Φόρμα αναζήτησης

Μας έσωσε το δεύτερο τρυπάνι

Η συμπερίληψη αναφοράς στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στην προώθηση στοχευμένων μέτρων κατά της Τουρκίας δεν ήταν μια εύκολη υπόθεση. Ούτε και η προσθήκη της συμπεριφοράς της χώρας στην Ανατολική Μεσόγειο στους παράγοντες που θα καθορίσουν αν η παγωμένη σχέση της με την ΕΕ αναστηθεί ποτέ.

Κι αυτό γιατί η κυπριακή πλευρά βρήκε μπροστά της την ανάγκη της ΕΕ να διατηρήσει τις πόρτες ανοιχτές προς την Τουρκία και την επιμονή αρκετών χωρών ότι δεν έπρεπε να γκρεμιστούν γέφυρες. Τον δικό της ρόλο φαίνεται να έπαιξε και το γεγονός πως η κρίση αφορά μη οριοθετημένη περιοχή της ΑΟΖ, κάτι που απαντά και στο ότι όλες οι αναφορές είχαν σχέση με «παράνομες ενέργειες στην Ανατολική Μεσόγειο».

Σε συνδυασμό με τις αναφορές σε «παράνομες πράξεις», οι διατυπώσεις που έγιναν ικανοποιούν τη Λευκωσία, όμως το ότι ούτε η Λευκωσία -που συνέγραψε το τελικό κείμενο- συμπεριλαμβάνει αναφορά στην κυπριακή ΑΟΖ δείχνει πως η απειλή του γκριζαρίσματος παραμένει. Και πως η ΕΕ είναι έτοιμη να μας στηρίξει στη διένεξη, αλλά όχι στο να πει πως δεν υπάρχει διένεξη ενώπιον του διεθνούς δικαίου.

Φαίνεται με άλλα λόγια πως φτάσαμε στα όρια του τι μπορεί να πετύχει η ε/κ πλευρά σε σχέση με τη στήριξη της ΕΕ. Όμως, η δρομολόγηση της εξέτασης κυρώσεων αποτελεί ένα καλό μήνυμα από την ΕΕ πως οι ενέργειες της Τουρκίας δεν μπορούν να μένουν αναπάντητες.

Η στήριξη που δόθηκε ήταν αποτέλεσμα των συντονισμένων προσπαθειών και επιχειρημάτων Λευκωσίας και Αθήνας, σε συνδυασμό με τη στήριξη Γαλλίας και Ιταλίας ως ενδιαφερόμενα μέρη στην ομαλή εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων. Όμως, εντός της αίθουσας έπαιξε τον ρόλο της και η επιμονή του πρωθυπουργού Τσίπρα κατά τη διάρκεια της Συνόδου, ο οποίος είχε πίσω του τον κ. Τίμερμανς και τους Σοσιαλδημοκράτες, πως τα μέτρα είναι αναγκαία ώστε να τερματιστούν οι ενέργειες της Τουρκίας και να υπάρξει επιστροφή στις συνομιλίες. Μετά τη Σύνοδο, σε αντίστοιχες δηλώσεις προχώρησε ο ΥΠΕΞ Γιώργος Κατρούγκαλος, σημειώνοντας πως στόχος είναι να μην χαθεί το κεκτημένο του Κραν Μοντανά.

Γι’ αυτό και δεν πρέπει να θεωρούνται τυχαίες οι κατ’ επανάληψη αναφορές του Προέδρου μετά το τέλος της Συνόδου πως τα μέτρα δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά και πως στόχος είναι να δοθεί τέλος στην παρανομία ώστε οι πλευρές να επιστρέψουν στο τραπέζι. Με λίγα λόγια, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης μετέβη στη Σύνοδο, με τις διαρροές στη Λευκωσία να δίνουν και να παίρνουν ότι επίκειται η λήψη μέτρων τύπου Ρωσίας για την Κριμαία, αλλά τελικά αποχώρησε μετριοπαθής, δηλώνοντας ότι τα μέτρα δεν ήταν αυτοσκοπός.

