POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

«Ενεργειακές πολιτικές της Κύπρου» του Χαράλαμπου Έλληνα



 

 

Τονίζω εδώ και πολύ καιρό ότι η Κύπρος χρειάζεται ένα νέο ενεργειακό μοντέλο. Όσον αφορά την ενέργεια και τους υδρογονάνθρακες, η Κύπρος βρίσκεται σε κατάσταση ακινησίας. Είμαστε κολλημένοι στο ίδιο ρεφρέν – επαναλαμβάνοντας αόριστες και ξεπερασμένες απόψεις και θέσεις για τους εγχώριους, περιφερειακούς και παγκόσμιους ενεργειακούς τομείς που αναπτύχθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 2010. Είμαστε ακόμη κάτω από την ψευδαίσθηση ότι όλα «πάνε καλά».

Αναφέρω επανειλημμένα και υποστηρίζω μέσω των άρθρων μου σε αυτήν την εφημερίδα την ανάγκη ανάπτυξης ενός ολοκληρωμένου ενεργειακού σχεδίου και πολιτικών για το μέλλον – αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Χρειαζόμαστε επειγόντως ριζική επανεξέταση και αλλαγή κατεύθυνσης.

Υδρογονάνθρακες

Οι εξερευνήσεις στην κυπριακή ΑΟΖ και η εκμετάλλευση των ανακαλύψεών μας μέχρι στιγμής δεν προχωρούν. Είναι σε ακινησία και μπορεί να παραμείνουν έτσι για αρκετό καιρό, ακόμη και μακροχρόνια, για δύο βασικούς λόγους. Λόγω των επιθετικών ενεργειών της Τουρκίας και της δυσμενούς κατάστασης των διεθνών εταιρειών πετρελαίου και φυσικού αερίου (IOC). Το πρώτο είναι πέρα από τον έλεγχό μας, αλλά ας ελπίσουμε ότι η επανάληψη των διαπραγματεύσεων τον Απρίλιο θα οδηγήσει σε μια πρόοδο.

Αλλά έχουμε επιλογές σε σχέση με το δεύτερο. Η παγκόσμια πετρελαϊκή βιομηχανία κινείται προς μια κατεύθυνση που είναι ανησυχητική για τους υδρογονάνθρακες της Ανατολικής Μεσογείου. Η ασταμάτητη πορεία των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) σε βάρος των ορυκτών καυσίμων οδηγεί σε αφθονία δυναμικότητας παροχής φυσικού αερίου και ΥΦΑ, με τις τιμές να παραμένουν χαμηλές μακροπρόθεσμα.

Η Chevron είναι ένα παράδειγμα των δυσκολιών στις οποίες βρίσκονται οι IOCs. Μετά από απώλειες 5,5 δισ. δολαρίων το 2020 και διαγραφές αποθεμάτων και περιουσιακών στοιχείων που σχεδόν έφτασαν τα 20 δισ. δολάρια το 2019/2020, η εταιρεία δήλωσε αρχές Μαρτίου ότι θα κρατήσει επενδύσεις στην έρευνα και παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου σε χαμηλά επίπεδα έως το 2025 – σε επίπεδα που θα είναι περίπου 75% των επενδύσεων πριν την πανδημία. Επιπλέον, θα επικεντρώσει αυτές τις μειωμένες δαπάνες σε μεγάλα έργα με υψηλές αποδόσεις. Η επένδυση στην ανάπτυξη του Αφροδίτη μπορεί να μην ταιριάζει με αυτά τα σχέδια.

Δεν αναμένω επανέναρξη εργασιών στην κυπριακή ΑΟΖ σύντομα με πιθανές αλλαγές στους μελλοντικούς σχεδιασμούς των εταιρειών, εκτός από την ExxonMobil που ίσως επιστρέψει για συμπληρωματική, επιβεβαιωτική γεώτρηση στον Γλαύκο.

Η Κύπρος πρέπει να συνεχίσει να πιέζει τις IOCs για να συνεχίσουν έρευνες και ανάπτυξη ανακαλύψεων υδρογονανθράκων, αλλά λαμβάνοντας υπόψη τις παραπάνω προκλήσεις θα πρέπει επίσης να διατυπώσει εναλλακτικά σχέδια.

Η Βόρεια Θάλασσα παρέχει ένα παράδειγμα για το πώς θα μπορούσε να προχωρήσει η Κύπρος. Υπό πίεση οι μεγαλύτερες IOCs αποσύρονται πουλώντας τα περιουσιακά τους στοιχεία σε μικρότερες, πιο ευέλικτες και ανεξάρτητες εταιρείες, οι οποίες είναι σε θέση να συνεχίσουν παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου με σημαντικά χαμηλότερα κόστη. Αυτό καθιστά δυνατή τη συνέχιση της λειτουργίας αυτών των κοιτασμάτων ακόμη και στην εποχή των χαμηλών τιμών.

