Φόρμα αναζήτησης

Ευρωπαθογένειες και αντοχές



Το «ανοσοποιητικό σύστημα» της Ευρώπης δοκιμάζεται, όπως σε κάθε κυβέρνηση και περιοχή του πλανήτη, από την Κίνα μέχρι την Ιταλία και από το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ μέχρι την Κύπρο. Στην Ευρώπη, μια ήπειρο με θεωρητικά προχωρημένο επίπεδο διασυνοριακής συνεργασίας και εμπειρογνωμοσύνης, οι Βρυξέλλες έκαναν για εβδομάδες ευγενικές συστάσεις στα κράτη μέλη να συντονιστούν αποτελεσματικά για την αντιμετώπιση της εξάπλωσης του κορωνοϊού, υποσχόμενες οικονομική στήριξη στις κυβερνήσεις και στον τομέα της έρευνας. Τελικά όμως ήταν οι συνθήκες επί του εδάφους -και το αρνητικό παράδειγμα της Ιταλίας- που ανάγκασαν τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να σοβαρευτούν και να αυξήσουν ταχέως τα μέτρα στο εσωτερικό τους.

Την περασμένη εβδομάδα και η Κομισιόν, η οποία δεν έχει εξουσία σε θέματα πολιτικών της υγείας και δεν μπορούσε να αποτρέψει τις κυβερνήσεις ακόμα και από το να κλείσουν εσωτερικά σύνορα (όπως έγινε ήδη στην περίπτωση της Τσεχίας και της Δανίας), στράφηκε επιτέλους στον ρόλο που μπορεί να παίξει ανακοινώνοντας σειρά πρωτοβουλιών για τη στήριξη της οικονομίας ενόψει της αναπόφευκτης πια οικονομικής ύφεσης.

Το κλειδί πλέον σύμφωνα με τους ειδικούς είναι η καθυστέρηση της εξάπλωσης ώστε ο ρυθμός εμφάνισης νέων κρουσμάτων να μειωθεί. Οι ειδικοί θεωρούν δεδομένο πως τα κρούσματα θα αυξηθούν και σημειώνουν πως λόγω της καθυστέρησης της εκδήλωσης των συμπτωμάτων, αυτή τη στιγμή υπάρχουν πολύ περισσότερα κρούσματα από όσα γνωρίζουμε. Το στοίχημα είναι αν τα σημερινά μέτρα αποδώσουν, σε μία με δύο εβδομάδες θα δούμε τη ραγδαία αύξηση να μετατρέπεται σε σταθερή, ευθεία γραμμή.

Μέχρι στιγμής η Ευρώπη έχει χάσει αυτό το στοίχημα καθώς το επίκεντρο της επιδημίας μετακινήθηκε από την Κίνα στην ήπειρό μας, ως αποτέλεσμα της αναποφασιστικότητας των κυβερνήσεων και της έλλειψης αυξημένων αρμοδιοτήτων της ΕΕ σε κρίσιμες περιόδους όπως τη σημερινή.

Στροφή στην οικονομία

Το πρωί του Σαββάτου η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πραγματοποιούσε ακόμα μια από τις καθημερινές πλέον τηλεδιασκέψεις συντονισμού με τους αρμόδιους επιτρόπους (μεταξύ τους και η επίτροπος Υγείας Στέλλα Κυριακίδου και ο επίτροπος Διαχείρισης Κρίσεων Γιάνες Λενάρτσιτς) και ειδικούς σε θέματα υγείας από τα κράτη μέλη.

Οι υπόλοιποι επίτροποι που συμμετέχουν στον συντονισμό είναι ενδεικτικοί για το πού επικεντρώνει τις δράσεις της η Κομισιόν: ο Γάλλος επίτροπος για την Εσωτερική Αγορά Τιερί Μπρετόν, ο Ιρλανδός επίτροπος για το Εμπόριο Φιλ Χόγκαν, ο Ιταλός επίτροπος Οικονομίας Πάολο Τζεντιλόνι, ο Λετονός αντιπρόεδρος για θέματα οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις, η Σουηδή επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων Ίλβα Γιοχάνσον, o Αυστριακός επίτροπος για τους Προϋπολογισμούς Γιοχάνες Χαν, η Δανή αντιπρόεδρος για την Ψηφιακή Αγορά και την Ανταγωνιστικότητα Μαργκρέτε Βεστάγκερ και η Ρουμάνα επίτροπος για τις Μεταφορές Αντίνα Βαλεάν.

