Φόρμα αναζήτησης

Η Τουρκία στέλνει ισχυρά μηνύματα στο δυτικό άκρο της Αν. Μεσογείου

Τον Αύγουστο του 2019 ο «Π» έγραφε για την επερχόμενη συναντίληψη Τουρκίας και Λιβύης στο ζήτημα του μεταξύ τους καθορισμού θαλάσσιων ζωνών. Ήταν μόλις τέσσερις μήνες μετά την επίθεση, στις 4 Απριλίου, του στρατηγού Χαλίφα Χαφτάρ του LNA (Libyan National Army) εναντίον της νόμιμης κυβέρνησης της Λιβύης (GNA – Government of National Accord) με επίκεντρο τα δυτικά της χώρας και στόχο την κατάληψη της ίδιας της Τρίπολης. Οκτώ μήνες μετά η «υπόθεση εβδομάδων» του στρατηγού Χαφτάρ βύθισε τη χώρα σε έναν κατακερματισμένο πόλεμο διά αντιπροσώπων με την εμπλοκή χωρών όπως η Γαλλία και η Ιταλία, η Τουρκία, η Αίγυπτος, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και… εσχάτως και η Ρωσία. Τον Αύγουστο που ο «Π» αναφερόταν σε ένα ενδεχόμενο καθορισμού θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Τρίπολης και Άγκυρας, ο εναέριος χώρος πάνω από το διεθνές αεροδρόμιο της Μιτίγκα –έξω από την Τρίπολη– ήταν το πεδίο ενός ιδιαίτερου τεσταρίσματος μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) μεταξύ Τουρκίας και ΗΑΕ – που μάχονταν σε διαφορετικά στρατόπεδα. Με Τούρκους στρατιωτικούς συμβούλους στο έδαφος να δρουν απρόσκοπτα. Και με θωρακισμένα οχήματα (BMC) «Kirpi» –τουρκικού σχεδιασμού και κατασκευής– να ξεφορτώνονται στην Τρίπολη.

Το μνημόνιο

Την περασμένη Τετάρτη στην Κωνσταντινούπολη η κυβέρνηση Φάρατζ και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υπέγραψαν ένα μνημόνιο συναντίληψης για συνεργασία στους τομείς της άμυνας και των θαλάσσιων ζωνών. Μια εξέλιξη η οποία δείχνει να υπαγορεύεται από την πάγια αναθεωρητική πολιτική της Τουρκίας για την Ανατολική Μεσόγειο (τόσο στο δυτικό όσο και στο ανατολικό άκρο της). Το μνημόνιο ουσιαστικά φωτογραφίζει μια μεσοπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, που ουσιαστικά θα «αγνοεί» την Κρήτη και κομμάτι του Αιγαίου –κατ’ επέκταση– στη λογική του ότι η Ελλάδα «κλέβει από τη Λιβύη μια θαλάσσια περιοχή έκτασης 30.000 τετραγωνικών χλμ.». Η εν λόγω αντίληψη γεννήθηκε, σε μεγάλο βαθμό, στο έργο του υποναύαρχου Cihat Yayci – ιδεολογικού πατέρα της ιδέας της «Γαλάζιας Πατρίδας», του αναθεωρητικού πλαισίου για τις θαλάσσιες ζώνες της Τουρκίας που δείχνει να εφαρμόζει στην Ανατολική Μεσόγειο και ο ίδιος ο Ερντογάν. Μπορεί ένα μνημόνιο (ή και μια συμφωνία αργότερα) να μην σημαίνει απολύτως τίποτα από σκοπιάς διεθνούς δικαίου, ωστόσο η σταθερή προσήλωση της Τουρκίας στην υπόθεση της Λιβύης καταδεικνύει πως α) και καθυστέρησε την προέλαση Χαφτάρ – παρά τη στήριξή του από τη Γαλλία και την Αίγυπτο, και β) η Τουρκία προχωράει με μια ενεργητική πολιτική εμπλοκής σε χώρες ενδιαφέροντος, όπως η Λιβύη, που αποτελούν για την ίδια «κλειδί» για ένα ολόκληρο υποσύστημα (Ανατολική Αφρική, Μαγκρέμπ, κ.ο.κ.). Και το πράττει σε περιοχές που (τόσο η Κύπρος όσο και η Ελλάδα) απέχουν τα τελευταία χρόνια (το ίδιο ισχύει και για τη Συρία).

