Φόρμα αναζήτησης

Τι μήνυμα στέλνει η Τουρκία στην Κύπρο μέσω… Συρίας

Οι εξελίξεις στην βορειοανατολική Συρία μετά το μνημόνιο Πούτιν – Ερντογάν στο Σότσι μπορεί να κατέδειξαν τις αστοχίες της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και την, εντός ή εκτός εισαγωγικών, προδοσία των Κούρδων, ωστόσο επιβεβαίωσαν και ακόμη ένα στοιχείο: Την εκπλήρωση των στρατηγικών στόχων που έθεσε η Άγκυρα αναφορικά με την επέκταση των Κούρδων στα σύνορά της. Η μεγάλη εικόνα σε σχέση με την τρίτη στρατιωτική επέμβαση της Τουρκίας (“Peace Spring”) στο Συριακό θα μπορούσε άνετα να συνοψιστεί στην κάτωθι πρόταση: H Τουρκία κατόρθωσε, λόγω της στρατιωτικής της επέμβασης, να προκαλέσει μέσα σε λίγες εβδομάδες όσες διπλωματικές εξελίξεις δεν είχαν επισυμβεί στο Συριακό μέσα σε δύο χρόνια. Παρά το επιμέρους γεωπολιτικό ρίσκο που πάντα ενυπάρχει στο Συριακό, η Τουρκία, η Ρωσία και το καθεστώς Άσαντ είναι οι μεγάλοι κερδισμένοι από τις νέες σφαίρες επιρροής που διαμορφώνονται στη βορειοανατολική Συρία. Με την Τουρκία, στη λογική ενός τρίτου πόλου, να κατορθώνει κάτι πολύ ενδιαφέρον. Να «παίρνει» κάτι τόσο από τις ΗΠΑ όσο κι από τη Ρωσία σε σχέση με τη δική της στρατηγική προτεραιότητα -και συνάμα βαθιά υπαρξιακή- ανησυχία. Κοινώς, στη δική της αντίληψη ότι «οι Κούρδοι του PKK/YPG δεν μπορούν να έχουν σύνορα μαζί μου», τόσο η Ουάσινγκτον όσο και η Μόσχα αποκρίθηκαν θετικά.

Διδάγματα για την Κύπρο

 Αν και διαφορετικές περιπτώσεις, η εμπλοκή της Τουρκίας στο Συριακό θα μπορούσε να έχει αντικατοπτρισμούς και στην Κύπρο. Τι υποστηρίζει η Τουρκία εδώ και μήνες; To «ότι οι Ελληνοκύπριοι αποκλείουν τους Τουρκοκύπριους από τη διαδικασία έρευνας για τους υδρογονάνθρακες και πως προχωρούν σε διαδικασίες επί τεμαχίων που ανήκουν στην τουρκική υφαλοκρηπίδα». Είναι το ίδιο ακριβώς ερώτημα με τη Συρία, που η Άγκυρα -παρά τις προφανείς παραβιάσεις στο Διεθνές Δικαίο που τελεί στην περίπτωση των παράνομων γεωτρήσεών της- απευθύνει προς τη διεθνή κοινότητα και δη στις ΗΠΑ και τη Ρωσία. Η επίλυση της κρίσης στη Συρία έγινε με τρόπο ο οποίος παράκαμψε τόσο τη διεθνή κοινότητα (π.χ το Συμβούλιο Ασφάλειας του ΟΗΕ που παραδοσιακά αποτελεί πεδίο ασφαλούς δραστηριοποίησης της κυπριακής διπλωματίας) όσο και τη διπλωματική στασιμότητα των τελευταίων δύο χρόνων. Ακριβώς, όπως η Τουρκία παρενέβη δυναμικά (και στρατιωτικά) στην κατακερματισμένη από τον πόλεμο Συρία για να δώσει δυναμική ώθηση στις εξελίξεις έτσι κι, αντιστοίχως, το πράττει στην Κύπρο προχωρώντας με de facto τρόπο στην ακύρωση του ενεργειακού προγράμματος της ΚΔ και δημιουργώντας τετελεσμένα και επί του εδάφους (άνοιγμα Αμμοχώστου). Επιπλέον, η ζώνη ασφάλειας 120 σχεδόν χλμ και βάθους 32 χλμ που κερδίζει η Τουρκία στη ΒΑ Συρία, δυνητικά, στο εγγύς μέλλον θα μπορούσε να καταστεί μιας μορφής “statelet” (αυτόνομου αποσχιθέντος κρατιδίου). Πέραν της προφανούς ομοιότητας με τον τρόπο που προέκυψε, τον Νοέμβριο του 1983, η λεγόμενη ΤΔΒΚ, μια τέτοια εξέλιξη θα είχε ενδιαφέρον και στο τι αντιμετώπισης θα λάβει από τη Δαμασκό (Άσαντ) κι από τη Μόσχα (η οποία εργαλειακά στον λεγόμενο μετασοβιετικό χώρο ευνοεί την ύπαρξη τέτοιων «κρατιδίων»). Μια αποδοχή αυτής της κατάστασης από τη νόμιμη κυβέρνηση της Συρίας στο ευρύτερο πλαίσιο μιας συμφωνίας για την μεταπολεμική Συρία της επόμενης ημέρας, θα αποτελούσε μια σοβαρή αλλαγή παραδείγματος στην περιοχή, αλλά και μια πολύ σοβαρή αστοχία της κυπριακής εξωτερικής πολιτικής – δεδομένης της απουσίας ενεργητικής στάσης, όλα αυτά τα χρόνια, στο Συριακό.

