POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

«Η αλαζονεία, μήτρα αυτοκατάλυσης – Πενήντα χρόνια παρουσίας στη δημοσιογραφία (1971-2021)» του Ιωάννη Ν. Παπανεάρχου



Η πλατωνική άθληση ενδοσκόπησης κι αυτογνωσίας, μέσα σ’ έναν στίβο υπεροπτικής, αλαζονικής αυτοκατάλυσης, δοκιμάζεται ως γραφή αφιλόξενος σε κάθε πολιτική, κομματική, θρησκόληπτο ιδεοληψία, σε κάθε εμπαθή, εθνικιστική εξάρτηση. Η ακαταπόνητος κι ακατάπαυστος μελέτη στην κλασική γραμματεία αξιολογείται και καταξιώνεται στον πύρινο βωμό της ευψυχίας, της ελεύθερης κριτικής σκέψης, στην απελευθέρωση από την έχθιστο αυτοδουλεία, από τις ευτελείς συνήθειες και μικροπρεπείς προκλήσεις.

Τα αυταρχικά, απολυταρχικά καθεστώτα της φασιστικής και της σταλινικής «δημοκρατίας»!(1924), κατέρρευσαν. Κι οι λαοί ανέστησαν την εθνική, εθνοπρεπή τους συνείδηση. Και τινές, τεθλιμμένοι, ονειρεύονται τα τεθνικότα απολιθώματα!!… και περιδιαβάζουν, με άφρονα αλαζονεία, «διαφημίζοντες» τα φασιστικά και σταλινικά σύμβολα. Και τότε ώριμος πια, εχέφρων, νουνεχής, νιώθεις να σε συνεπαίρνει, με δέος, το ανατέλλον φως ενός κόσμου ανέσπερου, ελεύθερου από την αλαζονική μονοκρατορία, την ανελεύθερο, την αυταρχική μοναρχία. Λυτρώνεσαι από τη νοσούσα εμμονή σε ιδεολογικά δόγματα, σε προσωπολατρική, δουλοπρεπή αφοσίωση, σε σκοτεινό φανατισμό. Και τότε ζωογονείσαι, και σε εμψυχώνει η μόνη, εαρινή όαση, η τέρπουσα την αλήθεια της ζωής, ο προγονικός, κλασικός και βυζαντινός, ανέφελος αιθέρας, ούριος άνεμος του Ολυμπίου Διός, της θαλασσοφίλητης, γλυκυθύμου πατρίδας…, πολλά παθούσας, και πλείστα πάσχουσας… Η κυπριακή κοινωνία, η γαλουχηθείσα, η πεπαιδευμένη με τις ανθρωπιστικές αξίες των ελληνικών, κλασικών γραμμάτων, από τα χρόνια της «ελληνικωτάτης Σαλαμίνας» του Ευαγόρα, (411-374 π.Χ.), συγκροτείται το 1960 σε κυπριακή «δημοκρατία»!!…  Έκτοτε άρχισε να καταδύεται στο ωκεάνιο ηθικό σκότος, και με το διάβα του χρόνου βυθίζεται στο παρόν, στο ερεβώδες, στο σκοτεινό χάος της αυτοκαταστροφής, με αλαζονική καυχησιολογία του «λέοντος», «του πρώτου τη ανομία», και «εσχάτου τη ευνομία»!!, άναυδων μεν των «αθώων» «εριφίων», κατακρινόντων δε των φορτισμένων με το πάθος της αγανάκτησης.

Παρήλθον άπνοιες οι δεκαετίες. Κι εμείς! Μαθητεύοντες με συνέπεια, προσβλέπαμε «για ένα πουκάμισο αδειανό», για μια Σεφερική, Ευριπίδειο Ελένη: στην αβεβαιότητα, στη μετέωρο σύγχυση, σε σχεδιασμούς διπλωματικής ρητορείας, κι υστερόβουλης, σκοπίμου αναβλητικότητας, αποβλέπουσας στη μακροπρόθεσμη, διεφθαρμένη οικονομική κερδοσκοπία… τι λύση; τι μη λύση; και τι τ’ ανάμεσό τους; «τ’ είναι Θεός; τι μη θεός; και τι τ’ ανάμεσό τους;», Γιώργος Σεφέρης, Ελένη.

