POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

Το τανγκό με την Τουρκία: Πού «ταυτίζονται» Αθήνα και Λευκωσία;



Του Κυριάκου Πιερίδη

Η πρώτη δοκιμή στο Συμβούλιο Υπουργών στις 13 Ιουλίου υπήρξε απογοητευτική. Ο ύπατος εκπρόσωπος Ζοζέπ Μπορέλ φάνηκε καθαρά ότι αδυνατεί να καθοδηγήσει μια παραγωγική συζήτηση ανάμεσα στους «27» για την αναμόρφωση των σχέσεων με την Τουρκία. Η Γαλλία αντιδρά και αρνείται να διευκολύνει οποιαδήποτε ουσιαστική συζήτηση, εν μέσω έντονων αντεγκλήσεων με την Τουρκία λόγω των εξελίξεων στη Λιβύη. Η Κύπρος και η Ελλάδα απαιτούν την επιβολή κυρώσεων, αλλά δεν βρίσκουν παρά ελάχιστη ανταπόκριση. Η Γερμανία βλέπει πως δεν υπάρχει «κοινός παρονομαστής» και προωθεί δραστήρια διπλωματία με την προσωπική ανάμειξη της καγκελαρίου Μέρκελ.

Η συζήτηση την περασμένη Δευτέρα στο Συμβούλιο επιβεβαίωσε για μία ακόμα φορά ότι ο φάκελος «Τουρκία» περιλαμβάνει ογκώδες υλικό και επηρεάζει ζωτικά ευρωπαϊκά συμφέροντα: Συρία, Λιβύη, μεταναστευτικό, καίρια ζητήματα ασφάλειας και σταθερότητας, ισχυρή οικονομική αλληλεξάρτηση. Όσο κι αν αυτό δεν γίνεται πλήρως κατανοητό, το μυαλό των πλείστων εταίρων πάει πολύ πιο πέρα από τις εντάσεις στις ΑΟΖ που «καίνε» την Ελλάδα και την Κύπρο.

Ψύχραιμοι και ρεαλιστές, οι Γερμανοί άφησαν τις εργασίες του Συμβουλίου να εκτονωθούν στην αφήγηση Μπορέλ για το ταξίδι του στην Άγκυρα και σε επιμέρους τοποθετήσεις, ώστε να καταγραφούν ξανά οι γνωστές τάσεις: οι ΥΠΕΞ της Ελλάδας και της Κύπρου να ζητούν αποτρεπτικές κυρώσεις και να ρίχνουν «κατσάδες» στον Μπορέλ που δεν απάντησε στις προσβολές Τσαβούσογλου. Ο Αυστριακός πήρε σειρά, πλειοδοτώντας για εξοβελισμό της Τουρκίας. Την ίδια ώρα, όμως, οι υπόλοιποι υπουργοί κατά βάση αρνούνται τη λογική του ενός γόρδιου δεσμού: ό,τι δεν λύνεται …κόβεται. Η συντριπτική πλειοψηφία θεωρεί απολύτως αναγκαίο να διατηρηθούν κανάλια συνεννόησης με την Τουρκία. Ούτε η υπόθεση της Αγίας Σοφίας τους έχει επηρεάσει. Χαρακτηριστικά ένας υπουργός ισχυρής χώρας εισηγήθηκε να μην αντιδρά η ΕΕ παρορμητικά, αλλά να σκέφτεται ότι «κάποια στιγμή θα φύγει ο Ερντογάν». Ένας άλλος ομολόγησε ότι «η Τουρκία θα είναι εκεί είτε μας αρέσει, είτε όχι…».