Παρόμοια σχέδια πρέπει να καταρτιστούν για την κυπριακή ΑΟΖ. Οι IOCs πρέπει να τηρούν τις δεσμεύσεις τους βάσει των συμφωνιών τους. Εάν δεν επιθυμούν να το πράξουν ή «σέρνουν τα πόδια τους», τότε η Κύπρος πρέπει να είναι έτοιμη και αν χρειαστεί να πιέσει για εναλλακτικές επιλογές.

Η Energean δείχνει τον δρόμο στο Ισραήλ. Έχοντας προσελκυστεί στο Ισραήλ από την κυβέρνηση για να αυξήσει τον ανταγωνισμό, αναμένεται να ξεκινήσει την παραγωγή φυσικού αερίου από τα κοιτάσματα Karish και Tanin φέτος. Το χαμηλό κόστος ανάπτυξης επέτρεψε στην εταιρεία να πουλήσει το φυσικό αέριό της στην εγχώρια αγορά σε πολύ χαμηλή τιμή, σε περίπου 4/MMBtu δολάρια (ανά χίλια κυβικά πόδια).

Αυτό θα μπορούσε να αναπαραχθεί στην Κύπρο. Τέτοιες χαμηλές τιμές φυσικού αερίου μπορούν να οδηγήσουν σε πολλές νέες ευκαιρίες για εκμετάλλευση σε ολόκληρη την Κύπρο – χρήση σε παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, στις μεταφορές, στη βιομηχανία, στην πετροχημικά και ακόμη και σε εξαγωγές σε γείτονες χώρες όπως ο Λίβανος.

Με τη συνεχή αύξηση των ΑΠΕ -με στόχο την επίτευξη του 42% της διείσδυσης έως το 2035- η Αίγυπτος επεκτείνει επιτυχώς τη βιομηχανία πετροχημικών της χρησιμοποιώντας πλεονάσματα φυσικού αερίου. Παρά τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια, η παγκόσμια ζήτηση για πετροχημικά συνεχίζει να αυξάνεται λόγω της αύξησης του πληθυσμού και των βιοτικών επιπέδων.

Είχαμε προτάσεις για τη δημιουργία πετροχημικών βιομηχανιών στην Κύπρο στο παρελθόν, αλλά δυστυχώς δεν τις χρησιμοποιήσαμε. Εξακολουθούν όμως ακόμη να είναι μια επιλογή.

Αντί να δημιουργήσουμε ευκαιρίες για να εκμεταλλευτούμε τα δικά μας ευρήματα φυσικού αερίου, δεσμευτήκαμε να εισαγάγουμε ΥΦΑ που είναι πιθανόν να κλείσει την πόρτα φυσικού αερίου από το Αφροδίτη μακροπρόθεσμα. Όχι μόνο αυτή είναι μια πιο ακριβή επιλογή, αλλά μπορεί να μην λύσει τα προβλήματα εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO2). Η νέα στρατηγική της ΕΕ για τις εκπομπές μεθανίου σημαίνει ότι η Κύπρος θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη εκπομπές και διαρροές που σχετίζονται με την εισαγωγή και επαναεριοποίηση του ΥΦΑ.

Η Κύπρος χρειάζεται μια νέα κατεύθυνση και νέες πολιτικές για να επωφεληθεί από τον τομέα των υδρογονανθράκων.

Καθαρή ενέργεια

Ο έλεγχος των εκπομπών CO2 εξακολουθεί να αποτελεί μεγάλη πρόκληση για την Κύπρο. Μέχρι στιγμής δεν τα πάει καλά στην επίτευξη των κλιματικών στόχων, προσελκύοντας συνεχώς έντονες κριτικές και κυρώσεις από ΕΕ.

Το τρέχον «Εθνικό Σχέδιο Ενέργειας και Κλίματος» της Κύπρου (NECP) για την περίοδο 2021-2030 παραδέχεται ότι αυτή η θλιβερή κατάσταση μπορεί να συνεχιστεί κατά τη διάρκεια αυτής της δεκαετίας. Με την τιμή του άνθρακα στο σύστημα εμπορίας εκπομπών της ΕΕ (ETS) να είναι πάνω από 40 ευρώ/τόνο CO2, το κόστος των υψηλών εκπομπών θα υπερδιπλασιαστεί.