Μέσα στη ζοφερή καταχνιά των καιρών, μια αδωροδόκητος ιστορική αρχή επιβεβαιώνει ότι η αλαζονεία του μονοκράτορος, η πλανεύτρα εφήμερος δόξα, η ύβρις ότι αποτελείς τον ομφαλό της γης, τον άρχοντα των «αδεσμεύτων», τον Ρωμαίο καίσαρα του τρίτου κόσμου, η πλανερή, η κίβδηλος «ευτυχία» της ατιμώρητης, της ακολάστου, της ακορέστου οικονομικής διαφθοράς, κοινωνικής και πολιτικής, η γλοιώδης ευνοιοκρατία, η οικογενειακή αποσύνθεση, συναφής με την υπέρμετρο δημογραφική αλλοίωση, τα καρκινώδη αχνάρια της πολιτειακής αράχνης, μάς οδήγησαν στην πιο καίρια, αλαζονική παράβλεψη ότι γειτονεύουμε με μια Τουρκία, γεωπολιτικής και γεωστρατηγικής δυναμικής. Άραγε ποια η κατακλείδα, στον παρόντα χρόνο, αυτής της πορείας; Προβάλλει ο προθάλαμος της εδραίωσης της διχοτόμησης, δημογραφικής και γεωγραφικής, και το χείριστο, και μη ανατρέψιμο, η πολιτιστική αλλοίωση. Και όσο οι καιροί διαβαίνουν, η ασυδοσία και η αυθαιρεσία ξεθαρρεύουν, κι εμείς αφοπλισμένοι σε μια κοινωνία και πολιτεία χωρίς ψυχικά και ηθικά στηρίγματα, πρότυπα, δραματικά ζούμε τον ξεπεσμό, την αποφλοίωση της υπευθυνότητας, της ευθιξίας και της ευαισθησίας. Ας αφήσουμε την επιστήμη της Ιστορίας να προχωρήσει σε ενδοσκόπηση της μήτρας της αυτοκαταστροφής. Κι εμείς, ας συμβαδίσουμε, χωρίς εμπάθεια, χωρίς προκατάληψη, με πνεύμα ελεύθερο, στοχαστικοί κριτές της διάγνωσης των καρκινογόνων κυττάρων, των ηθικά συνένοχων, στα σάπια γενόμενα, του Οθωμανικού επεκτατισμού αποβλέποντος, μακροπρόθεσμα, στην αναβίωση κι ολοκλήρωση της τουρκοκρατίας της περιόδου 1571-1878.

1963

«Πρώτος σταθμός μετά την ανεξαρτησία, επισημαίνει ο πρώην υπουργός των Εξωτερικών Γιώργος Ιακώβου, ήταν το 1963. Τα 13 σημεία για την αλλαγή του Συντάγματος που προώθησε ο Μακάριος, σήμαναν την έκρηξη μιας νέας φάσης, μιας συνεχιζόμενης κρίσης. Διότι όταν υπέγραψες, πριν από τρία χρόνια, κι υπέγραψαν κι οι τρεις εγγυήτριες δυνάμεις, και λες ότι θέλεις να αναθεωρήσεις μια διεθνή σύμβαση, με μια τεράστια Τουρκία από πάνω μας, θεωρώ ότι έγιναν κακοί υπολογισμοί ως προς τη διεθνή υποστήριξη που πιστεύαμε ότι θα είχε η Κύπρος. (Γιώργος Ιακώβου, αποτίμηση 60 χρόνων, ο «Φιλελεύθερος», 4/10/2020, σελ. 6).

