Υπάρχουν σύγχρονες δεξιές ιδέες;

ΑΠΟΨΗ /ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΙ
Σε μια εποχή όπου οι αριστερές ιδέες ακούγονται αναχρονιστικές και νοσηρές, υπάρχουν άραγε καινούργιες «δεξιές» ιδέες; Μπορούν οι δεξιές ιδέες να αποκτήσουν ηθικό πλεονέκτημα; H αντίληψη του Βρετανού πολιτικού φιλοσόφου Φίλιπ Μπλοντ για τη Μεγάλη Κοινωνία θυμίζει, από άποψη ορολογίας, την Great Society του Λύντον Τζόνσον:

Σε μια εποχή όπου οι αριστερές ιδέες ακούγονται αναχρονιστικές και νοσηρές, υπάρχουν άραγε καινούργιες «δεξιές» ιδέες; Μπορούν οι δεξιές ιδέες να αποκτήσουν ηθικό πλεονέκτημα; H αντίληψη του Βρετανού πολιτικού φιλοσόφου Φίλιπ Μπλοντ για τη Μεγάλη Κοινωνία θυμίζει, από άποψη ορολογίας, την Great Society του Λύντον Τζόνσον: πρόκειται για ένα πρόγραμμα που προβλέπει την αποκέντρωση της εξουσίας, τη μεταβίβαση πολλών αρμοδιοτήτων από το κράτος στις τοπικές κοινωνίες, τη χρηματοδότηση και την ενίσχυση των τοπικών κοινωνιών. Σε επίπεδο υπερδομής κάνει λόγο για την προστασία της οικογένειας (αν και όχι με την πατριαρχική, αυταρχική της μορφή), τις στενές σχέσεις των μελών της κοινότητας, τη διατήρηση των θεσμών και των παραδόσεων. Προπάντων, υπογραμμίζει την ατομική πρωτοβουλία, την ευγενή φιλοδοξία, την επιχειρηματικότητα των απλών πολιτών: o Φίλιπ Μπλοντ πιστεύει ότι το ισχύον οικονομικό πρότυπο εξυπηρετεί τους λίγους και ότι απαιτούνται καινούργια μοντέλα που να διευκολύνουν την ιδιοκτησία για όλα τα κοινωνικά στρώματα και να παρέχουν τα μέσα εισόδου στην αγορά ώστε οι άνθρωποι όχι μόνο να έχουν ιδιοκτησία αλλά να μπορούν να εμπορεύονται.


Η μοντέρνα δεξιά παραδέχεται ότι η τεράστια συγκέντρωση πλούτου και εξουσίας εμποδίζει την πρόοδο του μέσου ανθρώπου στο όνομα της ελεύθερης αγοράς. Επίσης, αναγνωρίζει ότι η τρέχουσα πολιτική στη Δύση είναι αριστερή στην κουλτούρα και δεξιά στην οικονομία. Όσο για την κρίση, εμφανίζεται ως αποτέλεσμα των ακροτήτων του νεοφιλελεύθερου μοντέλου και των σοσιαλιστικών διορθωτικών πρακτικών ? της σπατάλης του κοινωνικού κράτους. Η δεξιά τύπου Μπλοντ πιστεύει ότι η πολιτική της Δύσης μετά τον Β? Παγκόσμιο Πόλεμο ταλαντεύεται ανάμεσα στη συλλογικότητα και τον ατομισμό, με αποτέλεσμα κοινωνίες που προωθούν τα συμφέροντα του κράτους, όχι του λαού.

Μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 οι συντηρητικές παρατάξεις κλήθηκαν να αποχωριστούν το νεοφιλελεύθερο δόγμα το οποίο κατηγορείται για την οικονομική αστάθεια και την κυκλικότητα των κρίσεων. Αλλά το πρόβλημα είναι πολύ πιο σύνθετο: συνδυάζει δημογραφικά, ακόμα και πολιτιστικά, δεδομένα. Σήμερα, η συντονισμένη πολιτική της Μάργκαρετ Θάτσερ και του Ρόναλντ Ρέιγκαν φαίνεται εύλογη και με προληπτική αξία ? στην εποχή της θεωρείτο απλώς αντιλαϊκή. Ωστόσο, η Θάτσερ και ο Ρέιγκαν προσπάθησαν, ο καθένας με τον τρόπο του, να συγκρατήσουν τις παρενέργειες του κράτους προνοίας (πληθυσμούς που δεν αναζητούσαν δουλειά αφού επιζούσαν με τα επιδόματα, συντήρηση παλιών βιομηχανιών και ξεπερασμένων παραγωγικών διαδικασιών) και να καλλιεργήσουν το ιδεώδες του επιτυχημένου ανθρώπου σε περιβάλλον υψηλής τεχνολογίας. Πράγματι, ο φιλελευθερισμός του 1980 έφτασε στον αμοραλισμό του ατομικού κέρδους, αλλά, εν τέλει, αυτή η φιλοσοφία δεν άγγιξε τον ευρύτερο πληθυσμό ο οποίος παρέμεινε προσκολλημένος στη σοσιαλδημοκρατία.
 Σήμερα, θεωρητικοί σαν τον Μπλοντ προτείνουν «ανακεφαλαιοποίηση» των ανθρώπων: το να αποκτήσουν οι άνθρωποι που τώρα κατέχουν μόνο την εργασία τους κάποιο στοιχείο ιδιοκτησίας με το οποίο θα βελτιώσουν τη ζωή τους. Μια από τις βασικές ιδέες της Μεγάλης Κοινωνίας είναι η σύσταση λαϊκών συμμετοχικών επιχειρήσεων σε τοπικό επίπεδο που θα προσφέρουν δημόσιες υπηρεσίες στη θέση του κράτους και θα συσφίξουν τις σχέσεις των πολιτών των μικρών κοινωνιών. Ο Μπλοντ συνιστά επιστροφή στη μικρή και μεσαία παραγωγή, στις οικογενειακές επιχειρήσεις. 