Σε ό,τι αφορά τη μεγάλη εικόνα, η ΕΕ δεν θέλησε να καταστεί οδηγός στη διαχείριση της Τουρκίας, αλλά Μέρκελ και Μακρόν μάλλον θα αναμένουν τη Σύνοδο των G20 και εκεί παρουσία των Τραμπ και Ερντογάν θα λάβουν μέρος στη συνδιαμόρφωση μιας ολικής στάσης της Δύσης απέναντι στη χώρα αυτή.

 

Σημαντικός εταίρος

Όπως πληροφορείται ο «Π» από αξιόπιστη πηγή, κατά τη συζήτηση για τα συμπεράσματα στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων πολλές χώρες έσπευσαν να υπογραμμίσουν πως τα όποια μέτρα θα πρέπει να συζητηθούν με προσοχή και λαμβάνοντας υπόψη τα συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης «λόγω του ότι η Τουρκία είναι σημαντικός εταίρος της ΕΕ», όπως ειπώθηκε.

Πρόκειται μεταξύ άλλων για την Κροατία, την Ουγγαρία, την Πορτογαλία, τη Μάλτα, τη Φινλανδία, την Πολωνία, το Βέλγιο και την Ισπανία, ακόμα και τη Γαλλία και τη Γερμανία, με κάποιες από αυτές να αναφέρουν πως έχουν να σκεφτούν και τον τουρκικής καταγωγής πληθυσμό στην επικράτειά τους. Ακόμα Ολλανδία και Γερμανία επεσήμαναν πως θα πρέπει να εξερευνηθούν νέοι τρόποι συνεργασίας με την Τουρκία.

Σύμφωνα όμως με τα όσα δήλωσε ο Πρόεδρος Αναστασιάδης μετά το τέλος της Συνόδου, αυτό που έπεισε τους εταίρους να συναινέσουν στις αυστηρές διατυπώσεις ήταν κυρίως η… πανηγυρική προβολή από την Τουρκία της αποστολής του δεύτερου τουρκικού γεωτρύπανου, την ίδια ημέρα που το θέμα των τουρκικών παράνομων ενεργειών συζητιόταν στις Βρυξέλλες. Η προκλητική στάση μιας υποψήφιας χώρας κατά ενός κράτους μέλους έπαιξε τον ρόλο της, όπως και η ανακολουθία επιχειρημάτων της Τουρκίας η οποία διεκδικεί το δυτικό μέρος της ΑΟΖ της Κύπρου ως δικό της βάσει της θέσης πως τα νησιά δεν έχουν υφαλοκρηπίδα, αλλά αποδίδει ΑΟΖ στην Κύπρο στα σημεία τα οποία διεκδικεί η «ΤΔΒΚ».

 

Το προσχέδιο

Ο παράγοντας χρόνος είχε τον δικό του ρόλο, καθώς οι εταίροι είχαν άλλες προτεραιότητες όπως διαφάνηκε από το γεγονός πως στην πρώτη συνάντηση εργασίας την Πέμπτη αυτό που κυριάρχησε ήταν η αποτυχημένη προσπάθεια να συμφωνηθεί ένας κοινός στόχος για την ΕΕ για μηδενικούς ρύπους μέχρι το 2050. Η αποτυχία ήρθε λόγω της αντίστασης των τεσσάρων χωρών της ομάδας του Βίσεγκραντ μεταξύ τους και της πολυπληθούς Πολωνίας – η Κύπρος ήταν στην πλειοψηφία που τάχθηκε υπέρ των βελτιωμένων στόχων.

Λίγο μετά την έντονη συζήτηση για τους μηδενικούς ρύπους (ένα τεράστιο θέμα που ακόμα μία φορά περνά απαρατήρητο στην Κύπρο, μια χώρα που δεν έχει καταφέρει να συναντήσει τους σχετικούς στόχους της) και καθώς οι ηγέτες προετοιμάζονταν για τις πολύωρες και δύσκολες διαπραγματεύσεις για την ηγεσία της Κομισιόν και του Συμβουλίου, η Κύπρος ζήτησε αλλαγή των συμπερασμάτων για την Τουρκία, κάτι που φαίνεται να ενόχλησε τη Γερμανία και την Ολλανδία.