1964-1966

Κι η ψυχή διστάζει στη δραματική, αλλά και τραγικά μυθική κι άμυθο αναπόληση στην ιστορική παράδοση. Η φωνή της Αριάδνης, ακτίδα καταυγάζουσα στα λαγούμια του πολιτικού μινωταυρισμού, επικαλείται τον Γέροντα της Δημοκρατίας του Μητροπολιτικού Ελληνισμού, τον Γεώργιο Παπανδρέου, αναφωνούσα: «Δεύρο έξω»…

Κι ο Γέροντας εξήλθε περίλυπος, τεθλιμμένος, άφωνος, περίσκεπτος, καθορών τα ανομολόγητα, τα ανεπούλωτα τραύματα, την ταφόπετρα της αλαζονικής περιφρόνησης, του προφητικού, του παραινετικού, του προορατικού του λόγου:

«Μακαριώτατε, άλλα αποφασίζομεν κι άλλα πράττετε…», ένας λόγος βαρυσήμαντος από έναν πολιτικό βαθυστόχαστου βεληνεκούς στην Ιστορία του νεότερου ελληνισμού, ένας λόγος καθαίρων, εξαγνίζων, στο βάθος του χρόνου, τη βεβηλωθείσα εναλία γη. Τραγικά η αλαζονεία, η ύβρις της «μακαρίας»! εξουσίας, και κάποιων άλλων αρχόντων, για να μην ισοπεδώνουμε, και των παρακοιμώμενών τους, απομάρανε «το χρυσοπράσινο φύλλο», το κοσμούντα το πέλαγος της θαλασσοφίλητης Κερύνειας κι Αμμοχώστου.

Κι η υστεροφημία παρούσα, αείζωος, αλώβητος, μοναχική, μυστηριακή γαλήνη, ακολουθεί τον Γέροντα τη στιγμή της φυγής από τα εγκόσμια. Μικροπολιτικοί και έξαρχε, ποιά υστεροφημία θα σας ακολουθήσει; Μήπως του πεπλανημένου χρήματος της διαφθοράς; Οποίο ευγενέστατο, οποίο τιμητικό κληροδότημα, μια χρυσοφόρος παρακαταθήκη στους απογόνους σας!…

