Φόρμα αναζήτησης

Αναζητώντας τον τόπο ταφής του Karamehmet από το χωριό Κούκλια

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ.: 99 966518

 

Την Κυριακή 3 Μαρτίου 2019 πάμε μαζί με τον σύντροφο της καρδιάς μου για να συναντήσουμε κάποιους Ελληνοκύπριους φίλους στη διασταύρωση της Κοντέας για να πάμε και να δούμε έναν πιθανό τόπο ταφής μεταξύ των χωριών Κούκλια και Καλοψίδα.

Μια από τις Ελληνοκύπριες φίλες μου, γνωρίζοντας ότι έψαχνα για τον πιθανό τόπο ταφής του Mustafa Koukoudi που απήχθη από την ΕΟΚΑ Β από τη Μαράθα στις 10 Αυγούστου 1974 και σκοτώθηκε και έγινε «αγνοούμενος» και του οποίου το σώμα δεν βρέθηκε στον μαζικό τάφο Μαράθας-Σανταλάρη, το ανέφερε στη θεία της και της είπε για ένα μέρος που, όπως είπε, ήξερε ότι ένας Τουρκοκύπριος «αγνοούμενος» είχε θαφτεί.

Η θεία της της περίγραψε τις λεπτομέρειες ενός πηγαδιού μεταξύ των χωριών Κούκλια και Καλοψίδα και μου τηλεφώνησε να μου πει ότι ήθελε να μου δείξει το χωράφι αυτό.

Σύμφωνα με τη θεία της, το πηγάδι ήταν ακριβώς απέναντι από μια φάρμα χοίρων, και σε αυτό τον δρόμο υπήρχε μόνο μία φάρμα χοίρων.

Βρίσκει τη φάρμα, σταματούμε και περπατούμε στο καταπράσινο χωράφι ψάχνοντας για σημάδια του πηγαδιού. Το πηγάδι το έχουν φυσικά κλείσει, αλλά της λέω ότι αυτό δεν είναι πρόβλημα αφού η Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων έχει αεροφωτογραφίες από το παρελθόν, όπως επίσης και χάρτες του Κτηματολογίου που δείχνουν τα πηγάδια.

Έτσι την Πέμπτη 14 Μαρτίου 2019 πάω μαζί με τους Τουρκοκύπριους και Ελληνοκύπριους ερευνητές από την Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων για να τους δείξω το μέρος αυτό. Είμαστε μαζί με τη Sila Murat, την Αγγελική Ανθούση και τον Σωκράτη Ιγνατίου.

Πάντοτε ενημερώνω και τους Τουρκοκύπριους και τους Ελληνοκύπριους λειτουργούς της ΔΕΑ – αυτοί θα τις ερευνήσουν περαιτέρω και θα αποφασίσουν αν θα σκάψουν ή όχι. Έτσι, αυτή τη φορά ενημέρωσα την Πόπη Χαραλάμπους και τη Mine Balman, βοηθούς στα μέλη της ΔΕΑ, πριν ακόμα πάω με την αναγνώστριά μου στο χωράφι. Προσπαθώ επίσης να βρω συγγενείς και τους ενημερώνω ότι υπάρχει αυτή ή η άλλη εξέλιξη ή κάποιες πληροφορίες που χρειάζεται να ερευνηθούν. Έτσι αυτή τη φορά τηλεφωνώ στον γιο του Mehmet Huseyin Karamehmet, που είναι ο μόνος «αγνοούμενος» από τα Κούκλια. Ο γιος, Sozer Ozkaramehmet, το έχει κάνει στόχο ζωής του να βρει πού είναι θαμμένος ο πατέρας του – του είχα πάρει συνέντευξη πριν από 11 χρόνια, έχουν γίνει πολλές εκσκαφές σε μέρη που αυτός ή άλλοι έχουν δείξει ως πιθανούς τόπους ταφής, αλλά μέχρι τώρα δεν κατάφερε να έχει αποτελέσματα.

Ενώ βρισκόμαστε στο χωράφι και περπατούμε, μου τηλεφωνεί και μου λέει ότι θέλει να έρθει. Έρχεται πολύ γρήγορα και ερευνούμε μαζί. Πιο πέρα από το χωράφι η ΔΕΑ είχε κάνει κάποιες εκσκαφές και η Αγγελική βρίσκει στο iPad της Sila Murat τις περιοχές που είχαν σκαφτεί προηγουμένως. Χρησιμοποιώντας τη νέα τεχνολογία, προσπαθούν να εντοπίσουν τον χώρο του πηγαδιού.

Στο μεταξύ η Sila υποδεικνύει ένα σημείο και λέει «Αυτό μοιάζει με πηγάδι».