Γιατί τώρα

Όπως η Τουρκία προβάλλει στην περίπτωση των έκνομων ενεργειών της στην κυπριακή ΑΟΖ το επιχείρημα του αποκλεισμού των Τουρκοκυπρίων από τις έρευνες για το φυσικό αέριο στην περιοχή, έτσι και στην περίπτωση της Λιβύης ο αναθεωρητισμό της περνάει μέσα από –αυτήν τη φορά– ένα αναγνωρισμένο επίσημα κράτος. Με την Τουρκία μάλιστα να κλειδώνει τις διεκδικήσεις της τόσο δυτικά όσο και ανατολικά ως προς το υποσύστημα που ονομάζεται Ανατολική Μεσόγειος, στέλνοντας μάλιστα ισχυρά μηνύματα τόσο στην Ευρώπη (μέσω Γαλλίας) όσο και σε χώρες περιφερειακού ανταγωνισμού – όπως η Αίγυπτος του αλ Σίσι και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Ωστόσο, βλέποντας κανείς τις εξελίξεις επί του εδάφους στη Λιβύη μπορεί να συμπεράνει και μια σειρά άλλων πτυχών που εδράζονται στην πολιτική της Άγκυρας στην περιοχή. Παρά την υπογραφή του μνημονίου, η Τουρκία απέσυρε, μέχρι νεωτέρας, και τα drones και τους στρατιωτικούς της συμβούλους. Αυτό σηματοδοτεί πως η ίδια ίσως έχει διαγνώσει ότι αργά ή γρήγορα η Τρίπολη θα πέσει στα χέρια του στρατηγού Χαφτάρ. Τον περασμένο Αύγουστο και ο Αμερικανός Πρόεδρος Τραμπ τοποθετήθηκε υπέρ του Λίβυου στρατάρχη. Στο έδαφος όμως τις τελευταίες εβδομάδες δείχνει να έχει εμπλακεί ενεργά και η Ρωσία του Πούτιν διαμέσου ιδιωτικών militias (Private Military Contractors) που συνδράμουν τον Libyan National Army (LNA). Εξέλιξη που δείχνει και τον βαθμό συνεννόησης μεταξύ Μόσχας και Άγκυρας – σχήμα που δουλεύει απρόσκοπτα και στην περίπτωση της Συρίας. Καλά ενημερωμένες πηγές του «Π» γνωρίζουν πως παρά το γεγονός ότι η λιβυκή αντιπροσωπεία, την περασμένη Τετάρτη, αιτήθηκε στρατιωτική συνδρομή της Τουρκίας, η τελευταία δεν προτίθεται να προχωρήσει όπως το έκανε τους προηγούμενους μήνες. Συνεπώς, το χαρτί της Λιβύης, και δη του μνημονίου συναντίληψης για πιθανή συμφωνία επί των θαλάσσιων ζωνών, αποτελεί και έναν ιδιαίτερα «σοφιστικέ» τακτικό ελιγμό του Ερντογάν για σειρά από λόγους εσωτερικής φύσεως, α) Να χρυσώσει το χάπι στους εθνικιστές στο εσωτερικό του (συγκυβερνών MHP, επερχόμενη συμμετοχή της Ακσενέρ στο κυβερνητικό σχήμα) β) Να συσπειρώσει τη βάση του ενόψει της ανακοίνωσης των νέων κομμάτων από Αλί Μπαμπατζάν και Αχμέτ Νταβούτογλου, γ) Να κρατήσει τις ισορροπίες ενόψει των επερχόμενων κρίσεων στο στράτευμά του, και δ) Σε κάθε περίπτωση κι ανεξαρτήτως έκβασης στην Τρίπολη της Λιβύης να συντηρεί ένα εργαλειακό χαρτί περί θαλάσσιων οριοθετήσεων στο πλαίσιο τόσο του Κυπριακού (ανατολικά του EastMed) όσο και της Ελλάδας (διάβαζε Αιγαίο και νότιο Λιβυκό Πέλαγος δυτικά του EastMed) για σκοπούς διαπραγμάτευσης και πολιτικής μηνυμάτων στα κράτη της περιοχής.

