Βρίσκοντας τις σημειώσεις μου από έναν μαζικό τάφο…

ΑΠΟΨΗ /UNDERGROUND NOTES
Είναι ξεκάθαρο ότι ρίχτηκαν τυχαία εκεί - στην κορυφή βρίσκεται το σώμα ενός άντρα, με το νάιλον πουκάμισό του να είναι ακόμα άθικτο…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com 

Τηλ: 99 966518

Βρίσκω τις σημειώσεις μου από έναν μαζικό τάφο, τις οποίες είχα γράψει πριν από ακριβώς 10 χρόνια, στις 4 Ιουνίου 2007…

Ο καιρός πέταξε, με τόσες πολλές ιστορίες, τόσους πολλούς άλλους μαζικούς τάφους στους οποίους έχω πάει, τόσους πολλούς άλλους τόπους ταφής, αλλά ένα πράγμα δεν αλλάζει: Το σοκ, το εξωπραγματικό θέαμα, η απελπισμένη κραυγή των νεκρών, ο τρόπος με τον οποίο ρίχτηκαν στον μαζικό τάφο, ο τρόπος με τον οποίο έχουν παγώσει με τον χρόνο…

Πριν από δέκα χρόνια, τον Ιούνιο του 2007, είχα γράψει για τον μαζικό τάφο στο Παλαίκυθρον, τον οποίο είχε δείξει στην Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων ένας από τους αναγνώστες μας… Είχα επισκεφτεί εκείνον τον μαζικό τάφο με τον δημοσιογράφο φίλο μας Ανδρέα Παράσχο…

Αυτός είχε εμπειρία με μαζικούς τάφους - εγώ, παρ' όλο που έγραφα για «αγνοούμενους» για τα προηγούμενα έξι χρόνια, ποτέ δεν είχα δει έναν μαζικό τάφο… Αυτή ήταν η πρώτη φορά που είδα με τα μάτια μου και χαράχτηκε στην καρδιά μου για να μείνει μαζί μου για πάντα, μια εικόνα που δεν θα ήθελα κανένας να δει ποτέ…

Θέλω να μοιραστώ μαζί σας τις σημειώσεις μου από τον μαζικό τάφο του Παλαικύθρου, τις οποίες είχα γράψει πριν από δέκα χρόνια:

«Το θέαμα είναι τόσο εξωπραγματικό, τόσο παράξενο που για μια στιγμή κλονίζομαι - σκύβω και αρχίζω να κλαίω…

Κείτονται σε ένα χαντάκι που είχε σκαφτεί κάποτε από τον ελληνικό στρατό -δύο μέτρα βάθος- στην είσοδο του χωριού, στην άκρη του δρόμου, σε έναν ελαιώνα…

Ξέρω την ιστορία τους… Για κάποιους, σκοτώθηκαν για έναν καβγά μόνο στη διάρκεια μιας «ληστείας»… Για άλλους, η ιστορία πάει πολύ πιο βαθιά - όπως σε όλες της σφαγές στην Κύπρο είχαν πυροβοληθεί και σκοτωθεί με ένα αίσθημα «εκδίκησης». Κάποια από τα παιδιά εκείνων που κάποτε εκδιώχθηκαν μακριά από το χωριό επιστρέφουν στο Παλαίκυθρον και δεν διστάζουν να σφαγιάσουν όποιον βρουν εκεί - κυρίως γυναίκες και παιδιά… Κάποιοι από εκείνους που σκοτώνουν, έρχονται από ένα άλλο χωριό, την Επηχώ, και δεν έχουν «πρόσχημα» για οποιαδήποτε «εκδίκηση» -όχι ότι το εγκρίνουμε ή το δικαιολογούμε- αντίθετα, οποιαδήποτε και να είναι η «πρόφαση», καταγγέλλουμε τους δολοφόνους…

Στον μαζικό τάφο το θέαμα είναι τόσο εξωπραγματικό, τόσο παράξενο που σκύβω κάτω και κλαίω… Θέλουν να μου φέρουν νερό, αλλά δεν θέλω να πιω. Δεν θέλω τίποτε… Θέλω απλώς να καθίσω δίπλα από αυτόν τον μαζικό τάφο και να κλαίω… Και θέλω να ρωτήσω: Γιατί;