Κι ο ηγέτης Μακάριος, κι ο άβουλος προσωπολάτρης όχλος, ρυμουλκούνται από ροπές και ιδεολογίες, με διαφορετικά κίνητρα η κάθε μια, αλλά θλιβερά ομοδρομούσες. Ο τότε ηγέτης της Αριστεράς Εζεκίας Παπαϊωάννου ομολογεί με ειλικρίνεια και συνέπεια!: Καλό το σχέδιο, αλλά το απορρίπτουμε, γιατί είναι αμερικανικής προέλευσης!!… Δημοκρατία πόσους βιασμούς κι αλλοτριόμορφες, αήθεις αλλοιώσεις υπέστης κι υφίστασαι!… Κι η αινιγματώδης Σφίγγα διερωτάται: προς τα πού είχε ηθικό χρέος να κλείνει η πλάστιγγα; Προς τη φιλοπατρία, «του σχεδίου καλού όντος» ή προς την απόρριψη, «γιατί είναι αμερικανικής προέλευσης;». Η επιστήμη της Ιστορίας, η ειδήμων, η καλώς γνωρίζουσα, λύνουσα το αίνιγμα, οδηγεί τη Σφίγγα στην αυτοκτονία, αποκαθιστώντας την ηθική τάξη της φιλοπατρίας, και ταπεινώνοντας την αλαζονεία. Λόγοι εθνικής και φυσικής αυτοσυντήρησης του κυπριακού ελληνισμού, συνδυασμός ιδεολογικών κινήτρων, και γενικοτέρων πολιτικοστρατηγικών επιπτώσεων κατεύθυναν την πολιτική του Ευαγόρα. Κι εσύ Κρητική λεβεντιά, έμπρακτος ηρωική φιλοπατρία αιώνων, μάχιμος παρουσία κατά του χιτλερικού φασισμού στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ομοούσιος με τις πατρογονικές αρετές, «φιλοξενείς», εδώ και δεκαετίες, τη βάση της Σούδας, «του σχεδίου καλού όντος», κι «αμερικανικής προέλευσης»! … «Ιδού η Ρόδος, ιδού και το πήδημα»! Και στην αντίθετη ροπή, ως προς τα κίνητρα, και την ιδεοληψία, η οικονομική ελίτ του μονοπωλιακού καπιταλισμού, απογυμνώνεται από το νεοέλληνα λογοτέχνη Ι.Μ. Παναγιωτόπουλο: «Έλαχε και σήμερα να συναντήσω στην Κύπρο ανθρώπους που θρηνολογούν, όχι γιατί η λύση του κυπριακού θέματος δε θα ήταν σύμφωνη με την ελληνική τους προαίρεση, γιατί τρέμουν μη στερηθούν όσα αγαθά τούς είχε εξασφαλίσει η ξένη κυριαρχία». (Η Κύπρος, ένα ταξίδι, εκδ. Αστήρ, Αθήνα 1992, σελ.77). Κι ο επιθανάτιος ρόγχος είχε κιόλας αρχίσει, όταν ο ηγέτης Μακάριος, ετερορρεπής, ενίοτε ρέπων προς το συντροφικό προλεταριάτο, κι ενίοτε προς τον υπεροπτικό, οικονομικό καπιταλισμό, ρυμουλκούμενος από το ματαιόδοξο πάθος της εξουσίας, κλείνει εαυτόν και την πατρίδα στα Καβαφικά «τείχη» της αγγλικής πολιτικής του «διαίρει και βασίλευε», της πολυμηχάνου, της πλανεύτρας «εταίρας»! στην παγκόσμιο ιστορία, της πολυσόφου, της πολυπράγμονος, σε κάθε θεατρική πολιτική σκηνή. Οι Άγγλοι, αδιόρατοι, ευγενής δολιότης, της φιλοκάλου και φιλάρχου εξουσίας!, παράλληλα έχτιζαν τα «τείχη» της τουρκοποίησης της προγονικής μας πατρίδας. Σύμφωνα με τον Τύπο, άμεση η αγγλική προθυμία συμμετοχής στην Πενταμερή Διάσκεψη για το Κυπριακό!… Ο Ρωμαίος επικός ποιητής Βιργίλιος στην «Αινειάδα» μάς άφησε μια παροιμιώδη παραίνεση: «Φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντας». Ο ιερέας των Τρώων Λαοκόων συμβουλεύει τους Τρώες να μη δεχθούν «τον δούρειο ίππο», «δώρο» των Δαναών, των Ελλήνων. Δαναός εκαλείτο ο βασιλιάς του Άργους.

Χαρακτηριστική εκδήλωση, ιστορικό οχυρό, της αλαζονικής, δόλιας κι απανθρώπου πολιτικής του «διαίρει και βασίλευε» ήταν, και συνεχίζεται, διαχρονικά, με άλλα προσωπεία, ο εξισλαμισμός των Ελλήνων και άλλων χριστιανών: Κατά την απογραφή του πληθυσμού το 1921, οι Άγγλοι ενέγραψαν τους λινοβάμβακους ως μουσουλμάνους (Τούρκους)! Στόχος η αριθμητική αύξηση της τουρκοκυπριακής κοινότητας, κι η υπονόμευση της ελληνοκυπριακής. Το 1878, απαρχή της αγγλοκρατίας στην Κύπρο, υπεγράφη μυστική αγγλοτουρκική συνθήκη αμυντικής συμμαχίας.

Και η Κύπρος, η πατρίδα μας, εδόθη στους Άγγλους από τους Οθωμανούς Τούρκους ως αντίδωρο για τη συμπαράσταση της αποικιοκρατικής, αδιστάκτου, κατοχικής Αγγλίας στους δύο ρωσοτουρκικούς πολέμους του 1853-1856, (Κριμαϊκός, Συνθήκη Παρισίων), και του 1878-1880, (Συνδιάσκεψη του Βερολίνου). Οι ευγενείς Άγγλοι μάς κληροδότησαν μια νεοαποικιοκρατική, μηχανητική τεχνοκρατία, και μια άψυχη «ξύλινη γλώσσα».

Κι εμείς! οι πιο δουλοπρεπείς και πιστές στην ψυχή και στο πνεύμα, θεραπαινίδες, χάριν του άπληστου και «υψηλόφρονος»! αγγλικού, τουριστικού χρήματος!!

