Φόρμα αναζήτησης

Οικονομικά ενεργά «ηφαίστεια»

Στην οικονομική κρίση πέσαμε με δικά μας λάθη. Ελλειμματική εποπτεία των τραπεζών, αλόγιστη σπατάλη στα δημόσια οικονομικά και περιορισμένη αντίληψη της πραγματικότητας. Ιδίως σε ό,τι αφορά τις νέες σύνθετες πραγματικότητες μιας παγκοσμιοποιημένης οικονομίας και τις επιπτώσεις τους.

Η κατάρρευση του χρηματοοικονομικού κολοσσού Lehman Brothers στις ΗΠΑ τον Σεπτέμβριο του 2008 δεν ήταν απλώς το πέταγμα μιας πεταλούδας στη Νέα Υόρκη, που μπορούσε να προκαλέσει τυφώνα στην άλλη μεριά του Ατλαντικού, όπως υποστηρίζουν οι θεωρίες του χάους. Ήταν στην πραγματικότητα ένας μεγάλος σεισμός που προκάλεσε τσουνάμι. Φταίμε βέβαια που τα κύματά του μας βρήκανε με «τρύπια» οικονομία, δεμένη μέχρι τέλους στο ελληνικό οικονομικό «καράβι» που βυθίστηκε πρώτο. Ωστόσο, γεγονός παραμένει πως υποβαθμίσαμε τον κίνδυνο.

Στον ορίζοντα αυτή τη στιγμή υπάρχουν ακόμη ενεργά οικονομικά «ηφαίστεια» που εδώ και καιρό βγάζουν τους δικούς τους προειδοποιητικούς «καπνούς». Σε συνέντευξή του στο ΚΥΠΕ την εβδομάδα που μας πέρασε, ο επικεφαλής οικονομολόγος του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΜΣ) Ρολφ Στράουχ μας επισήμανε αυτούς τους εξωτερικούς κινδύνους που μας αφορούν. Πρόκειται για τους εμπορικούς πολέμους, το Brexit και τις διακυμάνσεις νομισμάτων, όπως το ρωσικό ρούβλι και η τουρκική λίρα.

«Αυτοί οι εξωτερικοί κίνδυνοι ενδεχομένως να επηρεάσουν την ανάπτυξη της χώρας και από αυτή την οπτική είναι εύλογο να υπάρχει συνετή πολιτική και να διατηρούνται δημοσιονομικά αποθέματα», τόνισε.

Ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ήδη αύξησε τους δασμούς στις εισαγωγές κινεζικών αγαθών στις ΗΠΑ τον Μάιο, ενώ μόλις χθες επέβαλε 25% δασμούς σε όλα τα αγαθά που εισάγει η χώρα του από το Μεξικό, με αφορμή την έλευση μεταναστών.

Το Πεκίνο προειδοποίησε πως θα αντιδράσει διακόπτοντας τις πωλήσεις σπάνιων ορυκτών (Σπάνιες Γαίες), για να πιέσει την Ουάσινγκτον. Μάλιστα, ο επικεφαλής οικονομολόγος της ιαπωνικής Nomura Λιούις Αλεξάντερ προειδοποίησε ότι η εμπορική κόντρα ανάμεσα στις δύο χώρες θα πλήξει την ανάπτυξη της αμερικανικής οικονομίας, η οποία έχει ήδη επιβραδυνθεί τους τελευταίους μήνες. Την ίδια ώρα, η Κεντρική Τράπεζα του Μεξικού κατηγορεί τις ΗΠΑ ότι «αλλάζουν τους κανόνες του παιχνιδιού».

Τα νέα δεν είναι καλά ούτε για την Ευρώπη, καθώς δεν φαίνεται να αποφεύγει τους αμερικανικούς δασμούς στα αυτοκίνητα. Οι δασμοί θα πλήξουν τη γερμανική οικονομία, δηλαδή την ατμομηχανή της ευρωπαϊκής οικονομίας. Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι κατηγορούν την κυβέρνηση Τραμπ ότι δεν έκανε κανένα απολύτως βήμα προς έναν συμβιβασμό, αλλά επέμενε σε απειλές με μόνη επιδίωξη την προστασία των συμφερόντων των Αμερικανών αγροτών εις βάρος των Ευρωπαίων. Εξαίρεση για την ώρα φαίνεται πως θα είναι μόνο η Ιαπωνία, καθώς εκεί εστιάζει ο Πρόεδρος Τραμπ, ώστε να έχει να επιδείξει μια εμπορική συμφωνία καθώς θα διεκδικεί επανεκλογή στην προεδρία το 2020.

Σε ό,τι αφορά το Brexit, οι αγορές φαίνεται πως θεωρούν πως έχουν αυξηθεί οι πιθανότητες για μια μη συμφωνημένη έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου, μετά την αποχώρηση της Τερέζα Μέι από την Ντάουνινγκ Στριτ, καθώς αυτοί που την εξώθησαν σε παραίτηση ήταν οι ευρωσκεπτικιστές από το ίδιο της το Συντηρητικό Κόμμα. Την ίδια ώρα, η στερλίνα βρέθηκε την Παρασκευή στο χαμηλότερο σημείο έναντι του ευρώ τους τελευταίους 5 μήνες, καθώς πρώτο κόμμα στις ευρωεκλογές αναδείχθηκε το «Brexit», του ευρωσκεπτικιστή Νάιτζελ Φάρατζ.

Σε ό,τι αφορά την Τουρκία, η έκθεση της Κομισιόν, που περιλαμβάνει και τα οικονομικά θέματα της χώρας αλλά και τα οικονομικά αποτελέσματα που ανακοινώθηκαν την Παρασκευή, δεν αφήνει κανένα περιθώριο αισιοδοξίας. Η οικονομία της χώρας συρρικνώθηκε με ρυθμό 2,6% σε ετήσια βάση το πρώτο τρίμηνο, συμβαδίζοντας με τις εκτιμήσεις της αγοράς. Την ίδια ώρα, η τουρκική οικονομία υφίσταται απώλειες κατά 36% της αξίας της λίρας έναντι του δολαρίου από τα τέλη του 2017.

Η κρίση στην οικονομία της Τουρκίας ξεκίνησε πέρσι από τις ανησυχίες για τη διπλωματική διαμάχη με την Ουάσινγκτον, σηματοδοτώντας το τέλος σε μια πολυετή περίοδο ανάπτυξης που τροφοδότησε ο κατασκευαστικός κλάδος. Μάλιστα, με αφορμή την παραλαβή του ρωσικού πυραυλικού συστήματος S-400 από την Τουρκία τους επόμενους μήνες, οι επενδυτές ανησυχούν για νέες αμερικανικές κυρώσεις, ενώ αβεβαιότητα προσθέτουν και οι επαναληπτικές εκλογές για τον Δήμο της Κωνσταντινούπολης.

Με άλλα λόγια, οι κίνδυνοι για τους οποίους μας προειδοποίησε ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας δεν είναι κάτι που μπορεί να συμβεί, αλλά κάτι που ήδη συμβαίνει. Το ερώτημα για την Κύπρο δεν είναι αν θα μας επηρεάσουν οι εξελίξεις, αλλά σε ποιο βαθμό αυτό θα συμβεί. Θα μάθουμε πολύ σύντομα.