Φόρμα αναζήτησης

Είναι η τακτική μας χειρότερη από την ασθένεια;

Του δρος Ντέιβιντ Κατζ *

Τη στρατιωτική δράση τη διαχωρίζουμε, κατά κανόνα, σε δύο είδη: στην αναπόφευκτη σφαγή -μαζί και τις παράπλευρες απώλειες των ανεξέλεγκτων εχθροπραξιών- και στην ακρίβεια ενός «χειρουργικού κτυπήματος», το οποίο μεθοδικά στοχεύει τις πηγές ενός ιδιαίτερου κινδύνου. Το δεύτερο είδος, εάν εφαρμοστεί σωστά, περιορίζει τόσο τους πόρους που απαιτούνται, όσο και τις ακούσιες συνέπειες.

Η ίδια αυτή διχοτομία ισχύει και στη μάχη που δίνουμε ενάντια στην πανδημία του κορωνοϊού. Η επιλογή είναι ανάμεσα σε έναν ανοιχτό πόλεμο, με όλες τις επιπτώσεις που αυτό θα έχει, ή κάτι πιο χειρουργικό. Οι ΗΠΑ και μεγάλο μέρος του κόσμου έχουν επιλέξει το πρώτο. Γράφω αυτό το κείμενο προκειμένου να βεβαιωθώ ότι εξετάζουμε τη δεύτερη προσέγγιση ενώ υπάρχει ακόμα χρόνος. Σε γενικές γραμμές, τα κρούσματα επιδημιών τείνουν να είναι μεμονωμένα όταν τα παθογόνα διασπείρονται μέσω νερού ή τροφής. Μεγαλύτερη εμβέλεια έχει η μετάδοσή τους όταν μπορούν να ταξιδεύουν με φορείς διάσπαρτους, όπως ψύλλους, κουνούπια ή και τον ίδιο τον αέρα.

Από το 1918

 Η διαβόητη πανδημία γρίπης του 1918 προκλήθηκε από ιικά σωματίδια που μεταδίδονται από βήχα και φτέρνισμα, όπως τώρα και η πανδημία του κορωνοϊού. Και οι πανδημίες καταγράφονται όταν ο πληθυσμός στο σύνολό του είναι ευάλωτος – δεν έχει δηλαδή ανοσία- σε ένα συγκεκριμένο παθογόνο, ικανό να εξαπλωθεί αποτελεσματικά. Η ανοσία επέρχεται όταν το ανοσοποιητικό μας σύστημα έχει αναπτύξει αντισώματα ενάντια σε ένα μικρόβιο, είτε φυσικά είτε μέσω ενός εμβολίου, και έτσι είναι πλήρως προετοιμασμένο σε περίπτωση έκθεσης στο μικρόβιο αυτό. Η αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος είναι τότε τόσο ισχυρή που το μικρόβιο εξαλείφεται προτού αναπτυχθούν συμπτώματα της ασθένειας.

Αυτή η ισχυρή αντίδραση αποτρέπει επίσης τη μετάδοση. Εάν ένα μικρόβιο δεν μπορεί να ελέγξει το σώμα μας, τότε το σώμα μας δεν χρησιμεύει πλέον ως φορέας για τη μετάδοση στο επόμενο άτομο. Αυτό ισχύει ακόμα και αν αυτό το επόμενο άτομο δεν έχει αναπτύξει ανοσία. Όταν, λοιπόν, αρκετοί από εμάς καθίστανται «αδιέξοδα» για την ιογενή μετάδοση, η εξάπλωση του πληθυσμού αμβλύνεται και τελικά τερματίζεται. Αυτό είναι που ονομάζουμε ανοσία της αγέλης.

Τα όσα γνωρίζουμε μέχρι τώρα για τον κορωνοϊό τον καθιστούν μια ιδανική περίπτωση για την πιθανή εφαρμογή μιας προσέγγισης ανοσίας της αγέλης, μια στρατηγική η οποία αντιμετωπίζεται ως επιθυμητή παρενέργεια στις Κάτω Χώρες και εξετάζεται εν συντομία στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Τα ήπια συμπτώματα

