντρέτ Όζερσαϊ να παίζει, μέχρι τέλους, το χαρτί της Αμμοχώστου αλλά και με τις εξελίξεις στην περιοχή να τρέχουν, η ελληνοκυπριακή πλευρά προσέρχεται σε διαπραγματεύσεις –αρχίζοντας με την κάθοδο της κ. Λουτ– υπό το βάρος ασφυκτικών πιέσεων. Πιέσεων που ξεδιπλώθηκαν σε πλήρη ισχύ και λόγω της εσωτερικής αντιπαράθεσης και των υψηλών τόνων μεταξύ κυβέρνησης και ΑΚΕΛ με αφορμή το δημοσίευμα διεθνούς οργανισμού (OCCRP) που βάζει στο κάδρο τον ίδιο τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για υποθέσεις που συνδέονται με ξέπλυμα χρήματος Ρώσων ολιγαρχών – στο πλαίσιο του γνωστού σκανδάλου Troika Laundromat. Ένας έμπειρος παρατηρητής θα έβλεπε πως η πίεση προς την ελληνοκυπριακή πλευρά δεν συνδέεται μόνο με τις έκνομες κινήσεις της Τουρκίας στην κυπριακή ΑΟΖ, τη δίχρονη απουσία διαλόγου στο Κυπριακό και την ευρύτερη γεωπολιτική συγκυρία αλλά και με μια διελκυστίνδα ισχύος ΗΠΑ-Ρωσίας στην Ανατολική Μεσόγειο, αναπόσπαστο κομμάτι της οποίας αποτελεί και η Κύπρος – με τις επιμέρους πολιτικές και οικονομικές της ιδιαιτερότητες. Η πρόσφατη κάθοδος της Αμερικανίδας επικεφαλής της Επιτροπής Οικονομικών Υπηρεσιών του Κογκρέσου, Maxine Waters, καταδεικνύει την εμβάθυνση –στη παρούσα φάση– της προσπάθειας για «απορωσοποίηση» της κυπριακής οικονομίας. Επιπλέον ο χρονισμός της επίσκεψής της αλλά και η γενικότερη ιδέα του ότι «κάτι δεν πάει καλά με τους Ρώσους στην Κύπρο» που σε συνδυασμό με την ύπαρξη –κατά καιρούς– δημοσιευμάτων που πλήττουν το κύρος της Κυπριακής Δημοκρατίας διεθνώς, συντελεί στο ότι ο γεωπολιτικός προσανατολισμός της Κύπρου –με ή χωρίς λύση του Κυπριακού τους επόμενους μήνες– αλλάζει άρδην.