2003

Η Κυπριακή δημοκρατία το 2003, πνέουσα τα λοίσθια, δέχεται το έσχατο, το καίριο πλήγμα, το προοιωνίζον την παρούσα καρυκευμένη, «διανθισμένη» διχοτόμηση, και τους μακροχρόνιους σχεδιασμούς της «αδελφικής» συνύπαρξης Αγγλίας και Τουρκίας. Από το 1880, ο «φιλέλληνας»! Άγγλος πρωθυπουργός Γλάδστωνας διαμηνύει στους Κυπρίους ότι το θέμα της Κύπρου εμπίπτει πια στα χέρια της Αγγλίας και της Τουρκίας ΜΟΝΟ!! Ο Γλαύκος Κληρίδης, διαβλέπων, προνοητικά, τη σημερινή τραγική, μη ανατρέψιμο κακοπάθεια, προσβλέπει στην ανανέωση της προεδρικής εξουσίας μόνο για κάποιους μήνες. Ο γέροντας πολιτικός, προσδοκώντας στη λύτρωση από την οθωμανική κατοχή, απρόσμενα δέχεται το τέλος της πολιτικής του σταδιοδρομίας. Οι αποστάτες του κόμματος, του ιδρυθέντος από τον ίδιο, οι εκφυλισμένοι «πατριώτες»! μηχανορραφούν, δολοπλοκούν υποχθονίως. Οι πολιτικές μηχανορραφίες στόχευαν στον πολιτικό εκτοπισμό του παλαίμαχου, του εχέφρονος, του νουνεχούς πολιτικού.

Το αύριον έσσεται χείρον του χθες. Το αύριο θάναι χειρότερο του χθες. Ποιος ο ιθύνων νους; Ποιοι οι κατευθύνοντες, οι καθοδηγούντες στα παρασκήνια; Σε τι προσβλέποντες; Μερίμνησαν οι μεγαλόσχημοι… Οι αποστάτες, οι μολύναντες προγονικές αρχές και αξίες, επιβραβεύτηκαν, και τιμήθηκαν επαξίως κι ευσήμως, με πολιτειακά αξιώματα υψηλόβαθμου βεληνεκούς με πλουτοφόρο χρηματισμό. Οποιοδήποτε ανοσιούργημα, οικονομικό, ηθικό, «υποκλίνεται», όταν τη θέση του άρχοντα αναλαμβάνει ο Ιούδας, και τη θέση του μέντορα ο ταπεινόφρονας γέροντας πολιτικός! Ο επιβραβεύσας τα αποκαΐδια της πολιτικής, αγνώστου ταυτότητος. Ούτε ο μέντορας δεν τον εγνώριζε!!… Ίσως το Μαντείο των Δελφών!… Κι ο Γλαύκος Κληρίδης, ο «μέντορας» της δακρυρροούσας πολιτείας, αποσύρεται από τη όζουσα πολιτική, «αδωρότατος γενόμενος», ανώτερος χρημάτων, (από το εγκώμιο του Θουκυδίδη για τον Περικλή, βιβλίο ΙΙΙ,65,8), ταπεινόφρων, απόμακρος από την αλαζονική εξουσία… «αρχή άνδρα δείκνυσι», η εξουσία αποκαλύπτει το ήθος, το χαρακτήρα του ανδρός, (Σοφοκλέους, «Αντιγόνη», Κρέων). «Δεν υπάρχει μεγαλύτερη τιμωρία από το να κυβερνάται κανείς από τον χειρότερό του», «το υπό πονηροτέρου άρχεσθαι», (Πλάτωνος Πολιτεία Α΄). Και η φαυλότητα αναπαύεται στον απομαρανθέντα θρόνο της, στην απογυμνωμένη αποκάλυψή της: τα πολιτικά και τα οικονομικά σκάνδαλα βαίνουν το χελώνειο βηματισμό, τον άγοντα στο εδώλιο της τιμωρού δικαιοσύνης, μέσα από επίπλαστες νομικίστικες ατραπούς. Η εκτελεστική και η νομοθετική εξουσία, ως αι κρείσσονες, αι ανώτεραι δυνάμεις προστασίας των γραπτών κι άγραφων ηθικών νόμων, δυστυχώς διάτρητες ως πρότυπα, σε μια κοινωνία και πολιτεία πάσχουσα, παραποιούν τη Σωκρατική διδαχή, για συνεχή μάθηση και γνώση, «εν οίδα ότι ουδέν οίδα», λέγοντες, «ένα πράγμα γνωρίζουμε ότι δε γνωρίζαμε τίποτε»!! Ιδού, λοιπόν, η πηγή της ορατής και μη ορατής διαφθοράς στη τουρκοκρατούμενη πατρίδα μας… Οφείλατε, είχατε ηθικό χρέος να γνωρίζετε!!… Αθηναϊκή δημοκρατία του 5ου αιώνα π.Χ.. Πώς σε αδίκησαν οι αιώνες; Επέβαλες ποινές σε ηγέτες ζώσης ιστορικής παρουσίας: Περικλής, δίκαιος Αριστείδης, Θεμιστοκλής.