Στο σημείο που έχει δείξει, το σιτάρι είναι πιο πράσινο στο σχήμα του στομίου ενός πηγαδιού.

«Η Demet Karshili μου έχει μάθει πως να ερευνώ την περιοχή όταν πάω οπουδήποτε» λέει. Η Demet Karshili είναι αρχαιολόγος και συντονίστρια των εκσκαφών για το Τουρκοκυπριακό Γραφείο της Κυπριακής Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων. Τέτοια σημεία ονομάζονται «σημεία cropmark» (σημεία από τη βλάστηση) στην αρχαιολογία. Ο Ξενοφών Καλλής είχε επίσης μεγάλη πείρα σε τέτοια πράγματα, έβλεπε αμέσως, πριν από οποιονδήποτε άλλον τις όποιες διαφορές στην περιοχή και μας τις έδειχνε. Είναι κρίμα που η ΔΕΑ δεν χρησιμοποιεί πλέον την τεχνογνωσία του, όχι μόνο σε τέτοια πράγματα, αλλά και την διά βίου εμπειρία και τις γνώσεις του για όλες τις περιπτώσεις «αγνοουμένων», Τουρκοκύπριων και Ελληνοκύπριων.

Έχω βρει το όνομα του ιδιοκτήτη του χωραφιού αυτού και ο Sozer Ozkaramehmet λέει ότι γνωρίζει τον γιο του και του τηλεφωνεί και εκείνος έρχεται γρήγορα.

Όταν τον ρωτώ για πηγάδια, μου δείχνει το μέρος που υποπτευόταν η Sila και λέει ότι ναι, υπήρχε ένα ανοικτό πηγάδι εκεί και το είχε κλείσει όταν έσπερνε το χωράφι.

«Είναι η πρώτη φορά που φύτεψα εδώ, πάνω από το πηγάδι και δες πώς έχει μεγαλώσει το σιτάρι» λέει.

Πιο πάνω, δείχνει ένα άλλο σημείο όπου υπήρχε κι άλλο πηγάδι.

«Όταν ήμουν παιδί πηδούσα μέσα σε εκείνο το πηγάδι» λέει «είχε περιστέρια και τα κυνηγούσα. Όμως εκείνο το πηγάδι ανήκει σε κάποιον άλλον, στον ιδιοκτήτη του διπλανού χωραφιού. Ήταν ένα ανοικτό ξεροπήγαδο και είχε βάθος όσο και το ύψος μου».

Λέει πως η ΔΕΑ είναι ευπρόσδεκτη να το σκάψει όποτε θέλει, αν το αποφασίσουν.

Η Ελληνοκύπρια αναγνώστριά μου είχε ρωτήσει τη θεία της πώς ήξερε για το ξεροπήγαδο κι εκείνη της είπε ότι πριν από τον πόλεμο το 1974, μια μέρα ένα από τα αρνιά τους είχε πέσει μέσα στο πηγάδι αυτό και το είχαν βγάλει με σχοινί.

Σύμφωνα με Ελληνοκύπριους αναγνώστες μου με τους οποίους είχαμε μιλήσει πριν από 11 χρόνια, στις 22 Ιουλίου 1974 Ελληνοκύπριοι στρατιώτες (και σύμφωνα με κάποιους Τουρκοκύπριους, επίσης και κάποιοι πολίτες) είχαν επιτεθεί στα Κούκλια που ήταν τουρκοκυπριακό χωριό και έγινε μεγάλη μάχη. Ελληνοκύπριοι στρατιώτες είχαν σκοτωθεί και Τουρκοκύπριοι είχαν τραυματιστεί.

Σύμφωνα με ιστορίες, ο Mehmet Huseyin Karamehmet, εφόσον είχε κάποιους καλούς Ελληνοκύπριους φίλους, προσπάθησε να πάει στην Καλοψίδα και περπατούσε προς την Καλοψίδα μαζί με έναν άλλο Τουρκοκύπριο, τον Huseyin Giritli. Ίσως να σκεφτόταν «Δεν θα μας κάνουν τίποτε εμάς, έτσι κι αλλιώς είμαστε φίλοι».

Είχαν τα χέρια τους ψηλά, αλλά κάποιοι Ελληνοκύπριοι πυροβόλησαν και σκότωσαν τον Karamehmet, όμως ο φίλος του Huseyin Giritli κατάφερε να διαφύγει χωρίς να τραυματιστεί. Ο Huseyin Giritli μετά από λίγο πήγε πίσω στα Κούκλια και πήρε το όπλο του Karamehmet, αλλά είπε ότι δεν τον είχε δει καθόλου. Εφόσον έχει πεθάνει πριν από πολύ καιρό, δεν μπορούμε να τον ρωτήσουμε.