Η παράθεση των επιτρόπων και των χαρτοφυλακίων έχει σημασία καθώς δείχνει σε τι μπορεί να επικεντρωθεί η ΕΕ και πού στρέφει πλέον την προσοχή της: στη συνέχιση της λειτουργίας της ελεύθερης αγοράς και του εμπορίου, στα μακροοικονομικά μέτρα και στην ενίσχυση των εθνικών συστημάτων υγείας. Σε αυτό το πλαίσιο η Κομισιόν ανακοίνωσε την προσωρινή -και αναδρομική ώστε να καλύπτει όλο τον Μάρτιο- άρση των κανονισμών που αναγκάζουν τις αεροπορικές εταιρείες να πετούν ακόμα και χωρίς επιβάτες (με μεγάλο οικονομικό κόστος για τις ίδιες) ώστε να μη χάσουν τις χρονοθυρίδες τους στα αεροδρόμια.

Όμως είναι πλέον κοινά αποδεκτό πως η κρίση του κορωνοϊού θα φέρει οικονομική ύφεση. Σε δηλώσεις της την Παρασκευή η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τόνισε πως το αν η οικονομία της ΕΕ θα ανακάμψει εξαρτάται και από τα μέτρα των κυβερνήσεων. Γι’ αυτό και η Κομισιόν βάζει μπροστά μέτρα ώστε να άρει περιορισμούς που υπάρχουν όσον αφορά τις κρατικές επενδύσεις, μεταφέροντας ταυτόχρονα κονδύλια από τα διαρθρωτικά ταμεία τα οποία δεν αξιοποιούνται στην κατεύθυνση της αντιμετώπισης του κορωνοϊού.

Η μπάλα στις κυβερνήσεις

Η δυνατότητα αποτροπής της εξάπλωσης εξαρτάτο εξαρχής από τον βαθμό συντονισμού των κρατών μελών. Γι’ αυτό και η Κομισιόν επέμενε στο να παρθούν κοινά μέτρα από την Ιταλία και τις χώρες κοντά σε αυτήν. Στο τέλος της ημέρας όμως λίγα θα μπορούσαν να γίνουν όσο η Ιταλία δεν ενίσχυε τα μέτρα. Εκτός από την έκτακτη τηλεδιάσκεψη των υπουργών Υγείας την περασμένη εβδομάδα, και το Συμβούλιο της ΕΕ για εσωτερικές υποθέσεις, που απαρτίζεται αναλόγως από τους υπουργούς Εσωτερικών και Δικαιοσύνης, επικεντρώθηκε στο θέμα του κορωνοϊού. Οι κυβερνήσεις των κρατών μελών έχουν αντιληφθεί πλέον πως αυτό που προέχει είναι ο περιορισμός της εξάπλωσης ώστε τα εθνικά συστήματα υγείας να μπορούν να διαχειριστούν τις αυξημένες ανάγκες. Γι’ αυτό και όλες οι κυβερνήσεις δίνουν πλέον προτεραιότητα στο μήνυμα στους πολίτες να περιορίσουν τις επαφές τους και τις μετακινήσεις τους και να είναι ιδιαίτερα επιμελείς σε θέμα προσωπικής υγιεινής.

Φάνηκαν παθογένειες

Όμως οι επιπτώσεις της δυστοκίας είναι πια εδώ, με πολλούς να επικρίνουν εκ των υστέρων την καθυστέρηση στην πρακτική βοήθεια προς την Ιταλία, και την απροθυμία των κρατών μελών να βάλουν κάτω ένα ολοκληρωμένο πανευρωπαϊκό πλάνο πρόληψης και να αποφύγουν τα μονομερή μέτρα. Όπως κάθε έντονη και ξαφνική κρίση, η εξάπλωση του νέου κορωνοϊού δοκιμάζει αντοχές και φέρνει στην επιφάνεια παθογένειες στο εσωτερικό των κρατών, σε επίπεδο των κυβερνήσεων και υπερεθνικών οργανισμών. Σε κάθε χώρα βλέπουμε τα αποτελέσματα προηγούμενων λαθών και μπορούμε να αντλήσουμε συμπεράσματα για το ποια είναι τα ευάλωτα σημεία.

Η Κίνα ανακάλυψε τα όρια του συγκεντρωτισμού και του αυταρχισμού που προκρίνει την αδιαφάνεια και στην κακοδιαχείριση, οι ΗΠΑ ανακαλύπτουν την αδυναμία του να μην έχει μια χώρα ένα συνεκτικό σύστημα υγείας, και η Ευρώπη συνειδητοποιεί πως παρά την εκτεταμένη αλληλοεξάρτηση των κοινωνιών της δεν μπορεί να επιβάλει στις κυβερνήσεις συντονισμό στα εσωτερικά θέματα.

