Φόρμα αναζήτησης

Σεπτέμβριος με πλεύση ανάμεσα σε συμπληγάδες για τον Νίκο Αναστασιάδη

Αναμένεται ένας «καυτός» Σεπτέμβριος με εξελίξεις σε ολόκληρο το μέτωπο της Ανατολικής Μεσογείου αλλά και με το Κυπριακό να υπεισέρχεται στην πιο κρίσιμη περίοδό του ως προς την επανέναρξη των συνομιλιών ή μια, πιθανή αλλαγή παραδείγματος – οριστικά και ίσως κι αμετάκλητα αυτήν τη φορά. Ο Σεπτέμβριος, παραδοσιακά μήνας εξελίξεων στο Κυπριακό, θα συνοδευτεί από την κάθοδο της κ. Λουτ στην Κύπρο κι από τη συνεπακόλουθη τριμερή συνάντηση στη Νέα Υόρκη. Παρατηρητές του Κυπριακού αλλά και καλά ενημερωμένες πηγές επισημαίνουν πως ο δρόμος για την επανέναρξη του διαλόγου δεν περνά μόνο μέσα από τις προθέσεις των δύο πλευρών, αλλά κι από το πώς θα κινηθεί η Τουρκία – τόσο στην Ανατολική Μεσόγειο με φόντο την κυπριακή ΑΟΖ όσο και σε σχέση με τη μεγάλη γεωπολιτική εικόνα της περιοχής.

 

Τέταρτο πλοίο

Εκτός συγκλονιστικού απροόπτου εντός των επόμενων δύο εβδομάδων η Άγκυρα θα κλιμακώσει την ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο αποστέλλοντας και τέταρτο πλοίο μεταξύ των θαλάσσιων ζωνών Κύπρου και Ελλάδας. Το παρεμφερές του «Barbaros», ερευνητικό πλοίο «Oruc Reis» αναμένεται να κινηθεί μεταξύ της κυπριακής ΑΟΖ και του συμπλέγματος του Καστελόριζου, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες. Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται από πολλές πηγές που μίλησαν στον «Π» ως μια κλιμάκωση με αποδέκτες, εκτός από τη Λευκωσία και τα κράτη της περιοχής, και την Αθήνα – η οποία βρίσκεται στις πρώτες 100 ημέρες της νέας διακυβέρνησης Μητσοτάκη. Στόχος της Τουρκίας εδώ θα μπορούσε να είναι να συμπαρασύρει και την Αθήνα στο πλέγμα αμφισβητήσεών της στην περιοχή προωθώντας -και πρακτικά ενόψει επανεκκίνησης του διαλόγου στο Κυπριακό- μια πακετοποίηση Κυπριακού και ελληνοτουρκικών, στον βαθμό που κάτι τέτοιο θα ασκούσε πιέσεις στην Ελλάδα.

 

Η μεγάλη εικόνα

Ως προς τη μεγάλη εικόνα των τουρκικών κινήσεων στην περιοχή, τόσο το μέτωπο της Συρίας όσο κι αυτό της Λιβύης δείχνουν να ευνοούν, προς το παρόν, τις στρατηγικές επιλογές της κυβέρνησης Ερντογάν. Παρά την κρίση στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, στο μέτωπο της Συρίας, Άγκυρα και Ουάσινγκτον προχώρησαν σε έναν αμοιβαίο συμβιβασμό ως προς τη νεκρή ζώνη στα ΒΑ της χώρας με την εγκαθίδρυση μιας κοινά αποδεκτής φόρμουλας ως προς τα όρια του ελέγχου του τουρκικού στρατού σε σχέση με τις εκεί κουρδικές πολιτοφυλακές. Συμβιβασμός που εμπεριέχει και τη δημιουργία κοινού κέντρου επιχειρήσεων μεταξύ τουρκικών κι αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων με έδρα τη Σανλιούρφα. Όσο εύθραυστη κι αν φαίνεται ως συμφωνία, η επικοινωνία σε αυτό το επίπεδο δείχνει εκατέρωθεν διάθεση συμβιβασμών σε μια δύσκολη περίοδο για τις διμερείς σχέσεις των δύο χωρών – δεδομένων των πάγιων διαφωνιών για το μέλλον των Κούρδων στην περιοχή. Στη Λιβύη, η Τουρκία συνεχίζει να εμπλέκεται δυναμικά με την αποστολή οπλισμού και ανθρωπιστικής βοήθειας προς τη διεθνώς αναγνωρισμένη ισλαμική κυβέρνηση της Τρίπολης, η οποία αντιστέκεται σθεναρά, από τις αρχές Απριλίου, στις ενέργειες του στρατηγού Χαφτάρ, ο οποίος στηρίζεται ενεργά τόσο από τα ΗΑΕ και την Αίγυπτο όσο κι από τη Γαλλία του Εμανουέλ Μακρόν. Σε αυτό το επίπεδο, η αναθεωρητική πολιτική της Τουρκίας εντάσσει το Κυπριακό και σε μια περισσότερο μακροπολιτική διάσταση, η οποία περιλαμβάνει και τις δύο όψεις (ανατολικά και δυτικά) της Μεσογείου καθώς και πιθανό μελλοντικό διαχωρισμό των θαλάσσιων ζωνών μεταξύ των κρατών της περιοχής.

 

Αντί επιλόγου

Τον Σεπτέμβριο, το Κυπριακό θα δοκιμαστεί σε δύσκολα και αχαρτογράφητα νερά για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες. Ακόμη κι αν δεν υπάρξει σημαντική πρόοδος, αυτό που διαφαίνεται ξεκάθαρα είναι πως η Τουρκία δεν θα μείνει με σταυρωμένα τα χέρια ως προς την αλλαγή στο status quo που επιδιώκει. Και τυχόν κατάρρευση των συνομιλιών δεν εμπεριέχει μόνο το ρίσκο της παγίωσης ως προς την αλλαγή παραδείγματος της λύσης του Κυπριακού αλλά και μια κλιμάκωση των τουρκικών τετελεσμένων στη θάλασσα. Μπορεί οι πραγματικές συνέπειες αυτών να μην διαφανούν αμέσως αλλά μέχρι τον ορίζοντα του 2023 τυχόν άνοδος του Όζερσαϊ στην ηγεσία της τουρκοκυπριακής κοινότητας να επισπεύσει τις εξελίξεις. Μια έμπειρη ξένη διπλωματική πηγή ανέφερε στον «Π» το πιο κάτω: «Η έλευση Όζερσαϊ θα μπορούσε να ‘απελευθερώσει’ δυναμικές ως προς την κατεύθυνση των δύο κρατών ή της χαλαρής ομοσπονδίας. Θα μπορούσε όμως και να αποδειχτεί δίκοπο μαχαίρι: Να παρατείνει, στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό, τη μη ανοικτή παραδοχή του ιστορικού κλεισίματος της ΔΔΟ. Με ό,τι αυτό συνεπάγεται». Μετά τον Σεπτέμβρη, κοντολογίς, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης θα κληθεί να πλεύσει μεταξύ συμπληγάδων, κυριολεκτικά και μεταφορικά, στην κυπριακή ΑΟΖ. Ή θα σπάσει τον τουρκικό πειρατικό κλοιό ή η επόμενη ημέρα στο Κυπριακό θα μας βρει με… απαγορευτικό πλεύσης. Τουλάχιστον σε διπλωματικό, στην αρχή, επίπεδο.