Φόρμα αναζήτησης

Πώς εκδίδονται τα κυπριακά διαβατήρια;

Για ακόμη μία φορά η Κύπρος βρίσκεται στο στόχαστρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και του διεθνούς Τύπου για τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιεί, στην πράξη, το πρόγραμμα της κατ’ εξαίρεσης πολιτογράφησης υπηκόων – το γνωστό και ως “golden visas”, μιας κι ουσιαστικά πρόκειται για πώληση κυπριακού διαβατηρίου έναντι επενδύσεων. Επειδή αυτή η συζήτηση διαρκεί μεγάλο χρονικό διάστημα –με φανατικούς πολέμιους αλλά και θιασώτες αυτής της πρακτικής– αυτό που προκαλεί τεράστιο ενδιαφέρον, αλλά και κριτική διεθνώς, είναι, φυσικά, η πολιτογράφηση Ρώσων υπηκόων για τους οποίους, συχνά, στον διεθνή Τύπο βγαίνουν δημοσιεύματα που τους συνδέουν με εγκληματικές ενέργειες ή πολιτική ανάμειξη σε αμφιλεγόμενες πολιτικές υποθέσεις. Σε ένα timing που οι σχέσεις ΗΠΑ-Ουάσινγκτον διανύουν μια νέα ψυχροπολεμική φάση με πολλά μέτωπα ανοικτά, από το Ουκρανικό και τη Μέση Ανατολή μέχρι τη φερόμενη εμπλοκή της Ρωσίας στις τελευταίες αμερικανικές εκλογές και την έλευση Τραμπ στην εξουσία, η εμφάνιση της Κύπρου ως «πωλητή διαβατηρίων» σε αμφιλεγόμενους Ρώσους ολιγάρχες θέτει την τελευταία στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων. Και, καλώς ή κακώς, με όχι τον καλύτερο τρόπο για την εικόνα –σε διεθνές επίπεδο– της χώρας.

Θέμα πρακτικής;

Από τη Λισαβόνα μέχρι τη Σόφια κι από τη Βαλέτα μέχρι τη Λεμεσό οι αρχές κρατών-μελών της ΕΕ εκδίδουν διαβατήριά τους σε ξένους υπηκόους που επενδύουν. Ωστόσο παρά την πάγια αυτή πρακτική κανείς δεν έβαλε στο στόχαστρο την Αυστρία ή το Λουξεμβούργο με αυτό, το τελευταίο, να μετατρέπεται σε επιχείρημα κάθε φορά που η Κομισιόν ή οι Times της Νέας Υόρκης βάζουν στο στόχαστρο την Κύπρο. Η πρακτική μπορεί, σε γενικές γραμμές, να παραμένει η ίδια. Γιατί όμως κάθε φορά είναι η Κύπρος που βρίσκεται στο επίκεντρο της κριτικής; Θα μπορούσε κανείς να πει ότι η Κύπρος, πριν την ένταξή της στην ΕΕ το 2004 είχε την εικόνα, να τη συνοδεύει, του οικονομικού παραδείσου. Του off-shore προορισμού όπου χρήματα και υπηρεσίες εναλλάσσονταν εύκολα αφήνοντας πίσω τους γκρίζα ίχνη. Μετά το 2004 όμως και σήμερα, μια δεκαπενταετία μετά την ένταξή μας στην ευρωπαϊκή οικογένεια, δεν ισχύουν οι ίδιες ακριβώς συνθήκες. Συνεπώς η πρακτική δεν έχει λάθος. Διαβατήριο πουλάμε κι εμείς. Διαβατήριο πουλούν και οι Πορτογάλοι. Με τις δύο χώρες μάλιστα να πέρασαν από παρεμφερείς κρίσεις, στο πλαίσιο της ευρύτερης κρίσης της ευρωζώνης μετά το 2012.

Περιούσιοι κανενός

Οι Κύπριοι βίωσαν το 2011-2013 μια κρίση η οποία άλλαξε σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο με τον οποίο προσλαμβάναμε τα πράγματα σχετικά όχι μόνο με τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της κυπριακής οικονομίας (τραπεζικός τομέας, υπηρεσίες, κ.ο.κ.) αλλά και σε σχέση με την ευμάρεια. Ο Κύπριος μεγαλώνοντας σε συνθήκες σχετικής οικονομικής ευημερίας είδε ξαφνικά πως ο βαθμός με τον οποίο η οικονομία εντός της ΕΕ αλληλεπιδρά μπορεί να δημιουργήσει πολλαπλές καταστροφές. Κάπως έτσι το κυπριακό τραπεζικό σύστημα εκτέθηκε στην ελληνική οικονομία της οποίας η τροπή επηρέασε, καταλυτικά, και την κυπριακή οικονομία. Το πως το πρόγραμμα της κατ’ εξαίρεσης πολιτογράφησης υπηκόων που εισήχθη στην Κύπρο αντικατοπτρίζει αυτήν ακριβώς την κοινωνική πραγματικότητα. Υπήρξε ένας τρόπος να δουλέψει το παζάρι, να ικανοποιηθούν όσοι έχασαν χρήματα από το bail in του Μαρτίου του 2013 – συμπεριλαμβανομένων Ρώσων επενδυτών αλλά, κυριότερα, να επανέλθει γρήγορα το σύστημα στα ίδια επίπεδα ευμάρειας. Το ίδιο έπραξαν και οι Πορτογάλοι μετά το 2012. Οι Κύπριοι δεν είναι περιούσιοι κανενός. Ούτε όταν πουλούν διαβατήριο αλλά ούτε κι όταν δέχονται σφοδρή κριτική για την πρακτική τους. Κάνουμε όμως τίποτα λάθος;

