Φόρμα αναζήτησης

Το στάτους κβο τελειώνει (Του Γιώργου Κακούρη)

Το σημαντικότερο είναι πως η θητεία της UNFICYP έχει ανανεωθεί για ακόμα έξι μήνες, ήταν το μήνυμα που στάλθηκε από κυβερνητικής πλευράς με δηλώσεις του Πρόδρομου Προδρόμου μετά την υιοθέτηση του σχετικού ψηφίσματος από το ΣΑ του ΟΗΕ την περασμένη εβδομάδα. Ωστόσο, κανείς δεν μπορεί πλέον να παραγνωρίσει τις νέες αναφορές και ενδείξεις πως η παλιά κατάσταση πραγμάτων δεν θα παραμείνει η ίδια επ’ αόριστον.

Δύο είναι τα σημαντικά στοιχεία που θα επανέρχονται καθώς το Κυπριακό θα συνεχίσει να αποδομείται. Πρώτον, στην ατζέντα βρίσκεται πλέον η αντίληψη πως η κατάσταση δεν είναι business as usual και πως η παρουσία της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ βρίσκεται σε συνεχή αξιολόγηση. Δεύτερον, επαναλαμβάνονται ρητές αναφορές που υπήρχαν στην προηγούμενη έκθεση του γ.γ. του ΟΗΕ για αύξηση των μικροεντάσεων κατά μήκος της νεκρής ζώνης και στο ότι χρειάζονται μηχανισμοί συνεργασίας των πλευρών και σε αυτόν τον τομέα.

 

Μας κρατά στη ΔΔΟ

Η ανανέωση της θητείας αποτελεί ανάσα για όσους, και στις δύο πλευρές της διαχωριστικής γραμμής, επιμένουν πως η διαδικασία μπορεί να επαναληφθεί για λύση στο πλαίσιο διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας, ή θέλουν να δώσουν την εντύπωση πως μπορεί να διασωθεί μέχρις ότου οι συνθήκες καταστούν πιο ευνοϊκές. Δεν είναι μυστικό πως η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί και δεν παίρνει αποφάσεις όσο βρίσκεται σε εξέλιξη η προσπάθεια της Τζέιν Χολ Λουτ για να βρεθεί κοινή βάση για μια νέα διαδικασία.

Στον αντίποδα της ρητής επαναδιατύπωσης της θέσης πως βάση είναι η ΔΔΟ (κάτι που από τεχνικής άποψης δεν χρειάζεται εφόσον υπάρχουν αναφορές στα σχετικά παρελθόντα ψηφίσματα) βρίσκεται και η μη αναφορά σε όποιες νέες ιδέες και προσεγγίσεις. Θεωρείται ενδεχομένως δεδομένο πως η όποια συζήτηση εκ των πραγμάτων αφορά μια μορφή ΔΔΟ.

Η ανανέωση της θητείας παράλληλα δημιούργησε εκνευρισμό σε όσους επιμένουν να μιλούν για συνομοσπονδία και λύση δύο κρατών, εντός και εκτός Κύπρου – η Τουρκία έδειξε αυτή την ενόχλησή της ανοιχτά με δήλωση του ΥΠΕΞ της πως το ΣΑ του ΟΗΕ προκαταβάλλει την όποια συζήτηση για νέες ιδέες. Κι αυτό καθώς το ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας προτρέπει «τις πλευρές να ανανεώσουν τη δέσμευσή τους προς μια διαρκή, συνολική και δίκαιη διευθέτηση στη βάση μιας διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα» βάσει των ψηφισμάτων του ΣΑ.

Η κυβερνητική πλευρά αναμένεται να αξιοποιήσει αυτή την αναφορά για το εσωτερικό ακροατήριο για να αποδείξει πως, παρά τις διασταυρούμενες πληροφορίες πως ο Πρόεδρος Αναστασιάδης συζήτησε άτυπα άλλες λύσεις, αυτές δεν βρίσκονται στο τραπέζι. Ταυτόχρονα, η τ/κ πλευρά – ιδιαίτερα ο Μουσταφά Ακιντζί – θα αξιοποιήσει τις αναφορές στην πολιτική ισότητα για το τ/κ εσωτερικό ακροατήριο για να υπογραμμίσει πως η βιώσιμη λύση περνά μόνο μέσα από αυτήν την αρχή.

Οι πλείστοι πολιτικοί παίκτες στην τ/κ κοινότητα φαίνεται να έχουν υιοθετήσει τη θέση πως η ε/κ πλευρά αρνείται την πολιτική ισότητα. Η ρητορική διαφορά μεταξύ της τ/κ σχολής του κ. Ακιντζί και αυτής του κ. Όζερσαϊ, είναι ότι ο πρώτος θεωρεί πως είναι εφικτή η αποδοχή της ουσίας της πολιτικής ισότητας από τον Πρόεδρο Αναστασιάδη και πως ο δεύτερος θεωρεί πως αυτό αποκλείεται να συμβεί.