Περί κυρώσεων

 Πέραν της αλλοπρόσαλλης εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ και του ανταγωνισμού μεταξύ του Τραμπ και άλλων θεσμικών διαστάσεων της αμερικανικής κυβέρνησης, το χαρτί των αμερικανικών κυρώσεων προς την Τουρκία δούλεψε ακριβώς όπως ένα τέτοιο μέσο θα μπορούσε να σχεδιαστεί. Ως απειλή χρήσης ισχύος -στο πλαίσιο μιας ήδη προβληματικής σχέσης πέραν του Συριακού- παρά ως μια πραγματική απειλή, προκειμένου η Τουρκία να ακυρώσει την επιχείρησή της. Μια προσεκτικότερη, επίσης, ματιά στον υπό διαμόρφωση χάρτη της ΒΑ Συρίας αποδεικνύει, επίσης, πως οι ΗΠΑ ίσως τελικά να μην αποχώρησαν πλήρως από τη χώρα, διατηρώντας μια διακριτική παρουσία στον άξονα Abu Kamal (σύνορα Ιράκ-Συρίας)-Deir Ezzor -περιοχή με στρατηγική σημασία όχι μόνο για το πετρέλαιο της Συρίας αλλά και για την μη ανάπτυξη στον Ευφράτη της επιρροής των σιιτικών πολιτοφυλακών (ιρακινών) και της Χεζμπολάχ – αμφότερων συμμάχων του Ιράν και του καθεστώτος Άσαντ. Συνεπώς, η Τουρκία για μια ολόκληρη επιχείρηση κατά την οποία, μάλιστα, κάποια εξτρεμιστικά στοιχεία των proxies της επιδόθηκαν σε βαρβαρότητες, όπως την εκτέλεση μιας πολιτικού κουρδικής καταγωγής, δεν μπήκε, ποτέ ουσιαστικά, στο στόχαστρο σοβαρών οικονομικών κυρώσεων. Ένα διδακτικό μάθημα για το αν η ΚΔ πετυχαίνοντας κάποιες κυρώσεις σε επίπεδο ΕΕ θα κατορθώσει να προκαλέσει ουσιαστικό πολιτικό και οικονομικό κόστος στην Τουρκία, για τις έκνομες ενέργειές της στην κυπριακή ΑΟΖ – πόσω μάλλον να τις ματαιώσει.

