POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

«Τιμές, ενοίκια και αποδόσεις καταστημάτων, γραφείων και κατοικιών 2013 – 2021» του Πάνου Δανού



Διανύοντας την 2η φάση των περιορισμών που επιβλήθηκαν από την Κυπριακή Δημοκρατία, βαρόμετρο για την διαμόρφωση των ενοικίων στα καταστήματα, στα γραφεία και στις κατοικίες, ως απόρροια των επιπτώσεων αλλά και της πορείας της COVID-19, αναμένεται να αποτελέσει το επόμενο τρίμηνο.

Σίγουρα, έχει ήδη παρατηρηθεί το φαινόμενο αρκετοί ενοικιαστές να ζητούν μειώσεις από τους ιδιοκτήτες ακινήτων.  Πρόκειται να δούμε πιθανόν, επιπλέον «πιέσεις» προς τους ιδιοκτήτες ακινήτων τους επόμενους μήνες. Καταλυτικοί παράγοντες των αποφάσεων που θα λάβουν οι ιδιοκτήτες των ακινήτων, για το αν θα μειώσουν τις τιμές ή όχι και σε τι ύψος, αποτελούν η θέση και η κατάσταση στην οποία βρίσκεται το ακίνητό τους, η ζήτηση που τυχόν θα καταγραφεί, αλλά και πόσο πιέζονται οικονομικά οι ίδιοι.  Σε κάθε περίπτωση συστήνεται συνεννόηση μεταξύ ενοικιαστών και ιδιοκτητών, ώστε αφενός να διατηρηθεί η μισθωτική τους σχέση και αφετέρου να ομαλοποιηθεί η κατάσταση στην αγορά ακινήτων όσο το δυνατόν γρηγορότερα σε ισχυρές βάσεις.

Σύμφωνα με έρευνα και εκτιμήσεις της εταιρείας ‘ΔΑΝΟΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ’, η επαγγελματική στέγη, κυρίως τα καταστήματα λιανικής και εστίασης, είναι αυτή που συνεχίζει να δέχεται τις επιπτώσεις του COVID-19. Όπως εξελίσσεται η πανδημία θα υπάρξουν εστιατόρια, καφετέριες και καταστήματα του λιανικού εμπορίου που θα κλείσουν, αν δεν υπάρξει άμεσα ουσιαστική κρατική στήριξη.  Παρομοίως οι τουριστικές μονάδες και συναφή δραστηριότητες.  Η μείωση ενοικίων των καταστημάτων, ακόμα και στα νέα συμβόλαια μετά την εξομάλυνση της κατάστασης, εκτιμάται ότι θα φτάσει περίπου το 15%, ενώ σε δρόμους που δεν είναι «πρώτης προβολής» η πτώση αναμένεται να φτάσει μέχρι και 20%.  Από την άλλη, η αυξημένη ζήτηση για αποθηκευτικούς χώρους κοντά όμως στις αγορές λιανικής αναμένεται να διευρυνθεί και να διατηρήσει τις τιμές σε ικανοποιητικά επίπεδα και σταθερά στα προ πανδημικής κρίσης επίπεδα.  Επίσης, μικρή ή καθόλου πτώση ενοικίων εκτιμάται ότι θα σημειώσουν τα ακίνητα, που μεταξύ των άλλων, θα διαθέτουν μικρούς σχετικά εκθεσιακούς χώρους πωλήσεων αλλά και μεγαλύτερους χώρους αποθήκευσης σε ενιαία λειτουργικότητα.

Ανάλογο κλίμα μειώσεων εκτιμάται ότι θα επικρατήσει και στους επαγγελματικούς χώρους γραφείων.  Η πανδημική κρίση αναμένεται να προκαλέσει αφενός απώλεια θέσεων εργασίας και αφετέρου αλλαγές στον τρόπο εργασίας, με την εξ’ αποστάσεως εργασία να κερδίζει περισσότερο έδαφος.  Βέβαια, θεωρείται ότι θα περάσει αρκετό χρονικό διάστημα, ώστε να καθοριστεί ποιοι και πόσοι εργαζόμενοι, αλλά και με ποια μορφή εργασιακής σχέσης θα συνεχίσουν να δουλεύουν.

Όσον αφορά τα μισθώματα στις αστικές κατοικίες και στα διαμερίσματα εκτιμάται ότι δεν θα υπάρξουν μεγάλες  μειώσεις και θα μείνουν ανθεκτικά στη ζήτηση όπως στα προ πανδημικής κρίσης επίπεδα, εκτός κάποιων περιπτώσεων, όπου υπολογίζεται μείωση της τάξης του 15%.  Αυτό που θα αλλάξει εκτιμάται ότι θα είναι η βραχυχρόνια μίσθωση (τύπου ‘Airbnb’), η οποία είχε ήδη αρχίσει να υποχωρεί λόγω Covid-19. Από την άλλη πλευρά, ίσως παρατηρηθεί μικρή αύξηση στη ζήτηση κατοικιών, οι οποίες στο άμεσο μέλλον θα είναι «προσαρμοσμένες» στον Covid-19.  H πανδημία και γενικότερα το «lock down» έδειξαν τη σημασία μιας κατοικίας για τα μέλη μιας οικογένειας, η οποία ενδείκνυται να εξασφαλίζει άνετους εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους, ώστε κάθε μέλος της οικογένειας να έχει τη δυνατότητα να εκτελεί απρόσκοπτα τις εργασίες και ενδιαφέροντά του.