Στην ουσία οι συζητήσεις στο Συμβούλιο είναι βραχυκυκλωμένες. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει απόφαση, αλλά μια εντολή προς τον Μπορέλ να παρουσιάσει «λίστα επιλογών» μέχρι τα τέλη Αυγούστου: «να φέρει πρόσθετα μέτρα ανά τομέα για να διορθώσει η Τουρκία τη συμπεριφορά της», λένε Κύπριοι διπλωμάτες. Η συζήτηση περί κυρώσεων συντηρείται γιατί το θέλει η Γαλλία που έχει μια επιπρόσθετη ατζέντα: ας μας πει η Τουρκία τι θέλει, ειδική σχέση ή ένταξη; Έτσι, η γερμανική διπλωματία αντιλαμβάνεται πως το Συμβούλιο –ένα τεράστιο τραπέζι με πολλούς μονολόγους– δεν είναι κατάλληλος χώρος για ουσιαστικές κινήσεις.

Οι κινήσεις της Μέρκελ

Με βάση αυτά τα δεδομένα προβλέπεται ένα μακρύ «τανγκό» μέχρι τον Δεκέμβριο. Η καγκελάριος Μέρκελ είναι αποφασισμένη να αναμειχθεί ενεργά και το πράττει ήδη, με πυκνές απευθείας επαφές σε επίπεδο ηγετών αλλά και παρασκηνιακές διπλωματικές συναντήσεις. Στο περιθώριο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (17/6) η Μέρκελ επεδίωξε συνάντηση με τον Κύπριο Πρόεδρο Ν. Αναστασιάδη, σε συνέχεια της μεταξύ τους τηλεφωνικής επικοινωνίας αρχές Ιουνίου. Οι κινήσεις της φαίνονται πολύ μεθοδικές και θεωρεί αφετηρία για να ξετυλιχθεί το κουβάρι την επαναπροσέγγιση Ελλάδας – Τουρκίας. Ενδεχομένως και για την Κύπρο τα πράγματα να πάρουν θετική κατεύθυνση αν αναζωπυρωθεί η διαπραγμάτευση για την επίλυση του Κυπριακού, αλλά αυτό θα φανεί μετά τις «εκλογές» για ανάδειξη Τ/Κ ηγέτη.

Εν τω μεταξύ, η είδηση της «μυστικής» δι’ απεσταλμένων συνάντησης Γερμανίας – Ελλάδας – Τουρκίας στο Βερολίνο, ανήμερα της συνεδρίασης του Συμβουλίου Υπουργών (13/7), έδειξε ότι τα πράγματα δεν είναι ακίνητα. Επιπρόσθετα, η Τουρκία δείχνει να αξιοποιεί κάθε ευκαιρία για να δείξει ότι επιθυμεί τον διάλογο, με ειλικρινείς προθέσεις όταν απευθύνεται προς την Ελλάδα. Η διαρροή για την τριμερή στο Βερολίνο έγινε από τον ΥΠΕΞ Τσαβούσογλου όπως και πριν από λίγες ημέρες ο Ιμπραχίμ Καλίν διέρρευσε το περιεχόμενο της συνομιλίας Ερντογάν – Μητσοτάκη.

Αναστασιάδης – Μητσοτάκης

Την Τρίτη (14/7) ο Κύπριος Πρόεδρος συναντήθηκε στο Μαξίμου με τον πρωθυπουργό Μητσοτάκη, ο οποίος επανέλαβε τη θέση ότι η ΕΕ «οφείλει πλέον να καταρτίσει έναν συγκεκριμένο κατάλογο ενεργειών και κυρώσεων εναντίον μίας χώρας που διεκδικεί ρόλο τοπικού ταραχοποιού… ». Πάνω σε αυτή την τοποθέτηση ο Ν. Αναστασιάδης χρησιμοποίησε το «κλισέ»: «υπάρχει πλήρης ταυτότητα απόψεων με Αθήνα για όλα τα θέματα που συζητήσαμε…». Όμως, η αποκάλυψη της τριμερούς συνάντησης του Βερολίνου εξέπεμψε μια αντίφαση στις διακηρυγμένες πολιτικές.