 

 

Νέες δομές

Την ίδια στιγμή, η προσέγγιση Όζερσαϊ και η τουρκική θέση πως είναι καιρός για το τέλος της UNFICYP ή για την άμεση ριζική αναθεώρησή της δεν έγινε αποδεκτή. Όμως, κομμάτια αυτής της προσέγγισης έχουν περάσει στο κείμενο και πλέον και στην αντίληψη διεθνών παραγόντων, καθώς πρώτον, οι σκέψεις αυτές δεν είναι εντελώς παράλογες, και δεύτερον, απηχούν τις απόψεις που εκφράζονται μεταξύ άλλων από τις ΗΠΑ στο πλαίσιο της ευρύτερης αναθεώρησης της πολιτικής του ΟΗΕ προς τις ειρηνευτικές αποστολές.

Η εισήγηση και προς τις δύο πλευρές να αναζητήσουν νέους μηχανισμούς συνεννόησης σε στρατιωτικό επίπεδο καταγράφεται, παρά τις ανησυχίες της ε/κ πλευράς για την πιθανότητα της αναγνώρισης του ψευδοκράτους, όμως δεν υιοθετεί απαραίτητα θέσεις όπως αυτές του Κουντρέτ Όζερσαϊ πως η συνεργασία μεταξύ των δύο δομών στο νησί (αναγνωρισμένης και μη αναγνωρισμένης) πρέπει να αναπτυχθεί ανεξάρτητα από το νομικό καθεστώς της κάθε πλευράς και πριν την επίτευξη λύσης.

 

 

Η απραξία βλάπτει

Όπως φαίνεται όμως και από τις συνεχείς προτροπές για ενίσχυση του έργου των Τεχνικών Επιτροπών, και ιδιαίτερα αυτής για την εκπαίδευση, και την απογοήτευση που εκφράζεται για την αποτυχία των πλευρών να εφαρμόσουν ΜΟΕ ή να συζητήσουν νέα (μαζί με τα συγχαρητήρια που εκφράζονται για τη διάνοιξη των δύο νέων οδοφραγμάτων), το ΣΑ δεν βλέπει με θετικό μάτι την παντελή έλλειψη πρωτοβουλιών και την αδράνεια των ηγετών των δύο κοινοτήτων.

Διπλωματικές πηγές είχαν αναφέρει αρκετούς μήνες πριν στον «Π» πως η υπηρεσιακή αναθεώρηση της UNFICYP (ώστε να αξιοποιηθούν καλύτερα το δυναμικό και οι πόροι της εντός της εντολής της) θα έφερνε κάποια στιγμή ιδέες για νέους μηχανισμούς στρατιωτικής συνεργασίας, όσο το δυνατόν περισσότερο μεταξύ της ΕΦ και του κατοχικού στρατού.

Σε αυτή τη φάση το ΣΑ καλεί στην παράγραφο 6 «τις πλευρές και τα σχετικά εμπλεκόμενα μέρη» να «διερευνήσουν τρόπους δημιουργίας μηχανισμών και ενίσχυσης των πρωτοβουλιών που υπάρχουν, με την UNFICYP να διευκολύνει μέσω του ρόλου του διαμεσολαβητή για την αποτελεσματική απάμβλυνση των εντάσεων».

Στην παράγραφο 15 το Συμβούλιο Ασφαλείας εκφράζει ανησυχία για τον «αυξημένο αριθμό παραβιάσεων στο στρατιωτικό στάτους κβο στη γραμμή αντιπαράταξης» χωρίς να φωτογραφίζει τη μια ή την άλλη πλευρά – άλλωστε στην έκθεσή του ο γ.γ. είχε μιλήσει για παραβιάσεις και από τις δύο πλευρές.

 

 

Και τώρα, τι;

Το Συμβούλιο Ασφαλείας καταγράφει τι ακριβώς αναμένει από τον γ.γ. του ΟΗΕ. Συγκεκριμένα, στην παράγραφο 20 ζητά από τον Αντόνιο Γκουτέρες:

  • την κατάθεση μέχρι τις 15/4/2019 έκθεσης για τις Καλές Υπηρεσίες και για «την πρόοδο προς την επίτευξη ενός συμφωνημένου εναρκτήριου σημείου για τη διεξαγωγή ουσιαστικών διαπραγματεύσεων με στόχο το αποτέλεσμα».
  • Την κατάθεση μέχρι τις 10/7/2019 της έκθεσης για την UNFICYP, η οποία όμως θα πρέπει να περιλαμβάνει, εκτός από αναφορές για την πρόοδο στην εφαρμογή ΜΟΕ, και την πρόοδο «προς την κατεύθυνση της δημιουργίας μηχανισμού απάμβλυνσης των εντάσεων».

Αυτές τις ημέρες θα κριθεί το τι θα περιλαμβάνει η επόμενη έκθεση του γ.γ. του ΟΗΕ, καθώς η κ. Λουτ θα έχει την ευκαιρία να δει αν οι πλευρές μπορούν να συζητήσουν στην ίδια βάση. Όμως το περιβάλλον στην αίθουσα του ΣΑ δεν παραμένει στάσιμο, και έχει περάσει η εποχή της σιωπηρής ομοφωνίας των μελών – ειδικά από τη στιγμή που δεν υπάρχει σε εξέλιξη διαδικασία. Η ανοιχτή διαφωνία της Ρωσίας με την προσπάθεια των ΗΠΑ να προωθήσουν την πρακτική της αξιολόγησης των ειρηνευτικών αποστολών δείχνει πως το Κυπριακό μπήκε στην αρένα των διεθνών διαφωνιών με τρόπους που οι επικεφαλής των κοινοτήτων στο νησί δεν μπορούν να ελέγξουν.

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