Είναι ξεκάθαρο ότι ρίχτηκαν τυχαία εκεί - στην κορυφή βρίσκεται το σώμα ενός άντρα, με το νάιλον πουκάμισό του να είναι ακόμα άθικτο… Το νάιλον δεν καταστρέφεται στη φύση για εκατοντάδες χρόνια, γι' αυτό ρούχα, κάλτσες, γραβάτες φτιαγμένες από νάιλον μένουν άθικτες στους μαζικούς τάφους και δεν λιώνουν… Οι ανθρώπινες σάρκες λιώνουν και σαπίζουν, των βρεφών, των γυναικών…

Αυτό είναι ένα τόσο «τυχαίο» θέαμα που το παπούτσι ενός παιδιού εξέχει από τον τάφο, η παντόφλα μιας γυναίκας δείχνει πόσο επείγον ήταν και τον τρόμο που ένιωθαν εκείνοι που τους έθαψαν… Η «τυχαιότητα» αφορά την απώλεια της ανθρωπιάς των ανθρώπων, της δημιουργίας τέτοιων μαζικών ταφών, των ανθρώπων που δεν έχουν αξίες διότι είναι άνθρωποι του «πολέμου» και της «εκδίκησης»…

Εκείνοι που τους έθαψαν δεν ήταν εκείνοι που τους σκότωσαν. Εκείνοι που τους σκότωσαν είχαν φύγει προ πολλού διότι είχαν άλλες ανολοκλήρωτες δουλειές…

Λίγο πιο πέρα βρίσκεται το σώμα μιας νεαρής και μιας ηλικιωμένης γυναίκας, μαζί με το σώμα του άντρα κείτονται σαν να δημιουργούν ένα είδος τριγώνου… Από κάτω πρέπει να υπάρχουν άλλα σώματα… Και φυσικά, στα πλάγια, άλλα σώματα…

Υπάρχουν ομπρέλες γύρω από το μαζικό τάφο για προστασία από τον ήλιο. Τα σώματα είναι σκεπασμένα με ένα πράσινο ύφασμα έτσι ώστε να μην καταστραφεί από τον ήλιο το DNA.

Κάθομαι στο χώμα και προσπαθώ να συνέλθω…

Τόσα χρόνια τώρα γράφω για τους «αγνοούμενους» και τους «μαζικούς τάφους», αλλά είναι η πρώτη φορά που στέκομαι δίπλα από έναν μαζικό τάφο. Για πρώτη φορά, βλέπω σε ποια κατάσταση βρίσκονται οι άνθρωποι για τους οποίους γράφω άρθρα… Αν για μένα είναι μια τόσο οδυνηρή διαδικασία, τι μπορούν να πουν οι συγγενείς των «αγνοουμένων»;…

Μιλώ με τον ανθρωπολόγο που κάνει την εκσκαφή. Έχει ένα πράσινο μαντήλι στο κεφάλι του. Στα χέρια του φοράει μαύρα γάντια χωρίς δάκτυλα. Είναι ειδικός στα ανθρώπινα οστά. Εκεί βρίσκεται και ένας αρχαιολόγος…

Ο αρχαιολόγος μού λέει ότι το βράδυ του παίρνει αρκετό χρόνο να συνέλθει, ότι έχει διαβάσει το βιβλίο μου «Τα στρείδια που έχασαν το μαργαριτάρι τους» και ήθελε να το ξεχάσει, ότι πρέπει να είναι επαγγελματίες την ώρα της εκσκαφής… Προφανώς ήρθε στην Κύπρο για μια Κύπρια κοπέλα και βάζει τα χέρια του στο χώμα, ψάχνοντας για τους «αγνοούμενους» Κύπριους. «Έχεις κυριολεκτικά βάλει τη μοίρα σου στο χώμα αυτό», του λέω και χαμογελά…

Μιλούμε με τον Κολομβιανό ειδικό - ο οποίος αναφέρεται στους «αγνοούμενους» της Κολομβίας, τις εμπειρίες που είχε από τις εκσκαφές και πόσο λυπημένος ήταν όταν έπρεπε να δώσει σε έναν πατέρα την Πρωτοχρονιά το σώμα του γιου του που κατάφερε να βρει…

Είναι η πρώτη φορά που στεκόμαστε μαζί δίπλα από έναν μαζικό τάφο. Ήρθα εδώ με τον δημοσιογράφο φίλο μου Ανδρέα Παράσχο από την εφημερίδα «Πολίτης». Ο Παράσχος καταλαβαίνει το σοκ που περνώ, διότι πέρασε τέτοια σοκ στο παρελθόν. Ως ο δημοσιογράφος που ανακάλυψε ότι ο αριθμός των Ελληνοκύπριων «αγνοουμένων» δεν είναι στην πραγματικότητα 1.619 και καθώς έγραφε άρθρα αναγκάζοντας τις ελληνοκυπριακές αρχές να σκάψουν το νεκροταφείο της Λακατάμιας, ήταν παρών για μέρες… Μετά από χρόνια, όταν ξεκίνησαν εκεί οι εκσκαφές, στεκόταν δίπλα από τους μαζικούς τάφους στη Λακατάμια έχοντας βιώσει τέτοια σοκ πολύ πριν από μένα…