Έδωσε τα εύσημα

Η κ. Waters δεν είναι τυχαία. Ιστορικό στέλεχος των Δημοκρατικών και στην πρωτοπορία της αντιπολίτευσης εναντίον του Προέδρου Τραμπ αλλά και της γνωστής υπόθεσης –που απασχόλησε κι απασχολεί την αμερικανική Δικαιοσύνη– εμπλοκής της Ρωσίας του Πούτιν στις αμερικανικές εκλογές του 2016. Στην ανακοίνωσή της μετά το πέρας της επίσκεψής της στην Κύπρο η Αμερικανίδα πολιτικός τόνισε την πρόοδο που έχει συντελεστεί στην καταπολέμηση της διαφθοράς στην Κύπρο χωρίς ωστόσο να μην τονίσει πως «μέχρι πρότινος η Κύπρος ήταν το επίκεντρο ξεπλύματος χρημάτων της πολιτικής διαφθοράς των Ρώσων ολιγαρχών» (Until recently, for example, Russian oligarchs were reported to have laundered the spoils of their political corruption through banks in the Republic of Cyprus). Σύμφωνα με καλά ενημερωμένες πληροφορίες του «Π» η κ. Waters εξήρε το κλείσιμο λογαριασμών που συνδέονταν με ύποπτες δραστηριότητες αλλά και την πολιτική εναντίον των «εταιρειών-κέλυφος» (cell companies). Ωστόσο παραμένουν ζητήματα που εκκρεμούν και για τα οποία, προφανώς σύμφωνα με τους Αμερικανούς, η Κύπρος πρέπει να προχωρήσει με πιο αποτελεσματικούς τρόπους. Η κ. Waters φαίνεται πως γνωρίζει πολύ καλά τι κάνει στην Κύπρο μιας και κορωνίδα της πολιτικής της είναι αυτό που η ίδια τυποποιεί (και με σχετικό infographic, μόνιμα αναρτημένο, στο προφίλ της στο twitter) ως «Trump’s Kremlin Klan» – δηλ. τη «συμμορία του Κρεμλίνου του Τραμπ» ήτοι τους Αμερικανούς, κατά την ίδια, που βοήθησαν τον Ρώσο Πρόεδρο Πούτιν να παρέμβει στις αμερικανικές εκλογικές διαδικασίες, το 2016, υπέρ της εκλογής Τραμπ. Μέλη αυτού του «klan» είναι ονόματα που κατά καιρούς απασχόλησαν έντονα την Κύπρο αλλά και πληθώρα διεθνών δημοσιευμάτων και ερευνών όπως αυτά του πρώην λομπίστα και υπεύθυνου της καμπάνιας του Τραμπ, Paul Manafort, του Ρώσου ολιγάρχη Viktor Vekselberg αλλά και του πρώην αντιπροέδρου του δ.σ. της Τράπεζας Κύπρου, Wilbur Ross. To εύλογο ερώτημα που τίθεται εδώ είναι αν η Αμερικανίδα πολιτικός όπως και, εν γένει, οι διεθνείς αρχές (π.χ. FinCEN των ΗΠΑ, Συμβούλιο της Ευρώπης, κ.ο.κ.) που ερευνούν την πρόοδο της Κύπρου εναντίον της διαφθοράς έχουν πειστεί για το αν οι αρχές της Δημοκρατίας προχωρούν τις έρευνες αλλά και τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις σε βάθος και με τη λογική των απτών αποτελεσμάτων. Επί τούτου, η ανακοίνωση της κ. Waters μετά την επίσκεψή της στην Κύπρο είναι διαφωτιστική: […] our Cypriot hosts leave us confident that Cyprus is up to the challenge. Kοινώς, οι Αμερικανοί διαβλέπουν εδώ μια πρόκληση (προφανώς σε εξέλιξη) για την οποία έχουν πειστεί ότι θα την αναλάβουμε. Μένει, άρα, να δει κανείς και τα αποτελέσματα αυτού – ειδικά αν λάβουμε υπόψη μας τις πηγές εκείνες που κάνουν λόγο «για αρκετά ανοικτά ζητήματα ακόμη».

Το end game κάθε πλευράς

Αυτό που καθίσταται σαφές είναι πως τα τελευταία χρόνια η φήμη της Κύπρου διεθνώς καταρρακώνεται κάθε φορά που στο φως των δημοσιογραφικών αποκαλύψεων έρχονται πληροφορίες για τον βαθμό έκθεσης της κυπριακής οικονομίας σε Ρώσους ολιγάρχες – με συχνά αμφιλεγόμενη πορεία σε γεγονότα με παγκόσμιο αντίκτυπο όπως π.χ. οι αμερικανικές εκλογές του 2016. Το ίδιο ισχύει και για το πρόγραμμα της κατ’ εξαίρεση πολιτογράφησης («golden visas») Κυπρίων με τον τρόπο που κορυφώθηκε μετά το 2015 – ως μοντέλου ανάπτυξης της κυπριακής, εξερχόμενης από την κρίση του 2013, οικονομίας. Εδώ όμως είναι που εισέρχεται και η πτυχή των ανταγωνισμών ισχύος μεταξύ ΗΠΑ-Ρωσίας πέραν του τρόπου που, διαχρονικά, η Κύπρος, αμέσως μετά το ’90 και έως την ένταξή της στην ΕΕ, έχτισε αυτό το πλέγμα υπηρεσιών («οι λογιστές και οι δικηγόροι») που συχνά αποτελεί αντικείμενο κριτικής – εσωτερικά και διεθνώς. Ορθολογιστικά θα έλεγε κανείς πως η «απορωσοποίηση» της κυπριακής οικονομίας συνδέεται τόσο με τη μεγάλη εικόνα της περιοχής αλλά και σε σχέση με το πώς μπορεί αυτό να καταστεί αποτελεσματικό με τρόπο που δεν θα αφήνει σκιές για την εμπλοκή της Κύπρου σε ξέπλυμα μαύρου χρήματος στο εγγύς μέλλον. Υπό αυτό το πρίσμα, δεν πρέπει να αποκλείσουμε πως πέραν των βημάτων που έγιναν προς το κλείσιμο ή πάγωμα τραπεζικών λογαριασμών και το κλείσιμο cell companies, υπάρχουν και εκείνες οι περιπτώσεις προσώπων για τους οποίους, πιθανόν, υπάρχει σύνδεση εμπλεκόμενων οικονομικών συμφερόντων με «κυπριακά χέρια» – για να παραφράσουμε και τον κ. Πρόδρομο Προδρόμου. Σημαντικότερα, υπάρχουν και εκείνες οι περιπτώσεις προσώπων για τους οποίους, πιθανόν, ο βαθμός εμπλοκής των δραστηριοτήτων τους φτάνει μέχρι την άλλη πλευρά του Ατλαντικού καθιστώντας την Κύπρο «παράπλευρη απώλεια» στον ιδιαίτερο αυτό βαθμό εμπλοκής και γκρι αλληλεξαρτήσεων μεταξύ Αμερικανών και Ρώσων αξιωματούχων. Αυτό το τελευταίο πρακτικά σημαίνει πως ακόμη και αν το debate στην Κύπρο σε επίπεδο πολιτικής δημόσιας σφαίρας αναλώνεται σε ένα σχήμα «ΝΑΤΟ vs Ρωσία», «μονόπλευρης ή πολυεπίπεδης εξωτερικής πολιτικής» ή «ανήκομεν εις την ΕΕ και την Δύσιν vs εξαρτώμαστε κι από τη Ρωσία σε επίπεδο ΟΗΕ/Κυπριακού», η πραγματικότητα είναι πως πιθανή εμπλοκή σε επίπεδο μικροσυμφερόντων από Κύπριους δρώντες ίσως στο τέλος της ημέρας να μην εξυπηρετεί κανένα σχήμα αλλά, τουναντίον, να μας συνθλίβει μεταξύ των βράχων του ανταγωνισμού δυνάμεων με τεράστια ισχύ σε σχέση με τις δυνατότητές μας ως μικρής νησιωτικής, υπό στρατιωτική κατοχή για δεκαετίες, χώρας.

