Φόρμα αναζήτησης

Έφυγαν, και τώρα τι;

Το τελευταίο απόγευμα πριν από το Brexit ήταν ένα κανονικό απόγευμα στις Βρυξέλλες. Είχαν προηγηθεί οι δηλώσεις των επικεφαλής των θεσμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις προτεραιότητες του μέλλοντος, ενώ κάποια στιγμή οι περαστικοί έξω από τη Μόνιμη Αντιπροσωπεία του Ηνωμένου Βασιλείου είδαν την ευρωπαϊκή σημαία της Ευρώπης να υποστέλλεται, αφήνοντας μόνη την βρετανική σημαία (Union Jack).

Καθώς η Βρετανία μπαίνει στη δύσκολη φάση της διαπραγμάτευσης για μελλοντική της σχέση, οι χώρες της ΕΕ και οι θεσμοί εξέφραζαν ταυτόχρονα λύπη και ανακούφιση, θέλοντας να στρέψουν τη συζήτηση στις προτεραιότητες που έμεναν πίσω για καιρό. Γιατί στην εποχή της Ευρώπης των 27 η ζωή συνεχίζεται.

Η αρχική πρόθεση ήταν οι σημαίες του Ηνωμένου Βασιλείου στην ΕΕ να υποσταλούν σε χαμηλούς τόνους, όμως υπερίσχυσε η ιστορικότητα της στιγμής που αποτυπώθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Στο κτήριο του Συμβουλίου ένας άντρας και μία γυναίκα κατέβασαν και δίπλωσαν με αργές κινήσεις τη σημαία. Μπροστά από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μαζεύτηκε αρκετός κόσμος για να παρακολουθήσει την Union Jack να κατεβαίνει και στη θέση της να ανεβαίνει ακόμα μία σημαία της ΕΕ.

Αλλού ο αποχαιρετισμός δεν ήταν και τόσο σιωπηρός. Μετά την ιστορική σκηνή που όλοι (σχεδόν) οι ευρωβουλευτές τραγούδησαν το Auld Lang Syne, «Για τους παλιούς καιρούς», ο Σκωτσέζος Ρόμπερτ Μπερνς έγραψε ένα παραδοσιακό τραγούδι αποχαιρετισμού το βράδυ της Παρασκευής, και η κεντρική Γκραν Πλας των Βρυξελλών φωτίστηκε με τα χρώματα της Βρετανίας. Ακούστηκαν παραδοσιακά τραγούδια, αγγλική ροκ, σκωτσέζικες πίπιζες, ενώ στο κέντρο της πλατείας στήθηκε ένας κλασικός κόκκινος τηλεφωνικός θάλαμος.

Ψάχνοντας εταίρους

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι διατεθειμένη να ξεπουλήσει την πρόσβαση στην ενιαία αγορά. Όπως και στις περιπτώσεις χωρών προς ένταξη ή χωρών που βρίσκονται εκτός ΕΕ αλλά έχουν ένα ειδικό ενδιάμεσο καθεστώς, όπως η Νορβηγία και η Ελβετία, η Βρετανία θα έχει πρόσβαση εκεί που θέλει να δώσει.

Το μεγαλύτερο πάρε-δώσε σε αυτήν τη διαπραγμάτευση θα είναι η ελεύθερη κινητικότητα των εργαζομένων μεταξύ ΕΕ και Βρετανίας και η πρόσβαση στην ελεύθερη αγορά. Και ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα, η Βρετανία θα πρέπει να ακολουθεί και πάλι τους κανονισμούς και τα πρότυπα της Ευρώπης.

Ο άλλος «αντίπαλος» είναι οι ΗΠΑ, οι οποίες ήδη –πέρα από τις ρητορικές εξάρσεις του Προέδρου Τραμπ για τις ικανότητες του καλού του φίλου Μπόρις– ετοιμάζονται να απαιτήσουν να πληρώσει το Εθνικό Σύστημα Υγείας της Βρετανίας χρυσά τα φάρμακα των αμερικανικών εταιρειών.

Ήδη η απόφαση του Λονδίνου να μην πάρει τη θέση ούτε της Ουάσινγκτον ούτε των Βρυξελλών όσον αφορά την εμπλοκή της κινεζικής εταιρείας Huwaei στα μελλοντικά δίκτυα 5G έχει ενοχλήσει αρκετούς στις ΗΠΑ, όπου η συνεργασία με την εταιρεία είναι κόκκινη γραμμή.

Ο «Economist» επισημαίνει πως η επαναδιαπραγμάτευση των εμπορικών συμφωνιών με χώρες με τις οποίες η ΕΕ είχε ήδη καταλήξει θα είναι από μόνη της δύσκολη. Αλλά και ότι –σύμφωνα με στοιχεία της ίδιας της βρετανικής κυβέρνησης– ακόμα και μετά την υπογραφή συμφωνιών με την ΗΠΑ, την Ιαπωνία, τον Καναδά, την Αυστραλία και άλλες μεγάλες χώρες, η Βρετανία θα έχει καταφέρει να προσθέσει μόλις 0,5% στο ΑΕΠ της. Ένα απειροελάχιστο μέρος της ανάπτυξης που θα χάσει λόγω της αποδέσμευσής της από την ΕΕ.