Αλλά δεν πρέπει να είναι έτσι. Η Κύπρος είναι ευλογημένη με ανανεώσιμους πόρους, με τεράστιες δυνατότητες εάν χρησιμοποιηθούν σωστά. Η Κύπρος μπορεί να μάθει από τους γείτονές της, το Ισραήλ, την Αίγυπτο και την Ελλάδα και να υιοθετήσει πολύ πιο φιλόδοξους στόχους για ανανεώσιμες πηγές και μείωση εκπομπών CO2.

Εν πάση περιπτώσει, ενδέχεται να αναγκαστεί από την ΕΕ να το πράξει ούτως ή άλλως. Με την Ευρώπη να στοχεύει σε μείωση εκπομπών κατά 55% έως το 2030 και μηδενικές εκπομπές έως το 2050, τα κράτη μέλη θα κληθούν σύντομα να αυξήσουν ανάλογα τους εθνικούς τους στόχους.

Η επίτευξη των νέων στόχων θα απαιτήσει ταχύτερη και μεγαλύτερη μετάβαση από ορυκτά καύσιμα σε ΑΠΕ και ταχύτερη μετάβαση σε ηλεκτρικά οχήματα, απαιτώντας τεράστιες επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα. Πάνω από το ένα τρίτο των κονδυλίων από το ευρωπαϊκό πακέτο ανάκαμψης προορίζεται γι’ αυτούς τους σκοπούς.

Επαναλαμβάνοντας αυτά που έχω πει πριν, είναι σημαντικό για την Κύπρο πώς θα χρησιμοποιηθεί το πακέτο ανάκαμψης της ΕΕ. Η διάθεση κονδυλίων σε έργα χωρίς κεντρικό στρατηγικό σχέδιο για την καθοδήγησή τους μπορεί να καλύψει βραχυπρόθεσμες ελλείψεις, αλλά κινδυνεύει να μην έχει μακροχρόνιο αντίκτυπο στην ενεργειακή μετάβαση και μακροχρόνια οφέλη στην οικονομία.

Μια σημαντική πρόκληση για την επίτευξη των στόχων κλιματικής αλλαγής είναι το ξεπερασμένο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της Κύπρου. Χωρίς να αναβαθμιστεί σε «έξυπνο δίκτυο», δεν θα είναι σε θέση να αποδεχτεί ένα υψηλό επίπεδο ΑΠΕ με ασφάλεια και αξιοπιστία. Ένα τέτοιο πρόβλημα, εάν παραμείνει, θα συνεχίσει να περιορίζει την ικανότητα της Κύπρου να πετύχει μελλοντικούς κλιματικούς στόχους.

Άλλες προτεραιότητες περιλαμβάνουν την ολοκλήρωση της ελευθέρωσης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας με λειτουργικό TSO και DSO, διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας, εφαρμογή αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, βιοκαύσιμα, έξυπνες τεχνολογίες, σημαντικές βελτιώσεις στα συστήματα ηλεκτρικής ενέργειας, τις λειτουργίες, τον σχεδιασμό της αγοράς, τα επιχειρηματικά μοντέλα και κανονισμούς, έτσι ώστε η υιοθέτηση ΑΠΕ να λαμβάνει την προτεραιότητα και την υποστήριξη που χρειάζεται. Όλα αυτά πρέπει να εντάσσονται σε ένα συνεκτικό ενεργειακό σχέδιο, υποστηριζόμενο από τις αναγκαίες πολιτικές και κανονισμούς.

Αυτό που είναι επίσης σημαντικό είναι καλύτερος συντονισμός μεταξύ των διαφόρων φορέων, υπουργείων και ενεργειακών οργανισμών. Προς το παρόν, αυτός είναι πολύ διασπασμένος για να συμβάλει αποτελεσματικά στην επίτευξη ολοκληρωμένων και συνεκτικών ενεργειακών πολιτικών.

Προτεραιότητα για την Κύπρο θα πρέπει να είναι η ανάπτυξη πιο ρεαλιστικών και ενημερωμένων ενεργειακών σχεδίων και πολιτικών, με βάση την εγχώρια και περιφερειακή εκμετάλλευση του φυσικού αερίου προς υποστήριξη των ΑΠΕ. Διαφορετικά η Κύπρος θα ξεπεραστεί από τις εξελίξεις σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο.

*Ο Χαράλαμπος Έλληνας είναι Ανώτερος Συνεργάτης του Παγκόσμιου Κέντρου Ενέργειας στο Atlantic Council.

 

«Ανάμεσα στον Κομφούκιο και τον Σουμπέτερ» του Daniel Cohen

 

Ποιοι θα δώσουν τη λύση;

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.