Τα δεδομένα από τη Νότιο Κορέα, όπου ο χειρισμός του κορωνοϊού ήταν μακράν ο καλύτερος μέχρι σήμερα, δείχνουν ότι έως και το 99% των ενεργών κρουσμάτων είναι «ήπια» και δεν απαιτούν ειδική ιατρική περίθαλψη. Το μικρό ποσοστό των περιπτώσεων που τη χρειάζονται είναι συγκεντρωμένο των ηλικιών 60 ετών και άνω, περισσότεροι δε οι ηλικιωμένοι. Οι άνω των 70 ετών καταγράφουν τρεις φορές τον κίνδυνο θνητότητας των 60 έως 69 ετών. Και οι άνω των 80 ετών τον διπλάσιο των ηλικιών 70 έως 79 ετών. Tα ως άνω, επιβεβαιώνονται από τα δεδομένα στο Wuhan της Κίνας, τα οποία δείχνουν υψηλότερη θνητότητα, αλλά σχεδόν ταυτόσημη κατανομή. Το ποσοστό θνητότητας στην Κίνα μπορεί να είναι πραγματικό, αλλά ίσως και να οφείλεται στις λιγότερες μαζικές εξετάσεις. Η Νότιος Κορέα άρχισε να δοκιμάζει αμέσως και μαζικά τον φαινομενικά υγιή πληθυσμό, ανακαλύπτοντας τα ήπια και ασυμπτωματικά κρούσματα τα οποία παραβλέπουν πολλές άλλες χώρες. Η εμπειρία του κρουαζιερόπλοιου «Diamond Princess» με έναν περιορισμένο στο πλοίο ηλικιωμένο πληθυσμό, άλλωστε, το αποδεικνύει. Το ποσοστό θνησιμότητας μεταξύ αυτού του απομονωμένου και ομοιόμορφα εκτεθειμένου πληθυσμού είναι περίπου 1 τοις εκατό.

Λιγότεροι θάνατοι

 Έχουμε, μέχρι σήμερα, λιγότερους από 200 θανάτους από τον κορωνοϊό στις Ηνωμένες Πολιτείες (σ.σ. το κείμενο δημοσιεύθηκε το Μάρτιο) – ένα μικρό σύνολο δεδομένων για να μπορούμε να εξάγουμε βάσιμα συμπεράσματα. Ωστόσο, το σύνολο αυτό ευθυγραμμίζεται πλήρως με τα δεδομένα από άλλες χώρες. Οι θάνατοι αφορούν κυρίως τους ηλικιωμένους και εκείνους με σοβαρές χρόνιες ασθένειες, όπως ο διαβήτης και οι καρδιακές παθήσεις.

Αυτό δεν ισχύει λ.χ. για τη γρίπη η οποία χτυπάει τους ηλικιωμένους και χρόνια πάσχοντες, αλλά σκοτώνει επίσης παιδιά. Η σκέψη και μόνο για προσπάθεια δημιουργίας ανοσίας της αγέλης, μεταξύ εκείνων που είναι πιο πιθανό να αναρρώσουν, με την ταυτόχρονη απομόνωση των νέων και των ηλικιωμένων είναι, τουλάχιστον, τρομακτική. Διότι, πώς μπορεί κανείς να επιτρέψει την έκθεση των γονέων στη μόλυνση προκειμένου να επιτευχθεί η ανοσία της αγέλης, χωρίς να εκτίθενται τα μικρά νεαρά τους;

Οι πολλαπλές επιπλοκές και οι θάνατοι από Covid-19 μεταξύ των ηλικιωμένων και των χρόνια πάσχοντων αλλά όχι των παιδιών (υπήρξαν πολύ σπάνιοι θάνατοι σε παιδιά), οδηγεί στο συμπέρασμα ότι θα μπορούσαμε να επιτύχουμε τους κρίσιμους στόχους της κοινωνικής αποστασιοποίησης – σώζοντας ζωές αντί να επιβαρύνουμε το σύστημα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης – προστατεύοντας κατά προτίμηση τα ευάλωτα άτομα και τα άτομα άνω των 60 ετών, ιδίως δε εκείνα άνω των 70 και 80 ετών, από την έκθεση.

Γιατί έχει αυτό τόση σημασία; Ανησυχώ πολύ ότι οι συνέπειες της πλήρους κατάρρευσης της κανονικής ζωής, από κοινωνικής και οικονομικής απόψεως, αλλά και στο κεφάλαιο της δημόσιας υγείας θα είναι μακράς διαρκείας και καταστροφικές. Πιθανώς δε πιο σοβαρές από τις άμεσες επιπτώσεις του ίδιου του ιού. Το χρηματιστήριο θα ανακάμψει συν τω χρόνω, όμως πολλές επιχειρήσεις δεν θα το κάνουν ποτέ. Η ανεργία, η φτώχεια και η απελπισία που ενδέχεται να προκύψουν, θα είναι μια πρώτης τάξης μάστιγα της δημόσιας υγείας.