Μιτσής ο τόπος

Στην Κύπρο συμβαίνει το εξής παράδοξο. Το μέρος είναι τόσο μικρό που δύσκολα μπορείς να κρυφτείς. Όλοι τούς γνωρίζουν όλους. Οι δικηγόροι γνωρίζουν τους λογιστές. Οι λογιστές γνωρίζουν τους δημοσιογράφους και οι δημοσιογράφοι γνωρίζουν τους πολιτικούς. Είναι τόσο δύσκολο να κρυφτείς που αν θες να απατήσεις τη γυναίκα σου ή τον άντρα σου αυτό εμπεριέχει το ρίσκο να πιαστείς στα πράσα κατά τη διάρκεια της μοιχείας. Το ίδιο συμβαίνει και με τα διαβατήρια. Γνωρίζεις ποιος δικηγόρος εκπροσωπεί ποιον Ρώσο ολιγάρχη, ποιος αγοράζει το Χ ή Ψ πολυτελές αυτοκίνητο και ποιος χτίζει το Υ ή Ζ πολυτελές κτίσμα. Εκείνο όμως που μπορείς ακόμη να κρύψεις, με κάποιον τρόπο, είναι τα χρήματά σου. Κι αυτό απέδειξε η πάγια πρακτική των shell companies και ο τρόπος με τον οποίο αυτές στήθηκαν και λειτούργησαν τα τελευταία χρόνια. Κάπου εδώ έρχεται και η απάντηση στο ερώτημα της προηγούμενης παραγράφου. Κάνουμε κάτι λάθος με τα διαβατήρια που πουλάμε σε Ρώσους ή Άραβες ή Κινέζους ή… (ας βάλουμε εδώ όποια εθνικότητα θέλουμε). Ναι, αν κρίνουμε από ό,τι κυκλοφορεί στα δημοσιογραφικά πηγαδάκια στην Κύπρο και στο εξωτερικό. Η απάντηση είναι ναι.

Έλεγχος και σύστημα

Αλήθεια έχουμε αναλογιστεί ποτέ μας τι θα συμβεί στο κύρος της ΚΔ –μιας χώρας που ποντάρει στο Διεθνές Δίκαιο, την ΕΕ αλλά και τις διεθνείς διπλωματικές εκστρατείες λόγω του εθνικού προβλήματος (ναι, ναι, η στρατιωτική κατοχή της πατρίδας από την Τουρκία)– αν ποτέ αποδειχθεί ότι ο Χ ολιγάρχης, κάτοχος κυπριακού διαβατηρίου κατ’ εξαίρεση, χρηματοδοτούσε ένα αποσχιστικό κίνημα που έκανε εγκλήματα πολέμου στην ιδιαίτερη πατρίδα του; Αν ο Ψ Κροίσος, κάτοχος κυπριακού διαβατηρίου, στη χώρα του χρηματοδοτεί τρομοκρατικά δίκτυα; Αν ο τάδε πλούσιος επιχειρηματίας, κάτοχος κυπριακού διαβατηρίου, επηρεάζει εκλογικές διαδικασίες σε χώρες της Ευρώπης ή της Ασίας; Αν ο δείνα ολιγάρχης, κάτοχος κυπριακού διαβατηρίου, πουλά οπλικά συστήματα σε κάποιους αντάρτες; Τα ερωτήματα εδώ είναι αμείλικτα αλλά η καίρια ερώτηση παραμένει μία: Πόσο σοβαρά και ενδελεχώς ελέγχουμε το άτομο που υποβάλλει αίτηση για να αποκτήσει κυπριακό διαβατήριο; Και πόσο καλά διαβάζουμε τις πιθανές γεωπολιτικές επιπτώσεις που θα μπορούσαν να προκύψουν από την παραχώρηση αυτού του διαβατηρίου στο εν λόγω άτομο; Αν απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα με σοβαρότητα τότε θα μπορούμε να πούμε, μετά σιγουριάς, και κάτι άλλο. Το πόσο σεβόμαστε την πολιτότητά μας. Ας ελπίσουμε λοιπόν ότι σε λίγα χρόνια και θα μπορούμε να προσελκύουμε, με σοβαρότητα, επενδύσεις και πως θα έχουμε και εκείνο το πρόσωπο, διεθνώς, για να παλεύουμε για τα δίκαια αιτήματά μας. Και δεν θα πάθουμε με τα διαβατήρια ό,τι πάθαμε με τις τράπεζες.

 

* Twitter: @JohnPikpas