Σύμφωνα με τον Sozer Ozkaramehmet, γιο του Karamehmet, ένας αριθμός Ελληνοκυπρίων από τη Λύση και τα γύρω χωριά επιτέθηκαν στα Κούκλια και σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν. «Τα αεροπλάνα βομβάρδιζαν, οι Ελληνοκύπριοι υποχώρησαν και την επόμενη μέρα η UNFICYP ήρθε να μαζέψει τα σώματα εκείνων που σκοτώθηκαν» είπε. Οι Ελληνοκύπριοι αναγνώστες μου, μου λένε ότι 3 Ελληνοκύπριοι σκοτώθηκαν στη διάρκεια των επιθέσεών τους στα Κούκλια και τα τουρκικά αεροπλάνα βομβάρδισαν τη Λύση με βόμβες ναπάλμ, αλλά κανένας δεν πέθανε. Μόλις εμφανίστηκαν τα τουρκικά πολεμικά αεροπλάνα, οι Ελληνοκύπριοι που επιτίθονταν στα Κούκλια υποχώρησαν.

Σύμφωνα με κάποιους Ελληνοκύπριους αναγνώστες μου, ο Huseyin Giritli σώθηκε από έναν Ελληνοκύπριο φίλο του από την Καλοψίδα, που δεν άφησε να τον σκοτώσουν και τον άφησαν να φύγει.

Σύμφωνα με την αναγνώστριά μου, ο Karamehmet και ο Giritli πήγαν πρώτα στη Μακράσυκα, αλλά εκεί οι Ελληνοκύπριοι τους έδειραν και τους κυνήγησαν – όμως δεν τους σκότωσαν. Έτσι ξεκίνησαν για να πάνε στην Καλοψίδα. «Στη Μακράσυκα δεν υπήρχε ισχυρή παρουσία της ΕΟΚΑ Β, όμως στην Καλοψίδα υπήρχαν κάποιοι άντρες της ΕΟΚΑ Β. Και αυτός που σκότωσε τον Karamehmet ήταν ένας άντρας της ΕΟΚΑ Β που ονομαζόταν Π. Όταν πήγε πίσω στο χωριό είπε ‘Πυροβολήσαμε και σκοτώσαμε έναν Τουρκοκύπριο. Είχε τα χέρια του ψηλά στον αέρα, αλλά γνωρίζαμε ότι αυτός εργαζόταν για την ΤΜΤ και μετέφερε μηνύματα στην ΤΜΤ, έτσι τον πυροβολήσαμε και τον σκοτώσαμε’».

Το 2008, ένας άλλος Ελληνοκύπριος αναγνώστης μου μου είχε πει ότι ενώ καθόταν στο καφενείο του Αρτέμη στην Καλοψίδα, γύρω στη 1 το μεσημέρι, ο Π. και ο Α. από την Καλοψίδα είχαν έρθει στο καφενείο. Είχαν στρατιωτικό φυλάκιο σε έναν λόφο μεταξύ των χωριών Καλοψίδα και Κούκλια. Είχαν έρθει επειδή εκείνη την ώρα άλλαζαν βάρδια.

Ο Π. είχε πει στους ανθρώπους στο καφενείο ότι «Στήσαμε ενέδρα, πυροβολήσαμε και σκοτώσαμε έναν Τουρκοκύπριο που ερχόταν από τα Κούκλια στην Καλοψίδα. Νομίζω ότι ερχόταν για να δει έναν από τους φίλους του εδώ».

Και ο Α. είχε ένα ζευγάρι παπούτσια και μια ζώνη μέσα σε μια σακούλα. Είπαν στα άτομα στο καφενείο ότι τα πράγματα αυτά ανήκαν στον Τουρκοκύπριο που είχαν σκοτώσει και ότι τα πήραν από το νεκρό του σώμα.

Ο αναγνώστης μου είπε «Από ό,τι κατάλαβα από αυτά που είπαν, είχαν ρίξει το σώμα του Τουρκοκύπριου σε ένα πηγάδι, κοντά στην έξοδο της Καλοψίδας».

Ένας Ελληνοκύπριος αναγνώστης μου είπε πρόσφατα ότι πήραν τα παπούτσια και τη ζώνη του Karamehmet από το σώμα του μια μέρα μετά που τον πυροβόλησαν και σκότωσαν.