Τις πρώτες μέρες που πήγαινε συνεχώς στο νεκροταφείο οι άνθρωποι που ζούσαν γύρω από το νεκροταφείο ήταν περίεργοι. Ένας από αυτούς τον σταμάτησε και τον ρώτησε: «Τι κάνεις σε αυτό το νεκροταφείο;»

Όταν είπε «Είμαι δημοσιογράφος, η δουλειά μου είναι να ερευνώ…», ο άντρας απάντησε «Και εμείς νομίσαμε ότι είσαι τρελός ή παράξενος…». Καθώς συνέχισαν οι εκσκαφές, οι αριθμοί των «επίσημων αγνοούμενων» άρχισαν να μειώνονται… Είναι εύκολο να τα λες όλα αυτά σε μια παράγραφο, αλλά ο Παράσχος έπρεπε να βιώσει εκείνη την οδυνηρή διαδικασία τότε… Έμαθε τι σημαίνει να στέκεσαι δίπλα από έναν μαζικό τάφο. Γι' αυτό προσπαθεί να με πάρει μακριά από εκεί… Πιο πάνω υπάρχουν μεγάλα κόσκινα -βάζουν το χώμα μέσα στα κόσκινα- και υπάρχουν πολλοί άνθρωποι γύρω μας. Κόβω κλαδιά ελιάς από τον μαζικό τάφο, τα οποία θα δώσω στις οικογένειες Σουππουρή και Λιάση. Τα δέντρα αυτά μεγάλωσαν με το αίμα των αγαπημένων τους…

Τις τελευταίες μερικές μέρες πηγαίνουμε στο χωριό Βουνό (Tashkent) για να βρούμε τον μόνο ζωντανό μάρτυρα από τη σφαγή στην Τόχνη, δηλαδή τον Suat Kafadar. Δεν τον βρήκαμε στο σπίτι. Συστήνω τον Παράσχο στην Cemaliye… Η Cemaliye που έχασε τον γιο και τον σύζυγό της στην Τόχνη καλωσορίζει τον Παράσχο και μιλά για τον «αγνοούμενο» γιο και σύζυγό της, πώς μάζεψαν τους άντρες από τα σπίτια τους και τους πήραν στο δημοτικό σχολείο, πώς τους πήραν με λεωφορεία και ποτέ δεν επέστρεψαν. Και πάλι αναφέρεται το όνομα του Α από την Τόχνη. Είχε πάρει ένα 11χρονο παιδί από τη μητέρα του. Όταν η μητέρα διαμαρτυρήθηκε είχε πει «Αν δεν τον θηλάζεις, σημαίνει ότι δεν είναι πλέον παιδί…» Γι' αυτό υπάρχουν και παιδιά στον μαζικό τάφο της Τόχνης…

Η Τόχνη είναι μια μεγάλη πληγή στην καρδιά της Cemaliye που αιμορραγεί συνεχώς – η κάθε ρυτίδα στο πρόσωπό της δείχνει τις μακρές μέρες και νύχτες που περίμενε τον σύζυγο και τον γιο της. Πόσες άλλες γυναίκες, όπως την Cemaliye, βρίσκονται σε αυτό το χωριό που ονομάζεται Tashkent στην κορυφή του βουνού;

Ως νεαρή δημοσιογράφος είχα έρθει σε αυτό το χωριό, ήθελα να μάθω για την ιστορία της Τόχνης. Αυτό ήταν ένα χωριό με αρκετές χήρες και ο φίλος μου Cevat Adakul με είχε πάρει εκεί. Είχα αρχίσει να μαθαίνω την ιστορία της Τόχνης τη δεκαετία του ’80. Όμως χρόνια αργότερα, όταν πήρα συνέντευξη από την Cemaliye -τη θεία του Hasan Kahvecioglu- αυτό με είχε σοκάρει… Για 48 ώρες δεν μπορούσα να συνέλθω…

Καθώς πέφτει η νύκτα και φεύγουμε από το χωριό Tashkent (Βουνό), ο Παράσχος παραπονιέται για έναν πόνο στο στομάχι του. Αυτή δεν είναι ενόχληση στο στομάχι επειδή έφαγε κάτι - η σφαγή στην Τόχνη τον έχει αναστατώσει…