Κάπως έτσι και στην Κύπρο μάθαμε πως τα ευάλωτα σημεία είναι τα ταξίδια από ΗΒ και Ελλάδα και στα κατεχόμενα ειδικότερα έμαθαν πως είναι ευάλωτα σε σχέση με την άφιξη τουριστών – αν και κανείς δεν ξέρει τις επιπτώσεις τυχόν μολύνσεων από Τουρκία. Και ήρθε στην επιφάνεια η αδυναμία που προκαλεί η πολυδιάσπαση γραμμών αντιπαράταξης και αντιμαχόμενων νόμιμων και παράνομων διοικήσεων σε ένα νησί μικρότερο από τη μέση ομοσπονδιακή πολιτεία στη Γερμανία.

Η περίπτωση του Βελγίου

Το Βέλγιο είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η έλλειψη συντονισμού σε κρατικό επίπεδο μπορεί να καθυστερήσει την έγκαιρη λήψη μέτρων και τη ραγδαία αύξηση των κρουσμάτων. Την Πέμπτη ο αριθμός των κρουσμάτων βρισκόταν κάτω από τα 400 ενώ την Παρασκευή ανέβηκε στα 689. Η βελγική ομοσπονδιακή κυβέρνηση πλέον παραδέχεται πως πρέπει να αναμένεται αύξηση των κρουσμάτων τις επόμενες οκτώ με εννέα εβδομάδες και πως τα αποτελέσματα των σημερινών μέτρων θα διαφανούν σε δύο περίπου εβδομάδες.

Την περασμένη εβδομάδα η βελγική ομοσπονδιακή κυβέρνηση δέχτηκε έντονη κριτική καθώς, αντί να επιβάλει άμεσα τα απαραίτητα μέτρα, προτίμησε να προχωρήσει σε εισηγήσεις, αφήνοντας τις τελικές αποφάσεις στις τοπικές αρχές και τους δήμαρχους. Από την πρώτη στιγμή της αύξησης των κρουσμάτων στην Ιταλία, ήταν προφανές για κάτοικους και για τα ΜΜΕ πως χρειαζόταν προληπτική αντιμετώπιση όσων θα επέστρεφαν το Σαββατοκύριακο από το βόρειο τμήμα της χώρας, που αποτελεί δημοφιλή προορισμό για σκι.

Σύμφωνα με τα ΜΜΕ, δεν υπήρξαν από την πρώτη στιγμή οι απαραίτητοι έλεγχοι σε οποιονδήποτε έφτανε στη χώρα από την Ιταλία, παρά το γεγονός πως η κατάσταση ήταν γνωστή από πριν και δεν θα έπρεπε να αποτελεί έκπληξη για τη βελγική κυβέρνηση.

Ο ρόλος των θεσμών

Μεγάλο ρόλο στην εκτόξευση των ανησυχιών φαίνεται να έχει παίξει η προσέγγιση των ευρωπαϊκών θεσμών οι οποίοι απέτυχαν να συντονιστούν από την πρώτη στιγμή ώστε να αποτρέψουν την επαφή και την εξάπλωση του κορωνοϊού μεταξύ των χιλιάδων εργαζομένων από όλες τις γωνιές της Ευρώπης. Την αρχή των μέτρων έκανε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ακυρώνοντας εκδηλώσεις και περιορίζοντας τις εργασίες του στις Βρυξέλλες (ακυρώνοντας τη μετάβαση στο Στρασβούργο) και στις απόλυτα απαραίτητες, με τον πρόεδρο Ντάβιντ Σασόλι να συμμετέχει στην ολομέλεια μέσω τηλεδιάσκεψης καθώς είχε ταξιδέψει στην Ιταλία. Στα τέλη της εβδομάδας και το Συμβούλιο ακύρωσε μεγάλο αριθμό συναντήσεων, ενώ η Κομισιόν κάλεσε την πλειοψηφία των εργαζομένων της να μείνουν και να εργαστούν στο σπίτι. Κανείς ωστόσο δεν γνωρίζει ακόμα αν ο ιός έφτασε και στους θεσμούς. Το αν τα μέτρα που λαμβάνονται τώρα είναι αποτελεσματικά θα το δούμε σε μερικές εβδομάδες, αλλά τώρα είναι η στιγμή που θα φανεί αν η καθυστερημένη ανταπόκριση θα καταστήσει την πρωτεύουσα της ΕΕ, πρωτεύουσα και του κορωνοϊού.

 

 

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.