Αναντίρρητα η αγορά ακινήτων διανύει ήδη από τον περασμένο Μάρτιο μια φάση αναπροσαρμογών, ανακατατάξεων και πιέσεων, με το επενδυτικό ενδιαφέρον να αναμένει τις οικονομικές εξελίξεις που θα επιφέρει ο Covid-19.  Σε κάθε περίπτωση η εξέλιξη της αγοράς ακινήτων θα εξαρτηθεί κυρίως από τον αποτελεσματικό εμβολιασμό, την πορεία της οικονομίας της χώρας, από τον τουρισμό, την ψυχολογία των καταναλωτών, το αίσθημα ασφάλειας αλλά και την επενδυτική στόχευση της παγκόσμιας κοινότητας στην Κύπρο.

 

Ειδικότερα:

Κατοικίες

Η αγορά κατοικίας, τόσο σε καιρούς κρίσης, όσο και τώρα που φαίνεται φως στην άκρη του τούνελ, είναι πάντα ένα αναγκαίο αγαθό.  Οι άνθρωποι δεν θα σταματήσουν ποτέ να αγοράζουν ή να ενοικιάζουν στέγη. Στην Κύπρο οι περισσότερες αναπτύξεις είναι ποιοτικές και όταν η τιμή τους παραμένει λογική, σύντομα θα συναντήσουν την ζήτηση.  Αλλά, μια κατοικία και ως επενδυτικό προϊόν στην παρούσα κατάσταση, παρουσιάζει ενδιαφέρον, όταν τα επιτόκια καταθέσεων είναι μηδενικά (σύντομα, πιθανώς και να πρέπει να πληρώνει κάποιος την τράπεζα για να έχει την κατάθεση των χρημάτων του).  Όλα, βεβαίως, θα εξαρτηθούν και από το βάθος της κρίσης και τα σημάδια που θα αφήσει στην αγορά.

Στον αντίποδα, η αύξηση των επισφαλειών, η σχετικά μεγάλη προσφορά και η πιστωτική συρρίκνωση θα συνεχίσουν να επηρεάζουν αρνητικά την οικιστική αγορά.

 

Παραθαλάσσιες Κατοικίες

Έντονη και προσωρινή πτώση τιμών έχει διαπιστωθεί στην Πάφο, στη Λάρνακα, την Αμμόχωστο, την Λεμεσό, και την Λευκωσία όπου ενδιαφερόμενοι αγοραστές από τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τις χώρες του Κόλπου, την Κίνα και τη Ρωσία το 2018 και το 2019, ακόμα και αρχές του 2020, έψαχναν ενεργά για να αγοράσουν ακίνητα.  Για τους επενδυτές από χώρες μη μέλη της Ε.Ε., επιπλέον κίνητρο αποτελούσε και η δυνατότητα να λάβουν υπηκοότητα στη Κύπρο.  Πρόγραμμα το οποίο σταμάτησε.  Η Πανδημία, η συνακόλουθη οικονομική ύφεση και το τέλος του Κυπριακού Επενδυτικού Προγράμματος, πιέζουν την ζήτηση και τις τιμές, ειδικά στις πολυτελείς παραθαλάσσιες κατοικίες.

Καταστήματα

Οι δυσμενείς εξελίξεις στο λιανεμπόριο και την εστίαση, οφείλονται στις επιπτώσεις της πανδημίας του κορωνοϊού. Είναι μια κατάσταση που έχει δημιουργήσει πολύ μεγάλο πρόβλημα στους τζίρους των καταστημάτων.  Όλες οι μεγάλες αλυσίδες έχουν μειώσει τον αριθμό των καταστημάτων τους.

Πολλοί εκ των εκμισθωτών έχουν αντιληφθεί την κρισιμότητα της κατάστασης και προχωρούν σε μη αύξηση ή ακόμα και μείωση των ενοικίων.  Το ζητούμενο και για τις δυο πλευρές (εκμισθωτή και μισθωτή) είναι η επιβίωση και το 2021.

Προβλέπεται ότι στο εμπόριο, τα καταστήματα θα ενσωματώσουν ευκολίες πληρωμές, καταναλωτικά δάνεια και άλλες υπηρεσίες για να προσελκύουν επισκέπτες.  Το e-shopping θα εξελιχθεί γρήγορα και δυναμικά σε ηλικίες κυρίως 14-20 ετών, ενώ τα καταστήματα θα συνεχίσουν να ελκύουν κυρίως όσους είναι 45-55 ετών. Φέτος, υπήρξε μείωση στην κατανάλωση περίπου 30%, σε σύγκριση με το 2019.  Παρόμοια η εικόνα σε εμπορικούς δρόμους και εμπορικά κέντρα.  Τα εμπορικά πάρκα φαίνεται να κερδίζουν έδαφος ως προορισμός. Στις “τουριστικές” περιοχές υπήρξε μείωση της κατανάλωσης έως της τάξεως του 55%.

Είναι ζωτικής σημασίας μισθωτές και εκμισθωτές να συμφωνήσουν σε μια πετυχημένη εμπορική σχέση, μέσα στα πλαίσια των οικονομικών δεδομένων και να υπάρχει ευελιξία, μια κοινά αποδεχτή φόρμουλα: π.χ. «ελάχιστο ενοίκιο και ποσοστό επί του τζίρου».

 

 

 

 

 

 

*Ο Πάνος Δανός B.Sc., FRICS, CEnv., VRS, IPF  είναι CEO του Ομίλου ΔΑΝΟΣ An Alliance of BNP Paribas Real Estate και μέλος του ΔΣ του Συνδέσμου Επιστημόνων Εκτιμητών Κύπρου.

 

ΗΠΑ: Πήρε έγκριση και το εμβόλιο της Moderna

 

Έφτασαν στην Κύπρο τα ειδικά ψυγεία για τα εμβόλια

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.