Σύμφωνα με την ενημέρωση από την ελληνική αντιπροσωπεία, η δυσφορία των δύο χωρών αφορούσε το λεκτικό. Σύμφωνα με τον Πρόεδρο Αναστασιάδη, οι αλλαγές κατατέθηκαν την τελευταία στιγμή, καθώς τα μέλη του Συμβουλίου “εκ παραδρομής” δεν έλαβαν την ανανεωμένη πρόταση της Λευκωσίας εγκαίρως. Πάντως, κυβερνητικές πηγές δεν σχολίασαν πώς και γιατί το αρχικό προσχέδιο δεν περιείχε ρητή αναφορά στα συμπεράσματα του Συμβουλίου των Υπουργών, αν και επεσήμαναν πως σημαντικότερη ήταν η αναφορά σε στοχευμένα μέτρα.

 

Πόλεμος επικοινωνίας

Η αρχική διαχείριση και καλλιέργεια προσδοκιών από το Προεδρικό, η ενθάρρυνση και η ανοχή της μαξιμαλιστικής ρητορικής στην Κύπρο από κόμματα και ΜΜΕ και το προεκλογικό και πολεμολογικό κλίμα που εισάγεται σε κάθε κρίση από την Ελλάδα επισκίασαν σε έναν βαθμό την επιτυχία της Κύπρου και της Ελλάδας να φέρουν στο τραπέζι την επιλογή των στοχευμένων κυρώσεων κατά ατόμων και εταιριών ως απάντηση στις τουρκικές ενέργειες στα δυτικά της Κύπρου.

Στον διπλωματικό πόλεμο προστέθηκε και ένας πόλεμος εντυπώσεων, με τον Τούρκο ΥΠΕΞ Μεβλούτ Τσαβούσογλου να δηλώνει δημόσια και σε επικοινωνία του με Ευρωπαίους αξιωματούχους και ηγέτες πως στόχος της χώρας είναι να δεχθεί η ε/κ πλευρά τον διαμοιρασμό των φυσικών πόρων με τους Τ/Κ, και την ε/κ πλευρά να αντιπαραβάλλει πως οι κυρώσεις δεν είναι αυτοσκοπός αλλά εργαλείο για να ωθηθεί η Τουρκία να σεβαστεί τις αρχές του διεθνούς δικαίου.

Κατά την κυπριακή πλευρά, τα επιχειρήματα αυτά εξουδετερώθηκαν από την αποστολή του δεύτερου γεωτρύπανου την ημέρα του Συμβουλίου, ενώ ο Πρόεδρος Αναστασιάδης ανέφερε στους δημοσιογράφους πως η πρόταση για επιτροπή συνδιαχείρισης είχε εγκαταλειφθεί από την ίδια την τουρκική πλευρά μετά την επίτευξη σύγκλισης πως οι φυσικοί πόροι θα είναι ομοσπονδιακή αρμοδιότητα.

Το αποτέλεσμα της Συνόδου, που αποτελεί απλώς την αρχή της διαδικασίας για κυρώσεις, χρησιμοποιήθηκε από την κυβέρνηση και για να επισκιαστεί η αρνητική εικόνα που προκάλεσε η αποκάλυψη του δείπνου στο οποίο ο ΠτΔ συμμετείχε παρουσία του Κουντρέτ Όζερσαϊ, η ανακοίνωση του δεύτερου για άνοιγμα των Βαρωσίων και η επαναφορά από τον τ/κ Τύπο των πληροφοριών πως ο κ. Αναστασιάδης συζήτησε εναλλακτικές λύσεις δύο κρατών με τον κ. Τσαβούσογλου.

Από την άλλη, τα πιο πάνω περιστατικά ενδέχεται να αναδείχθηκαν από την άλλη πλευρά για να προκαλέσουν ζήτημα στην ε/κ πλευρά και να επισκιάσουν με τη σειρά τους το γεγονός ότι η Τουρκία έλαβε τις ισχυρότερες προειδοποιήσεις που μπορούσε να πάρει υπό τις σημερινές συνθήκες.