Η ελληνική κυβέρνηση θα προτιμούσε να αναπτύξει το κανάλι του διαλόγου με την Τουρκία, ως εργαλείο που δυνατόν να αποτρέπει την Τουρκία να εφαρμόζει τετελεσμένα στις θάλασσες (Καστελόριζο, ανατολικές ακτές νησιών), είτε με τη μορφή ερευνητικών δραστηριοτήτων, πόσο ακόμα με τον προγραμματισμό γεωτρήσεων. Σίγουρα δεν θέλει να υποστεί την ταπείνωση που υφίσταται η Κύπρος. Είναι πιθανόν, με παρότρυνση και της Γερμανίας, ο πρωθυπουργός Μητσοτάκης να θελήσει να δοκιμάσει τις προθέσεις της Τουρκίας, με την έναρξη διερευνητικών επαφών σε επίπεδο ανώτερων διπλωματών. Δεν είναι έτοιμος για έναν πλήρη ελληνοτουρκικό διάλογο με τελική επιλογή τη Χάγη, αλλά με κανένα τρόπο δεν θα ήθελε να εγκλωβιστεί στον κίνδυνο θερμού επεισοδίου.

Η Λευκωσία, αντίθετα, δεν διαθέτει αυτή τη στιγμή τρόπους αντίδρασης, εκτός από την καταγγελτική –πλην όμως άκαρπη– διπλωματία. Οι χειρισμοί του Προέδρου Ν. Αναστασιάδη την τελευταία τριετία αποστέρησαν από τη Λευκωσία το ισχυρό πλεονέκτημα που θα είχε μια διαδικασία διαλόγου υπό τον ΟΗΕ για την επίλυση του Κυπριακού. Σε δικές του μυστικές συναντήσεις –δύο φορές με τον Μ. Τσαβούσογλου– ο Ν. Αναστασιάδης έδωσε τροφή για διχοτομικού τύπου ρυθμίσεις στο κατεξοχήν πρόβλημα του νησιού, σε συνδυασμό με κάποιο διακανονισμό στον έλεγχο των θαλασσών (διχοτόμηση ΑΟΖ).

Εν συνεχεία ο Ν. Αναστασιάδης πρότεινε διαμοιρασμό εσόδων με τους Τ/Κ σε ξεχωριστό λογαριασμό, αλλά με αναγνώριση των οριοθετημένων ΑΟΖ της Κύπρου από την Τουρκία. Οι εποχές αυτές πέρασαν, όπως και η περίοδος των τριμερών συναντήσεων και των γεωτρήσεων από ExxonMobil, Total και ENI.

Η Άγκυρα σήμερα δεν είναι διατεθειμένη να παίξει άλλο σε αυτό το παιχνίδι, έχοντας προοδευτικά εξουδετερώσει το χαρτί του φυσικού αερίου. Χωρίς ΟΗΕ να πιέζει για λύση του Κυπριακού και επιβάλλοντας την πολιτική των κανονιοφόρων γύρω από την Κύπρο, η Τουρκία εισηγείται τώρα διάλογο «δύο κυπριακών κρατών», του ΥΠΕΞ της αναγνωρισμένης οντότητας με τον ευνοούμενό της στην τ/κ κοινότητα, λεγόμενο υπεξ Κουντρέτ Όζερσαϊ.

Από αυτή τη ροή των γεγονότων, η «πλήρης ταύτιση» ανάμεσα στις επιλογές που έχουν η Ελλάδα και η Κύπρος δεν είναι τόσο ξεκάθαρη όσο διακηρύσσεται. Θα είναι «ταύτιση» στον βαθμό που η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν θα αναγκαστεί να επιλέξει «να ανοίξει την πόρτα του φρενοκομείου» με την Τουρκία. Αλλά και η ίδια η Τουρκία του Ταγίπ Ερντογάν δεν είναι τόσο βέβαιο όσο πιστεύουν πολλοί στη Λευκωσία ότι θα θελήσει μετωπική σύγκρουση με την Ελλάδα. Αντιθέτως, στην περίπτωση της Κύπρου η Τουρκία προχωρά εφαρμόζοντας το ένα μετά το άλλο τα γνωστά τετελεσμένα (διαιώνιση κατοχής, 6 γεωτρήσεις, Βαρώσι κ.ο.κ.).

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.