Και η Κύπρος

Όπως και στην περίπτωση του Συριακού, η Λιβύη, μια χώρα με την οποία η Κύπρος διατηρούσε, λόγω Γκαντάφι, ιστορικούς και οικονομικούς δεσμούς (σ.σ. τα τζαμιά στις ελεύθερες περιοχές ήταν υπό την επίβλεψη της Λιβυκής Αραβική Τζαμαχιρίγια) αλλά και πολλαπλά εμπλεκόμενα οικονομικά συμφέροντα, αποτέλεσε ένα «κενό» της κυπριακής εξωτερικής πολιτικής μετά το 2011 και τα γεγονότα που ακολούθησαν την πτώση του καθεστώτος. Η σημερινή εξέλιξη –πέραν του τι θα σηματοδοτήσει στην πράξη– εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο της τουρκικής πολιτικής, το οποίο η Κυπριακή Δημοκρατία απέτυχε να αποτρέψει, ακριβώς γιατί δεν διατήρησε μια ενεργητική στάση –με διπλωματική εμπλοκή–, αλλά και προληπτικά μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει τα συμφέροντά της και να βρεθεί προ τετελεσμένων. Από τις false flags τουρκικές επιχειρήσεις διάδοσης, προ μηνών, ότι στους γιους του Χαφτάρ παραχωρήθηκαν κυπριακά διαβατήρια μέχρι τα λογής σκάνδαλα που είδαν το φως της δημοσιότητας στον διεθνή Τύπο για την εμπλοκή Κυπρίων σε περίεργες διαδρομές χρημάτων του καθεστώτος Γκαντάφι. Το «λιβυκό κενό» στην κυπριακή εξωτερική πολιτική αποτελεί ένα πεδίο διορθωτικών κινήσεων με πολλαπλά οφέλη, που εκτείνονται από τον αραβομουσουλμανικό κόσμο μέχρι το προσφυγικό, τη γεωπολιτική της ενέργειας και την αντιτρομοκρατία (σ.σ. οι Μαντκαλιστές της Λιβύης αποτελούν ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον φαινόμενο στους κόλπους του παγκόσμιου τζιχαντιστικού/σαλαφιστικού κινήματος).

Έχει δίκιο ο Ντεσκάλτσι

Ο διευθύνων σύμβουλος της ιταλικής πετρελαϊκής εταιρείας ENI Κλαούντιο Ντεσκάλτσι αναφέρθηκε προ ημερών στην κρίση της Λιβύης με αφορμή τη δραστηριότητα της εταιρείας στη χώρα. Τόνισε μάλιστα πως αν η Λιβύη υποφέρει, τότε θα υποφέρει όλη η Ευρώπη. Μια δήλωση που αποκρυσταλλώνει όχι μόνο τις γεωπολιτικές δυναμικές της Λιβύης για την Ανατολική Μεσόγειο αλλά και πώς εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην κυπριακή ΑΟΖ προσλαμβάνουν τα πράγματα. Τόσο η Ιταλία όσο και η Γαλλία –εταίροι μας στην ΕΕ, αλλά και χώρες που συνδέονται με τις εμπλεκόμενες στην κυπριακή ΑΟΖ εταιρείες– διατηρούν, για διαφορετικούς λόγους, εμπλεκόμενα συμφέροντα στη Λιβύη. Η στάση τους στην κρίση των τελευταίων μηνών θα μπορούσε να εξάγει πολλαπλά και χρήσιμα συμπεράσματα για την Κύπρο.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.