Προτεραιότητες και δυναμικές

Βεβαίως, αν όλα αυτά κρατούν ξάγρυπνο τον Μπόρις Τζόνσον, σίγουρα δεν είναι προβλήματα που αφορούν την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αντιθέτως, είναι χαρτιά που δίνουν στους Ευρωπαίους αξιωματούχους την άνεση να δηλώνουν πως οι διαπραγματεύσεις με τη Βρετανία θα είναι σκληρές και πως δεν θα στηρίξουν το όνειρο της βρετανικής οικονομικής και πολιτικής ελίτ –που βρίσκεται πίσω από το Brexit– της δημιουργίας μιας Δυτικής Σιγκαπούρης απέναντι από το Καλαί.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, τόσο σε επίπεδο θεσμών όσο και κρατών μελών και κυβερνήσεων, θέλει πλέον να επικεντρωθεί στον δύσκολο χορό των διαπραγματεύσεων για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2021-2027, δηλαδή στο πού και στο πόσα θα ξοδεύει η ΕΕ και στο ποιες χώρες θα συνεισφέρουν και πόσα.

Στο ερώτημα «πού και πόσα;» εντάσσεται η συζήτηση για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, τη χρηματοδότηση της έρευνας και την επιδότηση εναλλακτικών πηγών ενέργειας και υποβάθμιση άλλων, την ενίσχυση της ψηφιακής τεχνολογίας και τη σχετική υποβάθμιση της αγροτικής πολιτικής. Στο ερώτημα «ποιες και πόσα;» οι δυναμικές έχουν αλλάξει, με τη Βρετανία –τη χώρα που πρώτη επέμενε να παίρνει επιστροφές για τη συνεισφορά της– να έχει αποχωρήσει και την κόντρα μεταξύ αυτών που συνεισφέρουν περισσότερα και αυτών που επωφελούνται (μεταξύ τους και η Κύπρος) να εντείνεται σε όλο το φάσμα του προϋπολογισμού.

Και όλα αυτά πρέπει να αποφασιστούν πριν το τέλος του έτους και τη λήξη του τρέχοντος ΠΔΠ, έτσι ώστε να μην μείνουν χωρίς χρηματοδότηση ερευνητικά κέντρα, έργα συνοχής και υποδομών και αγροτικοί τομείς (μεταξύ πολλών άλλων). Γι’ αυτό και η τελευταία (όπως ελπίζουν όλοι) φάση θα πρέπει να αρχίσει με αποφασιστικότητα από το έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Φεβρουαρίου.

Η αποχώρηση της Βρετανίας φέρνει και ανακατατάξεις στην ισορροπία δυνάμεων, σπάζοντας το τρίγωνο Λονδίνου – Παρισίων – Βερολίνου, όπου οι Βρετανοί ήταν ο εξισορροπητικός παράγοντας μεταξύ των δύο ατμομηχανών της Ευρώπης. Και θα χρειαστεί καιρός για να εμφανιστεί μια νέα δυναμική και νέες συμμαχίες όπως παραδέχθηκε η αντιπρόεδρος της Κομισιόν Μαργκρέτε Βεστάγκερ.

Ταυτόχρονα, από τις 73 έδρες που θα χηρεύσουν με την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ, οι 27 έδρες θα ανακατανεμηθούν προκειμένου να υπάρξει καλύτερη εφαρμογή της αρχής της φθίνουσας αναλογικότητας. Πολλές χώρες έχουν έτοιμους τους επιλαχόντες τους, όμως δεν έχουν καταλήξει στα ονόματα. Σύμφωνα με τις προβλέψεις, στη νέα Ευρωβουλή των 705 ενισχύεται η Δεξιά, με το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και τους Συντηρητικούς να αυξάνουν τις έδρες τους, ενώ οι Σοσιαλιστές, οι Πράσινοι και οι Φιλελεύθεροι χάνουν επιρροή. Κάτι που θα μπορούσε να προκαλέσει προβλήματα στην Κομισιόν και στις προτεραιότητες της που βασίζονται στην ύπαρξη μιας ρευστής συμμαχίας των μεγάλων πολιτικών ομάδων (ΕΛΚ – Σοσιαλιστές) με το Κέντρο και τους Οικολόγους.

Η Σκωτία και η μεγάλη επιστροφή

Το σκωτσέζικο χρώμα κυριάρχησε στον μακρόσυρτο αποχαιρετισμό των τελευταίων ημερών, γιατί οι Σκωτσέζοι ήταν η πλειοψηφία των Βρετανών ευρωβουλευτών, αξιωματούχων, κατοίκων των Βρυξελλών που πραγματικά δεν ήθελαν να φύγουν.

Άλλωστε, η ιστορία για τη Σκωτία φαίνεται να μην έχει τελειώσει. Αναλυτές στις Βρυξέλλες προβλέπουν πως αν και η Σκωτία σε αυτό το στάδιο δεν μπορεί να εξασφαλίσει τη συγκατάθεση της κεντρικής κυβέρνησης για ένα νέο δημοψήφισμα, έχει το περιθώριο να προσπαθήσει να επηρεάσει την ουσία του τελικού αποτελέσματος του Brexit. Πάντως, η στήριξη στην ανεξαρτησία (και ως εκ τούτου το αίτημα για επιστροφή στην ΕΕ) παίρνει τα πάνω της σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις.

Άλλοι αναρωτιούνται κατά πόσον η ίδια Βρετανία θα μπορούσε να επιστρέψει στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, υπέρμαχοι και αντίπαλοι του Brexit συμφωνούν πλέον πως αυτό δεν θα συμβεί αμέσως και θα εξαρτηθεί από το αν η κυβέρνηση Τζόνσον καταφέρει να διαχειριστεί τις συμπληγάδες της εξόδου, και αν η αντιπολίτευση των Εργατικών και όχι μόνο θα μπορέσει να αποτελέσει ουσιαστικό αντίβαρο.

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.