Φόρμα αναζήτησης

Αντικυκλική δημοσιονομική πολιτική και δημόσιες δαπάνες



Η απόφαση της κυβέρνησης να μειώσει τις δημόσιες δαπάνες κατά 368 εκατομμύρια ευρώ, σε συνδυασμό με την αναστολή των προσλήψεων και προαγωγών μέχρι το τέλος του έτους, μπορεί να ήταν αναγκαία λόγω της κατάστασης στην οποία περιέρχονται τα οικονομικά του κράτους λόγω της κρίσης του κορωνοϊού. Αντίστοιχα, η κυβέρνηση ορθά ζήτησε τη λήψη ανάλογων μέτρων και από τους ημικρατικούς οργανισμούς. Αλλά, όπως και στην περίπτωση της περιστολής των δαπανών οποιασδήποτε επιχείρησης, η ευρεία εφαρμογή ενός τέτοιου μέτρου δεν είναι πάντοτε η ενδεδειγμένη προσέγγιση. Ειδικά όταν εφαρμόζεται ακριβώς το αντίθετο για την υπόλοιπη οικονομία μέσω προγραμμάτων επέκτασης.

Τέτοια μη στοχευμένα μέτρα λογιστικής διαχείρισης, μπορεί να υποδηλώνουν, από τη μια, την πολύ κρίσιμη κατάσταση των δημόσιων οικονομικών, όμως, από την άλλη, αποτελούν και τη σχετικά «εύκολη» λύση. Τσουβαλιάζουν όλες τις δαπάνες που κρίνονται ως δευτερευούσης σημασίας, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη ότι οι προσεγγίσεις ευρείας εφαρμογής ενέχουν τον κίνδυνο πρόκλησης σοβαρών στρεβλώσεων με άμεσες βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες παραγωγικές επιπτώσεις. Αποτελούν, ουσιαστικά, την άλλη όψη του νομίσματος της στόχευσης των μέτρων. Όπως οι δαπάνες πρέπει να είναι στοχευμένες στο πλαίσιο της αντικυκλικής προσέγγισης, ανάλογα στοχευμένες πρέπει να είναι και οι περικοπές τους.

Μπορεί η κρισιμότητα των ημερών να μην επιτρέπει την απαραίτητη άνεση χρόνου για ολοκληρωμένη ανάλυση και αξιολόγηση κάθε δαπάνης που περιστέλλεται, αλλά ούτε και ο πανικός είναι καλός σύμβουλος.

Στην περίπτωση των προαγωγών και προσλήψεων, υπάρχουν υπηρεσίες και θέσεις στο Δημόσιο που πρέπει να πληρώνονται. Ήδη η στρέβλωση από ένα αντίστοιχο μέτρο που εφαρμόστηκε κατά την προηγούμενη κρίση του 2013, πλήγωσε σοβαρότατα τον μηχανισμό διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού του κράτους. Με απλά λόγια, τότε το κράτος βρέθηκε να διαχειρίζεται το πολυτιμότερο αγαθό του, τους ανθρώπους του, και δη τους πιο καταρτισμένους από αυτούς, που με κόπο και κόστος προσέλαβε και εκπαίδευσε, έως να ήταν ακόμα μια στήλη στο λογιστικό φύλλο του προϋπολογισμού του.

Τερματίστηκαν οι προαγωγές και παράλληλα προεκτάθηκε και η ηλικία αφυπηρέτησης, και πάλι ως λογιστικό μέτρο διαχείρισης των συνταξιοδοτικών δαπανών, στην απουσία ορθού μηχανισμού συνταξιοδοτικής πρόνοιας. Και αυτό έγινε χωρίς καμιά ουσιαστική μεταρρύθμιση στο επίπεδο του ανθρωπίνου δυναμικού. Είναι άλλωστε γνωστό ότι, παρά τα όσα μπορεί να ισχυριστεί οποιοσδήποτε, στο Δημόσιο δεν υπάρχει και δεν εφαρμόζεται πραγματική διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού (Human resource management), αλλά μόνο διαχείριση μισθολογίου (payroll management).