Στις ΗΠΑ το κίνημα Occupy Wall Street όπως και το Tea Party αναγνωρίζουν τις μισές αλήθειες: το πρώτο ασκώντας κριτική στην αγορά, το δεύτερο ασκώντας κριτική στον υπερβολικό ρόλο του κράτους. Πρόκειται για ακραίες θέσεις που αγγίζουν γνήσια προβλήματα. Ομοίως η πολιτική της Μάργκαρετ Θάτσερ άγγιζε γνήσια προβλήματα όταν αποφάσισε ότι η Βρετανία θα επωφελούνταν από μια οικονομία βασισμένη στις υπηρεσίες και όχι στη βιομηχανία. Έτσι, η Βρετανία, μια παραδοσιακή βιομηχανική δύναμη, κινήθηκε στην κατεύθυνση του City ενώ η Γερμανία και η Γαλλία προσπάθησαν να διατηρήσουν τη βιομηχανική παραγωγή έστω με κρατική υποστήριξη. Η πολιτική της Θάτσερ είχε στόχο την αποδυνάμωση των συνδικάτων και των Εργατικών: ήταν μια επιλογή βασισμένη στη φιλελεύθερη ιδεολογία. Και παρ? όλ? αυτά, οι κρατικές δαπάνες παρέμειναν βασισμένες σε λανθασμένο μοντέλο ανάπτυξης, δηλαδή στην ιδέα ότι μπορούμε να έχουμε σταθερή αύξηση της αξίας των περιουσιακών στοιχείων και επομένως ατελείωτη πίστωση για να τα πληρώνουμε. Αυτό όμως δεν είναι μοντέλο παραγωγής, είναι μοντέλο κατανάλωσης: γι? αυτό παραπαίει.


Από το 1945 ακολουθούμε κεϋνσιανό μοντέλο: η σοσιαλδημοκρατία είναι, θα λέγαμε, το καθεστώς by default. Aλλά κάτι δεν πηγαίνει καλά: τα ελλείμματα έχουν εκτοξευτεί κι έχουν δημιουργηθεί πλήθη κρατικοδίαιτων. Η συμβιωτική σχέση με το κράτος διαμόρφωσε ένα μαλθακό είδος πολίτη που αξιοποιεί το στάξιμο (trickle down) από τα μεγάλα εισοδήματα μέσω της φορολογίας. Ίσως για να πάμε μπροστά πρέπει να πάμε λίγο πίσω. Μια καινούργια συνολική αντίληψη θα μπορούσε να στηρίζει τα παραδοσιακά επαγγέλματα και τις τέχνες, να περιορίζει τους μεσάζοντες, τα σούπερ μάρκετ και τις αλυσίδες καταστημάτων και ταχυφαγείων. Καλόν θα ήτο να απορρίπτει τον συγκεντρωτισμό, τη γραφειοκρατία και την πιεστική παρουσία (και προστασία) του κράτους.
 

Οι δεξιές ιδέες έχουν πολύμορφο ιστορικό υπόβαθρο, αν και οι περισσότεροι «δεξιοί» θεωρητικοί ? χριστιανοί, πατριώτες, ατομιστές, φιλελεύθεροι, υποκειμενιστές? κατασυκοφαντήθηκαν στην πορεία της ιστορίας. Το ζήτημα είναι ότι, καθώς η αριστερά γίνεται όλο και περισσότερο δύναμη συντήρησης, πρέπει να αναβιώσουν, ή να γεννηθούν, αισιόδοξες και ρεαλιστικές οπτικές που να απορρίπτουν τις κληρονομημένες ιδέες περί σωστού και λάθους. Όλες οι ιδέες πρέπει να επανεξεταστούν: π.χ. η «αριστερή» ιδέα περί βίας έχει υποθάλψει την εγκληματικότητα ? η δεξιά ιδέα της μηδενικής ανοχής έχει επιτύχει όπου εφαρμόστηκε. Η παλιά αριστερή ιδέα του ελέγχου του πληθυσμού μέσω της αντισύλληψης εγκαταλείφθηκε από την αριστερά και υιοθετήθηκε από τη δεξιά: όμως, δεν είναι απλώς ορθή, είναι επιτακτική. Ο διάλογος, στην πραγματικότητα, η σύντηξη αριστεράς-δεξιάς έχει δημιουργήσει συνονθύλευμα παρόμοιων ρητορειών και παρόμοιων πολιτικών. Πράγμα που θα ήταν ευεργετικό αν είχαν επικρατήσει οι καλύτερες ρητορείες και οι καλύτερες πολιτικές ? μάλλον όμως επικράτησαν οι χειρότερες. 

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Κυπριακό: Είτε λύση, είτε κρίση

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ, 19:23 (τελευταία ενημέρωση 19:23)

ΑΠΟΨΗ

Δεν γκρεμίζουμε τα τείχη, ανοίγουμε πόρτες

ΣΕΝΕΡ ΛΕΒΕΝΤ, 16:33 (τελευταία ενημέρωση 16:33)

ΑΠΟΨΗ

Μέσα μας η ”μουχτάραινα”...Της Μαρίνας Κουμάστα

ΜΑΡΙΝΑ ΚΟΥΜΑΣΤΑ, 16:04 (τελευταία ενημέρωση 16:04)

Επιστροφή
στην αρχή