Αργότερα, ως «αντίποινα» Ελληνοκύπριοι από την Καλοψίδα σκοτώθηκαν από Τουρκοκύπριους. Ένας πατέρας και ο γιος του. Αυτοί, πατέρας και γιος, είχαν επιστρέψει στο χωριό για να πάρουν κάτι έπιπλα από τα σπίτια τους και τους έπιασαν κάποιοι Τουρκοκύπριοι και τους ρωτούσαν πού βρισκόταν ο Karamehmet. Σύμφωνα με τον Ελληνοκύπριο αναγνώστη μου, ο πατέρας και ο γιος δεν είχαν καμία σχέση με τη δολοφονία του Karamehmet αλλά όπως συνέβαινε πάντοτε στην Κύπρο, αυτοί οι αθώοι άνθρωποι σκοτώθηκαν για «εκδίκηση», προσθέτοντας στους ποταμούς αίματος που ρέουν μεταξύ των δύο κοινοτήτων του νησιού μας. Και στις δύο πλευρές, τίποτε δεν συνέβη στους δολοφόνους, ήταν «έξυπνοι» και προστάτευσαν τον εαυτό τους, αφού ήξεραν τι είχαν κάνει. Ήταν σχεδόν πάντοτε οι αθώοι Τουρκοκύπριοι και οι αθώοι Ελληνοκύπριοι που σκοτώνονταν αφού δεν ένιωθαν την ανάγκη να προστατεύουν τον εαυτό τους αφού δεν έκαναν τίποτε κακό στην άλλη κοινότητα.

Ευχαριστούμε τον νέο ιδιοκτήτη του χωραφιού που έδωσε άδεια για εκσκαφές, αν η ΔΕΑ αποφασίσει να σκάψει το πηγάδι αυτό. Στις περιοχές που ελέγχει η Κυπριακή Δημοκρατία, η κυβέρνηση μπορεί να απαλλοτριώσει προσωρινά ένα συγκεκριμένο τμήμα μιας συγκεκριμένης ιδιοκτησίας έτσι ώστε να βοηθήσει τη ΔΕΑ να διεξάγει εκσκαφές, ακόμα και αν ο ιδιοκτήτης δεν δώσει άδεια.

Στις 29 Μαρτίου 2019 πάω ξανά στην περιοχή αυτή – ένας από τους Ελληνοκύπριους αναγνώστες μας, με τη βοήθεια ενός άλλου Ελληνοκύπριου, μου τηλεφωνεί και μου λέει ότι έχει βρει τον άντρα που είχε θάψει τον Karamehmet, αλλά ότι φοβάται να έρθει, έτσι δουλεύει μαζί του με χάρτες και φωτογραφίες και πάει και βρίσκει το μέρος. Διευθετώ με τη ΔΕΑ να πάμε και να συναντήσουμε τον αναγνώστη και τον φίλο του. Συναντιόμαστε με δύο ερευνητές της ΔΕΑ, τη Sila Murat και την Αγγελική Ανθούση, και ο αναγνώστης μας δείχνει έναν άλλο πιθανό τόπο ταφής, τον οποίο του έχει δείξει ο άνθρωπος που τον έχει θάψει. Το μέρος αυτό είναι μια περιοχή όπου η ΔΕΑ είχε κάνει εκσκαφές αλλά δεν είμαστε σίγουροι αν πραγματικά έσκαψαν το σημείο αυτό. Ήταν μια κοιλότητα και τον είχαν βάλει εκεί και τον σκέπασαν με μερικές πέτρες. Ο άντρας που τον έθαψε ισχυρίζεται ότι η ΔΕΑ δεν έσκαψε στο σωστό σημείο στην περιοχή αυτή – ότι ήταν 15-20 μέτρα μακριά. Το σημείο αυτό είναι περίπου 500 μέτρα μακριά από το πηγάδι που είχαμε δείξει, έτσι τώρα η ΔΕΑ πρέπει να ερευνήσει περαιτέρω για να δει αν θα σκάψει τον ένα και ή και τους δύο πιθανούς τόπους ταφής. Μαθαίνω ότι στην περιοχή αυτή έχουν γίνει εκσκαφές από τη ΔΕΑ για τον Karamehmet σε 18 διαφορετικά σημεία.

Σας παρακαλώ τηλεφωνήστε μου στον αριθμό μου στη Cyta 99 966518 αν έχετε οποιεσδήποτε πληροφορίες για τον Karamehmet. Η γυναίκα του Dilber, που περίμενε για νέα του συζύγου της, πέθανε πριν από τέσσερα χρόνια χωρίς να πάρει πίσω τα οστά του συζύγου της. Ας προσπαθήσουμε να βοηθήσουμε τα παιδιά του Karamehmet, έτσι ώστε να του προσφέρουν μια κατάλληλη ταφή με σωστό τάφο.