Φόρμα αναζήτησης

«Αναγκαία διδάγματα από το Ναγκόρνο-Καραμπάχ», του Φίλιππου Σαββίδη



Του Φίλιππου Σαββίδη*

Αν ήταν να κρατήσουμε ένα μόνο δίδαγμα από τα όσα συμβαίνουν στο Ναγκόρνο- Καραμπάχ, θα ήταν αυτό: ο μαξιμαλισμός, ειδικά όταν αγνοεί ή υποτιμά την πραγματικότητα, μπορεί να αποβεί καταστροφικός για τα εθνικά συμφέροντα οποιασδήποτε χώρας.
Παρακολουθώντας και αναλύοντας τα όσα έχουν συμβεί από τη δεκαετία του ’90 μέχρι σήμερα, με τελευταία πράξη τη συμφωνία-συνθηκολόγηση της Αρμενίας με το Αζερμπαϊτζάν, μπορούμε να βγάλουμε σημαντικά συμπεράσματα. Σταχυολογώ τα εξής τέσσερα:

1. Η ανικανότητα ή ακόμα και η απροθυμία ορθής ανάγνωσης και ανάλυσης των εξελίξεων, του συσχετισμού των δυνάμεων (πολιτικών και στρατιωτικών) και του σύνθετου πλέγματος των διεθνών και περιφερειακών σχέσεων συνήθως οδηγεί σε εθνικές τραγωδίες. Ανατρέχοντας στη δική μας ιστορία αρκεί να θυμηθούμε τη Μικρασιατική καταστροφή (1922) και την Κύπρο (1974).
Σε ό,τι αφορά στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ, η Αρμενία έκανε σωρεία λανθασμένων εκτιμήσεων και υπολογισμών, με αποτέλεσμα να πληρώσει βαρύ τίμημα. Όπως υπογραμμίζει ο Σβάντε Κορνέλ στο National Interest (14/11) η ηγεσία της Αρμενίας «διάβασε λάθος σχεδόν τα πάντα σχετικά με τη σύγκρουση αυτή: το ευρύτερο διεθνές περιβάλλον, την Ρωσική αντίδραση, το ρόλο της Τουρκίας, καθώς και την εσωτερική δυναμική στο Αζερμπαϊτζάν».

2. Η πάροδος του χρόνου χωρίς τη λύση ενός προβλήματος χειροτερεύει, κατά κύριο λόγο τη θέση της αδύνατης πλευράς, ιδιαίτερα όταν αυτή φέρει και ευθύνη. Διαδοχικές κυβερνήσεις στο Γερεβάν άφησαν το χρόνο να περάσει ανεκμετάλλευτος, πιστεύοντας, αφελώς, ότι αυτός δούλευε υπέρ των στόχων τους. Αυτοεγκλωβίστηκαν σε ένα άκαμπτο μαξιμαλισμό και υποτίμησαν το κενό από τον απομονωτισμό Τραμπ και την αδυναμία της «Ομάδας του Μινσκ», αγνόησαν τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και απέρριψαν ευνοϊκότερες για τους Αρμενίους διευθετήσεις. Ως αποτέλεσμα, η λύση επιβλήθηκε δια των όπλων από το Αζερμπαϊτζάν το οποίο έχει, στο μεταξύ, καταστεί ισχυρότερο, βρήκε στήριξη από την Τουρκία και ανοχή από τη Ρωσία. Τα δε νέα αρνητικά για τους Αρμενίους τετελεσμένα, τα αποδέχεται, πλέον, και η διεθνής κοινότητα.

3. «Πρώτα η Ρωσία». Αυτό είναι το δόγμα με το οποίο πολιτεύεται η Μόσχα και το οποίο επιβεβαιώθηκε από τη ρωσική στάση. Η Αρμενία δεν είχε καταλάβει ότι η ρωσική υποστήριξη δεν ήταν δεδομένη και ότι πάγια πολιτική της Μόσχας είναι να εξυπηρετεί υπεράνω όλων τα δικά της συμφέροντα. Όχι μόνο στην ευρύτερη περιοχή του Καυκάσου αλλά και παντού. Για τη Μόσχα, το Αζερμπαϊτζάν είναι γεωπολιτικά πιο σημαντικό από την Αρμενία και γι’ αυτό σταδιακά ανέπτυξε τις σχέσεις της με το Μπακού. Δεν είναι τυχαίο ότι εδώ και μερικά χρόνια η Ρωσία πουλά μεγάλες ποσότητες όπλων στο Αζερμπαϊτζάν.

4. Ο γεωπολιτικός ρόλος της Τουρκίας στην περιοχή είναι δεδομένος και δεν μπορεί να αγνοηθεί. Επανειλημμένες προσπάθειες του Γερεβάν να αποκλείσει την Άγκυρα από τις εξελίξεις στον Καύκασο απέτυχαν παταγωδώς. Επιπλέον, η Τουρκία αντίκριζε τις κινήσεις της Αρμενίας ως απειλή για τις υποδομές ενέργειας στην περιοχή. Η, δε, επίκληση από την Αρμενική ηγεσία της Συνθήκης των Σεβρών, το περασμένο καλοκαίρι, πολλαπλασίασε τις τουρκικές ανησυχίες. Ως αποτέλεσμα η Τουρκία ενίσχυσε την εμπλοκή της στην περιοχή με την υποστήριξη του Αζερμπαϊτζάν και την ανοχή της Ρωσίας. Οι τελευταίες εξελίξεις επιβεβαίωσαν τον ενισχυμένο ρόλο της Άγκυρας, τον οποίο υποχρεώθηκε να αποδεχτεί και το Γερεβάν.

Συμπερασματικά, η Αρμενία ηττήθηκε στο Ναγκόρνο – Καραμπάχ, πληρώνοντας mεγάλο κόστος, ένεκα και των διαχρονικών λαθών και του μαξιμαλισμού της ηγεσίας της. Παρόλες τις διαφορές με τα δικά μας «εθνικά θέματα», τα γεγονότα πρέπει να μας διδάξουν, ακόμα και να μας ταρακουνήσουν. Ειδικά στο κυπριακό, η αδυναμία αντίληψης και ορθής ανάλυσης των εξελίξεων και του ρόλου των διεθνών παιχτών (ΕΕ, ΗΠΑ, Ρωσία) και της Τουρκίας, η απόρριψη συμβιβαστικών λύσεων (2004, 2017) και η ανεκμετάλλευτη πάροδος του χρόνου, η οποία για πολλούς είναι συνυφασμένη και με την εσωτερική διαφθορά στην Κύπρο, οδηγούν στη μονιμοποίηση του διχοτομικού στάτους κβο, όπως μαρτυρούν και οι εξελίξεις στην Αμμόχωστο.

Η απουσία συμφωνημένης λύσης συνιστά διαρκή απειλή για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή καθώς και πηγή έντασης η οποία μπορεί να οδηγήσει ακόμα και σε ανεπιθύμητη κρίση στην Κύπρο. Θέτει, δε, υπό διαρκή ομηρεία το ελεύθερο τμήμα του νησιού και την εξωτερική πολιτική της Ελλάδας. Το ερώτημα είναι: θα μπορέσουμε ή όχι να διαβάσουμε σωστά και προς όφελός μας τα σκληρά διδάγματα από τα γεγονότα στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ έτσι ώστε να αποτρέψουμε τα χειρότερα;

*Πολιτικός Επιστήμονας-Διεθνολόγος

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.