Αντιπαραγωγικό παράδοξο

Αποτέλεσμα τούτου του εξαιρετικά μυωπικού μέτρου, συνδυασμένου, επαναλαμβάνεται, με την απουσία της αναγκαίας μεταρρύθμισης, οδήγησε στο εξής αντιπαραγωγικό παράδοξο: Όσοι «πρόλαβαν» και προήχθησαν σε ανώτερες θέσεις, και ειδικά σε εκείνες που ήταν στο τέρμα της εκάστοτε γραφειοκρατικής δομής, «είδαν» την απασχόλησή τους στις θέσεις αυτές να προεκτείνεται κατά μερικά χρόνια. Οι υπόλοιποι, που δεν «πρόλαβαν» να προαχθούν, έμειναν «στάσιμοι» στις οργανικές θέσεις που κατείχαν. Αλλά με όλο και αυξανόμενη εμπειρία και τριβή που έπρεπε να αξιοποιηθεί, αλλά δεν μπορούσε όπως έπρεπε, και φυσικά χωρίς τις δέουσες εξουσίες και αμοιβές επειδή δεν της το επέτρεπε η ιεραρχική λειτουργία της υπηρεσίας, που στρεβλώθηκε περαιτέρω με το πάγωμα των προαγωγών. Έτσι, στην απουσία μεταρρυθμίσεων, αλλά έστω και προαγωγών, και στη βάση μιας στρεβλής πλέον ιεραρχικής δομής και τρόπου λειτουργίας, τούτο οδήγησε στη μείωση του κίνητρου αύξησης της παραγωγής για όλους!  Θα ήταν χρήσιμο να το μετρήσουμε κάποια στιγμή και να του δώσουμε ένα νούμερο σε χρήματα, ώστε να το συγκρίνουμε με τα πόσα «περισώθηκαν» από τη λογιστική μείωση που επήλθε με την αναστολή των προαγωγών. Με άλλα λόγια, δεν είναι όλα λογιστική. Αλλά, αν θέλουμε να τα κάνουμε όλα λογιστική, ας τα μετρήσουμε σωστά για να μπορούμε να τα συγκρίνουμε και σωστά.

Αντίστοιχα, με την περιστολή της όποιας δαπάνης μέσω της αναστολής των προαγωγών και των προσλήψεων, το κράτος μπορεί να υποχρεώνεται να αναστείλει και κάποιες αναπτυξιακές δαπάνες λόγω έλλειψης χρημάτων, αλλά δεν το εμποδίζει κανείς από του να αναζητήσει «νέες» προσεγγίσεις χρηματοδότησης των έργων αυτών μέσω συμπράξεων με τον ιδιωτικό τομέα.

«Επενδυτικό πρόγραμμα»

Γιατί, για παράδειγμα, δεν χρησιμοποιεί το «επενδυτικό πρόγραμμα» για να χρηματοδοτήσει μεγάλα αναπτυξιακά έργα; Αφού είναι κοινό μυστικό ότι ο κάθε «επενδυτής» κυρίως κόπτεται για το διαβατήριο (το οποίο δεν πρέπει να παραχωρείται σε κανέναν που δεν αποδεικνύει συνείδηση πατρίδας) και όχι τόσο για το όποιο ακίνητο αγοράζει, που γνωρίζει ότι ίσως να είναι και υπερτιμημένο. Άλλωστε οι νέοι κανονισμοί επιτρέπουν την επένδυση σε όλους σχεδόν του τομείς παραγωγής. Οπότε, γιατί δεν προσεγγίζει τους εργολήπτες και να τους προτείνει συνεργασία; Θα συνεχίσουν να κερδίζουν και αυτοί, θα κερδίσει και το κράτος, και κατ’ επέκταση ο δήμος. Και θα κερδίσει και ο «επενδυτής» την ευκαιρία να αποκαταστήσει την αξιοπρέπεια του, προσφέροντας για την ανάπτυξη της χώρας της οποίας επιθυμεί να γίνει πολίτης. Θα κερδίσουμε όλοι μας. Οι επενδύσεις αυτές, ίσως και έναντι εξειδικευμένου ομολόγου ενταγμένου στο ΧΑΚ, στο οποίο θα μπορούσαμε να συμμετάσχουμε και οι υπόλοιποι, θα χρηματοδοτήσουν τα μουσεία, τα πάρκα, τους δρόμους, τα σχολεία, τα νοσοκομεία. Ακόμα και το κτήριο της Βουλής.

Είμαι σίγουρος ότι το Υπουργείο Οικονομικών και η κυβέρνηση, αλλά και τα πολιτικά κόμματα, θα προωθήσουν τώρα τις μεταρρυθμίσεις και σε αυτούς τους τομείς. Δεν είναι εύκολες οι λύσεις, όταν μάλιστα τα χρήματα είναι λίγα. Και ούτε μπορεί να αξιολογηθούν πλήρως και να αναλυθούν στις στήλες ενός άρθρου. Αλλά είναι καιρός να ξεφύγουμε από την πεπατημένη όσον αφορά τη διαχείριση των δημόσιων δαπανών, αφού ακριβώς αυτό που χρειάζεται η οικονομία μας, και αυτό που ήδη πράττουμε αυτή την στιγμή, είναι η ενίσχυση των πολιτικών αύξησης της συνολικής ζήτησης.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.