Οι ιστορίες για την Τόχνη είναι τόσο εξωπραγματικές και παράξενες που είναι αδύνατον να τις χωνέψεις εύκολα. Όταν είχαν σφαγιάσει τους 83 Τουρκοκύπριους από την Τόχνη, τους είχαν θάψει σε ένα συγκεκριμένο μέρος. Αργότερα, όταν τα Ηνωμένα Έθνη υποπτεύθηκαν ότι εκεί μπορεί να υπάρχει μαζικός τάφος, έστειλαν κάποιους Ελληνοκύπριους στρατιώτες για να τον κάνουν να φαίνεται σαν «στρατιωτικοί ελιγμοί», λέγοντας στα ΗΕ να επιστρέψουν την επόμενη μέρα έτσι ώστε να τελειώσουν οι «ελιγμοί». Στη διάρκεια της νύκτας μετά από διαταγή, έσκαψαν τον μαζικό τάφο και σκόρπισαν τα οστά, μεταφέροντάς τα με φορτηγά και θάβοντάς τα σε διαφορετικά μέρη. Είναι γι' αυτό που οι εκσκαφές των μαζικών ταφών της Τόχνης ήδη αποτελούν μια οδυνηρή διαδικασία. Και τώρα αφού οι «αγνοούμενοι» από το Καϊμακλί (Ομορφίτα) δεν βρέθηκαν στα πηγάδια στον Στρόβολο, ανοίγεται η Τόχνη. Όμως οι «αγνοούμενοι» του Καϊμακλιού είναι ακόμα στον Στρόβολο, περιμένουν μέσα στα πηγάδια για να βρεθούν… 50 άτομα δεν μπορούν να εξατμιστούν - κάποιος πρέπει να είδε κάτι, να άκουσε κάτι, πρέπει να ξέρει πού βρίσκονται τα πραγματικά μεγάλα πηγάδια… Μέχρι τώρα, αφού τα πηγάδια που έχουν ανοιχτεί ήταν μόνο τα μικρά πηγάδια των βοσκών, κατάφεραν να βρουν 2 άτομα. Ο μεγάλος μαζικός τάφος ακόμα περιμένει για να ανοιχτεί στον Στρόβολο.

Υπάρχουν δεκάδες μαζικοί τάφοι που περιμένουν να ανοιχτούν -στην Αθαλάσσα, το Πετροφάνι, τον Μαχαιρά, το Παραλίμνι, τη Γαλάτεια, το Τζιάος και άλλα μέρη- οι Κύπριοι που σκοτώθηκαν και στις δύο πλευρές και θάφτηκαν βιαστικά περιμένουν να βρεθούν, να επιστραφούν στους αγαπημένους τους για να ταφούν και να τους θυμούνται με τον κατάλληλο τρόπο…

Όλα αυτά είναι αντικατοπτρισμοί της οδυνηρής μας ιστορίας - το κόκκινο παπούτσι ενός παιδιού να εξέχει από τον μαζικό τάφο, ένα νάιλον πουκάμισο που έμεινε άθικτο, η παντόφλα μιας γυναίκας, μια γραβάτα… Ένα χρυσό δακτυλίδι όπου είναι χαραγμένο το όνομα μιας συζύγου… Τα σώματα που ρίχτηκαν τυχαία στον μαζικό τάφο φέρουν τη ντροπή όλων εκείνων που έχουν δει, ακούσει και έμειναν σιωπηλοί… Οποιαδήποτε γλώσσα και αν μιλούμε και σε οποιοδήποτε μέρος του νησιού και αν ζούμε, η παρουσία των μαζικών τάφων είναι η κοινή ντροπή της ιστορίας μας… Και καθώς καθαρίζεται αυτή η αιμορραγούσα πληγή, ίσως να μπορέσουμε να βρούμε έναν τρόπο για να επανακτήσουμε την ανθρωπιά μας, μαζί… 4.6.2007».

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Το κουσούρι του κ. Οδυσσέα Μιχαηλίδη

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ, 23.09.2018

ΑΠΟΨΗ

Σχεδιασμός εξάλειψης λίπους...

ΠΟΝΗΜΑ ΕΝΟΣ ΚΑΤΑΙΔΡΩΜΕΝΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ, 23.09.2018

ΑΠΟΨΗ

Αναμένοντας το μοιραίο (Του Αντώνη Πολυδώρου)

ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΟΛΥΔΩΡΟΥ, 23.09.2018

Επιστροφή
στην αρχή