Μια βόμβα με βραδύκαυστο

Το υπό εξέλιξη σκηνικό στην περιοχή μας σηματοδοτεί μια πολύ ενδιαφέρουσα γεωπολιτική διαδικασία στην οποία υπάρχουν ήδη μέσα της, και καλλιεργούνται, τα στοιχεία μιας υποβόσκουσας σύγκρουσης. Η Συρία έχει -λόγω Ίντλιμπ- αρκετό δρόμο ακόμη, αλλά κλείνει, σταδιακά, τον κύκλο της ως προς τη μεγάλη εικόνα της έκβασης του πολέμου. Το αραβοϊσραηλινό πρόβλημα προμηνύει εξελίξεις, που υπό το βάρος της πολιτικής κρίσης στο Τελ Αβίβ, μπορεί να είναι ραγδαίες (ακόμη και σε επίπεδο πολέμου) και ο περιφερειακός ανταγωνισμός Ιράν-Δύσης παραμένει σε όξυνση. Μέσα σε αυτό το ζοφερό σκηνικό, σε διεθνές και περιφερειακό επίπεδο, το ζήτημα της επόμενης ημέρας στο Κυπριακό περνάει, αναπόφευκτα, μέσα από την κυπριακή ΑΟΖ και το πώς οι υδρογονάνθρακες μετατρέπονται σταδιακά -από εργαλείο δυνητικής συνεργασίας, όπως το 2011- σε εστία μεγαλύτερου ανταγωνισμού και σύγκρουσης. Σαν μια βόμβα που δεν ξέρει κανείς πότε και πώς θα εκραγεί. Την ίδια στιγμή, οι ΗΠΑ διαχειρίζονται την προβληματική τους σχέση με την Τουρκία δημιουργώντας συνθήκες στρατηγικής αναβάθμισης της Ελλάδας – εξέλιξη που δεν περνάει απαρατήρητη τόσο από διεθνείς ειδικούς όσο και από τους ίδιους τους διαμορφωτές της τουρκικής στρατηγικής. Μια κρίση στα ελληνοτουρκικά θα είχε αντανακλάσεις στο Κυπριακό, ενώ μια κλιμάκωση των Τούρκων στην κυπριακή ΑΟΖ θα δημιουργούσε νέες συνθήκες δεδομένου και του προγραμματισμού της Total στη κυπριακή ΑΟΖ τον προσεχή Φεβρουάριο. Εξελίξεις που θα βόλευαν την ατζέντα της Μόσχας στον άξονα Μόσχας-Άγκυρας, για το πώς αυτό δημιουργεί περαιτέρω τριβή εντός του ΝΑΤΟ και στις σχέσεις Δύσης-Τουρκίας, αλλά και εξελίξεις που θα αφαιρούσαν από τις ΗΠΑ τη δυνατότητα άμεσης παρασκηνιακής εμπλοκής, προκειμένου να εκτονώσουν τις συνέπειες ενός worst case scenario -απομακρυσμένου μεν- χωρίς να μπορεί να αποκλειστεί δε. Η περαιτέρω στρατιωτικοποίηση, ωστόσο, εντός κι εκτός της κυπριακής ΑΟΖ (γαλλικές φρεγάτες, υπέρπτηση ελληνικών μαχητικών) είναι, για την Τουρκία, προσλαμβάνουσες κλιμάκωσης -σε στρατηγικό επίπεδο- της πλευράς μας, ως απάντηση στις δικές της έκνομες ενέργειές. Μια διάσταση που σε περίπτωση περαιτέρω κλιμάκωσης, εκ μέρους της Άγκυρας, θα μπορούσε να δημιουργήσει συνθήκες σοβαρής κρίσης.

Τώρα βγαίνουν οι αστοχίες

 Ας αναλογιστούμε ένα σενάριο, κατά το οποίο η Τουρκία ανακηρύσσει μια «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Συρίας» με σχεδόν μισό εκατομμύριο Σύρους (σουνίτες) πρόσφυγες με αμιγώς αντιασαντικά συναισθήματα και με μια δομή ασφάλειας από τις τάξεις των proxies της του FSA/NSA (Σύρων αντικαθεστωτικών ενόπλων). Μια εξέλιξη ενός buffer state που θα κρατά, οριστικά, τους Κούρδους του PYD/PKK μακριά από τα σύνορά της. Αν ο Άσαντ το αποδεχτεί στο πλαίσιο της διεθνούς διευθέτησης του Συριακού, θα μιλάμε για μια εξαιρετικά δυσάρεστη εξέλιξη για την περιοχή αλλά και για το Κυπριακό. Αν ο Άσαντ, όμως, δεν το αποδεχτεί και το καταγγείλει ως προϊόν de facto στρατιωτικής κατοχής με ποιο ηθικό πλεονέκτημα, στο πλαίσιο της διεθνούς διαχρονικής μας προσήλωσης στο Διεθνές Δίκαιο, θα το καταγγείλει η ΚΔ, (που τελεί υπό τουρκική κατοχή για τέσσερις δεκαετίες); Τον περασμένο Μάρτιο η ΚΔ εξέπληξε ξένους διπλωματικούς κύκλους με την πρωτοφανή της σιωπή στο ζήτημα της αναγνώρισης της προσάρτησης των Υψιπέδων του Γκολάν από τον Αμερικανό Πρόεδρο Τραμπ. Εξέλιξη που σχολιάστηκε, επίσης, ποικιλοτρόπως από έμπειρους διεθνείς παρατηρητές του Κυπριακού. Μια αστοχία που, ίσως, βρούμε μπροστά μας.

Καταλύτης η TOTAL

 Ο γαλλικός κολοσσός της Total κρίνει σε μεγάλο βαθμό τη συνέχιση του ενεργειακού προγράμματος της ΚΔ. Τα σενάρια είναι τρία και ξεκάθαρα – απορρέουν από την κοινή λογική: Τρυπάνε χωρίς την ύπαρξη του “Yavuz” στην περιοχή των αδειδοτημένων τεμαχίων της κυπριακής ΑΟΖ, τρυπάνε δίπλα, κυριολεκτικά, από το “Yavuz”, το οποίο θα παραμένει στην περιοχή εντός αδειοδοτημένου τεμαχίου ή παρεμποδίζονται από την Τουρκία α λα ΕΝΙ (ή μεταθέτουν τη γεώτρηση σε μεταγενέστερο στάδιο). Κάθε εξέλιξη, καθώς και τα επιμέρους αποτελέσματα που θα παραγάγουν, σε αυτό το στάδιο είναι καθοριστική πέραν της ίδιας της γεώτρησης για πολιτικούς λόγους.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.