Ακόμη χειρότερα, φοβάμαι ότι οι προσπάθειές μας δεν θα επιτύχουν τον περιορισμό του ιού, επειδή έχουμε ένα σύστημα δημόσιας υγείας με περιορισμένους πόρους, κατακερματισμένο και χωρίς την αναγκαία διαχρονικά χρηματοδότηση. Υπάρχει βεβαίως και ένα πρόσθετο ζήτημα. Εάν καταφέρουμε να επιβραδύνουμε την εξάπλωση του κορωνοιού, πότε τελειώνει όλο αυτό; Πότε θα είναι ασφαλές για τα υγιή παιδιά και τους νεότερους δασκάλους να επιστρέψουν στο σχολείο, πόσω μάλλον ηλικιωμένοι δάσκαλοι και δάσκαλοι με χρόνιες ασθένειες; Πότε θα είναι ασφαλές για το εργατικό δυναμικό να επιστρέψει στον χώρο εργασίας, δεδομένου ότι ορισμένοι ανήκουν στην ομάδα κινδύνου για μια σοβαρή λοίμωξη;

 

* Διευθυντή του Ερευνητικού Κέντρου Πρόληψης YaleGriffin στο Κονέκτικατ των ΗΠΑ

 

Η έκταση της κοινωνικής παράλυσης και η επιστροφή

 Πότε θα γίνονταν ξανά ασφαλείς οι επισκέψεις στα αγαπημένα μας πρόσωπα σε νοσοκομεία ή γηροκομεία; Ή και πότε θα μπορούσαν και πάλι οι παππούδες να πάρουν τα εγγόνια τους;

Υπάρχουν πολλές πιθανές απαντήσεις, αλλά η επικρατέστερη είναι: δεν το γνωρίζουμε. Θα μπορούσαμε να περιμένουμε μέχρι να υπάρξει μια αποτελεσματική θεραπεία ή μέχρι τα ποσοστά μετάδοσης να πέσουν σε μη ανιχνεύσιμα επίπεδα. Τι γίνεται, όμως, αν αυτά είναι έναν χρόνο ή περισσότερο από σήμερα; Θα υποστούμε την πλήρη έκταση της κοινωνικής παράλυσης που μπορεί να προκαλέσει ο ιός για όλους αυτούς τους μήνες. Το κόστος, όχι μόνο σε χρήματα, είναι εκπληκτικό να το σκεφτεί κανείς και μόνο.

Ποια είναι η λύση; Θα μπορούσαμε να επικεντρώσουμε τους πόρους μας στη μαζική διάγνωση αλλά και την προστασία, με κάθε δυνατό τρόπο, όλων των ατόμων που με βάση τα δεδομένα είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε σοβαρή λοίμωξη: οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με χρόνιες ασθένειες και οι ανοσοκατεσταλμένοι. Οι θετικοί στον κορωνοϊό θα μπορούσαν να είναι οι πρώτοι που θα λάβουν τα πρώτα εγκεκριμένα αντιιικά. Όσο για την πλειοψηφία, αυτούς με τα αρνητικά αποτελέσματα, θα μπορούσε να επωφεληθεί από κάθε πόρο που έχουμε προκειμένου να τους προστατεύσουμε από την έκθεση.

Γεγονός είναι πως ενώ η θνητότητα αφορά κυρίως συγκεκριμένες ομάδες, δεν σταματά εκεί. Υπάρχουν οδυνηρές και συγκλονιστικές ιστορίες με περιστατικά σοβαρών επιπλοκών και θανάτων από την Covid-19 σε νεότερους ανθρώπους για λόγους που δεν γνωρίζουμε. Εάν διαπιστώσαμε με την πάροδο του χρόνου ότι οι νεότεροι άνθρωποι γίνονται ιδιαίτερα ευάλωτοι στον ιό, θα μπορούσαμε να επεκτείνουμε την προστασία τους και σε αυτούς διευρύνοντας τα κριτήρια.

Η στροφή από την προσπάθεια προστασίας όλων στην εστίαση στις πιο ευάλωτες ομάδες παραμένει ακόμα μια ρεαλιστική επιλογή. Ωστόσο, κάθε μέρα που περνά, γίνεται πιο δύσκολο. Η πορεία που ακολουθούμε μπορεί να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη ιογενή μετάδοση και σε μια κολοσσιαία παράπλευρη ζημιά στην κοινωνία και την οικονομία. Μια πιο χειρουργική προσέγγιση είναι αυτό που χρειαζόμαστε.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.