Η διαχείριση ενός worst case scenario

Η μεγάλη εικόνα που διαμορφώνεται για τους επόμενους μήνες στο Κυπριακό δεν φαντάζει ευοίωνη. Και το γενικότερο αίσθημα που προκύπτει από την επίδραση του δημοσιεύματος του OCCRP για την Κύπρο, σε επίπεδο δημόσιας εσωτερικής αντιπαράθεσης, είναι το κατά πόσον, πολιτικά, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είναι ευάλωτος σε οποιουδήποτε είδους πίεση ή όχι. Ο γενικότερος επικοινωνιακός χειρισμός του θέματος από την κυβέρνηση περιλάμβανε μεγάλη τοξικότητα στα επιμέρους στοιχεία του με την έμμεση στοχοποίηση τόσο κυπριακών ΜΜΕ που αναδημοσίευσαν την ιστορία όσο και σε σχέση με μια διάσταση υπόνοιας –στα όρια της συνωμοσιολογίας– εμπλοκής Κυπρίων (δημοσιογράφων ή πολιτικών προσώπων) στο πλαίσιο μιας δημοσιογραφικής έρευνας (έγκριτης ή μη) η οποία απορρέει από συγκεκριμένους ξένους κύκλους (προφανώς λόγω της ανοικτής χρηματοδότησης του OCCRP από κυβερνητικούς και μη κυβερνητικούς φορείς με σαφές δυτικό/αντιρωσικό προσανατολισμό). Υπάρχουν όμως και δύο άλλες διαστάσεις, σαφώς πιο κοντά στο δάσος, από ό,τι στο δέντρο, τόσο σε σχέση με το εν λόγω δημοσίευμα όσο και αναφορικά με οποιοδήποτε μελλοντικό δημοσίευμα που θα αφορά την Κύπρο, είτε φωτογραφίζοντας τον Χ ή τον Ψ Κύπριο δικηγόρο ή λογιστή είτε οποιοδήποτε πολιτικό – από έναν απλό επαρχιακό γραμματέα κόμματος μέχρι τον πρώτο πολίτη της Κυπριακής Δημοκρατίας: Αυτή των αρνητικών εξελίξεων στο Κυπριακό στον βαθμό που δεν θα υπάρχει κανένα κύρος ή έρεισμα για διαχείριση ενός worst case scenario διεθνώς και εκείνη της μη κατανόησης των διεθνών μηνυμάτων που αποστέλλονται σε σχέση με το πώς αντιμετωπίζουμε τη διαφθορά στην Κύπρο. Και στη μία περίπτωση αλλά και στην άλλη δεν θα μας έχουν «στοχοποιήσει». Θα έχουμε πυροβολήσει, οι ίδιοι, τα πόδια μας.

 

*Twitter: @JohnPikpas