Στην Κύπρο, οι Ερινύες, από το παρελθόν, αναξέουν τις πληγές, τις ενοχές της ακοιμήτου ιστορικής αλήθειας. Το αιωρούμενο μέλλον θα κριθεί στο εδώλιο της ιστορικής δικαιοσύνης, (Νέμεσις), ως εξιλαστήριος απολογισμός. Και στα δυσοίωνα χρόνια που ακολουθούν, το βολεμένο, το ναρκωθέν πλήθος από το χρήμα, την ταξιδιωτική ανεμελιά, τη μικρόνοια τινών μικροπολιτικών, ίσως αφυπνισθεί, ίσως ομολογήσει, ίσως απολογηθεί: Υπήρξαμε γλοιώδεις σκώληκες της εκάστοτε μεταλλαγμένης εξουσίας, θεατρίνοι σ’ ένα ιλαροτραγικό σκηνικό, αφελείς χειροκροτητές, προσωπολάτρες, εθελοτυφλούντες, ανεχτικοί αλαζόνες, μάρτυρες των φαύλα τεκταινομένων. Οπόση ανοχή!!… Οπόση μιασματική, αχρεία αναξιοπρέπεια!…

Ως κατακλείδα σε τούτη την οδυνηρή και τραγική αφήγηση άφησα την εθνική αξιοπρέπεια, την γλυκύθυμο ελληνοπρέπεια των «ελεύθερων πολιορκημένων» της Καρπασίας, (του σύγχρονου Μεσολογγίου), του Διονύσιου Σολωμού: «Όμορφος κόσμος ηθικός αγγελικά πλασμένος». Και ο Γάλλος φιλέλληνας Octave Merlier, ελπιδοφόρος υμνωδός της μοίρας να είσαι Έλληνας και να μιλάς Ελληνικά με τους αγγέλους, με μια γλώσσα πλούσια, ανθοφόρα σε μουσικότητα, ύφος και ήθος. «Ο Σεφέρης είναι ο πρώτος που ζει οδυνηρά την ελληνική του μοίρα, υπερήφανα αλλά χωρίς ματαιοδοξία, ανθρώπινα αλλά χωρίς αλαζονεία, δύσκολα αλλά χωρίς απελπισία, σεμνά αλλά χωρίς ρητορεία». (Ο Γιώργος Σεφέρης και ο Ελλληνισμός, ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ, 15 Οκτωβρίου 1972, σελ.14-16). Στη Σεφερική δραματική ποιητική έμπνευση, σε παραλλαγή, καταλαγιάζουμε την τραγικότητά μας. Ένα παρθένο δάσος αποδημησάντων κι αλησμόνητων φίλων το μυαλό μας. Ένα παρθένο δάσος εξαϋλωθέντων ηρώων το μυαλό μας.

 

* Φιλόλογου, απόφοιτου του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιστορικό κι Αρχαιολογικό Τμήμα

Υ.Γ. Η παρούσα γραφή αφιερώνεται ως παρακαταθήκη στον ελεύθερο δημοσιογραφικό κόσμο, και στους νέους κάθε γενιάς.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.