TP: Ένα κατακερματισμένο 2017...

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΔΙΕΘΝΗ
Με τον ερχομό της νέας αυτής χρονιάς, η ειρήνη φαντάζει εύθραυστή, η αλήθεια μοιάζει θολή και όλα πλέον αποτελούν ένα θέαμα

Του Roger Cohen

Ο Roger Cohen είναι αρθρογράφος στους New York Times.

Ένας αιώνας έχει περάσει από τον Ιανουάριο του 1918, όταν ο Πρόεδρος Γούντροου Ουίλσον μιλούσε για τη μεταπολεμική ρύθμιση της διεθνούς πολιτικής σκηνής και τον ρόλο της Αμερικής, μέσω του Διαγγέλματος των 14 Σημείων. Ζητούσε την άρση των οικονομικών φραγμών στο εμπόριο, τη ρύθμιση των αποικιακών διεκδικήσεων κατά τρόπο που να σέβεται “το συμφέρον των γηγενών πληθυσμών”, και πρότεινε τη δημιουργία της Κοινωνίας των Εθνών που θα ήταν εγγύηση της “πολιτικής ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας μεγάλων και μικρών κρατών”. Το πρόγραμμα αυτό ήταν ενδεικτικό των προθέσεων της Αμερικής, ενώ θεωρητικά θα έβαζε ένα τέλος στους πολέμους. Ο Ουίλσον απέτυχε. Στην Ευρώπη, μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, μόλις μία γενιά κατάφερε να ζήσει σε ειρηνική περίοδο. Παρ’ όλα αυτά, η Αμερική μπήκε τότε για τα καλά ως παίκτης στον παγκόσμιο χάρτη. Το 1945 ήταν πια παντοδύναμη και δεν παραιτήθηκε από τη θέση της μέχρι και το 2017.

Εκατό χρόνια δεν είναι και άσχημα. Αμέτρητοι είναι οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο που κέρδισαν ή διατήρησαν την ελευθερία τους χάρη στην επιρροή της Αμερικής. Τα λάθη ήταν εμφανή. Τα κράτη είναι τόσο αλάνθαστα όσο και οι άνθρωποι που τα απαρτίζουν. Για να λέμε όμως τα πράγματα με το όνομά τους, η δημοκρατία και η έννομη τάξη που προστατεύθηκαν από τα πιο απομακρυσμένα αμερικανικά φυλάκια εξαπλώθηκαν και γνώρισαν μέρες ευημερίας. Η Pax Americana δεν ήταν μια απάτη. Απέδωσε καρπούς. Όμως, για όλα υπάρχει ένα τέλος.

  • Turning Point: Συμπληρώνεται ένας αιώνας από το διάγγελμα των 14 σημείων του Γουίντροου Ουίλσον. 

Το ότι ο κόσμος ήταν έτοιμος για σοβαρές ανακατατάξεις ήταν το σοβαρότερο προαίσθημα και, ίσως, το μοναδικό στοίχημα του Ντόναλντ Τραμπ. Ο μεγαλωμένος στη Νέα Υόρκη μεγαλοεπιχειρηματίας είναι συνηθισμένος στα στοιχήματα και σε ένα σύμπαν συναλλαγών χωρίς αξίες. Πιστεύει πως οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να λειτουργούν όπως λειτουργούσε κάποτε η εταιρεία του. Νιώθει οικεία με απολυταρχικούς χασάπηδες – το γνωρίζει καλά το είδος τους. Φαίνεται επιεικώς απρόθυμος να ακολουθήσει και να συμμορφωθεί με συνθήκες, εμπορικές συμφωνίες, πολυμερείς οργανισμούς και συμμαχίες που έχουν προωθήσει τα συμφέροντα τόσο της Αμερικής όσο και των φίλων της. Πιστεύει πως όλα αυτά είναι ένα μάτσο ανοησίες.

Κατά βάση, πιστεύει πως δεν του χρειάζεται τίποτα άλλο πέραν του ήδη σκελετωμένου Υπουργείου Εξωτερικών. Έχει έρθει το τέλος της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. “Αυτός που έχει σημασία, είμαι εγώ”, δήλωσε στις ειδήσεις του Fox. “Μόνο εγώ μετράω από τη στιγμή που εγώ είμαι αυτός που θα αποφασίσει ποια θα είναι η πολιτική”. Πείτε το “εγωισμό”. Με αυτόν τον μάλλον… βάναυσο και απότομο τρόπο του, καθοδηγούμενος από το ένστικτό του, ο κ. Τραμπ ήδη αναγγέλλει μια νέα παγκόσμια τάξη πραγμάτων.

Ή καλύτερα, προκρίνει μια πρόταση στον σχηματισμό της οποίας δεν συμμετέχει πια η Αμερική, όπου όλα είναι διαθέσιμα και χωρίς περιορισμούς, μια πρόταση χωρίς οποιαδήποτε μορφή ηθικής πυξίδας. Το βάρος της ευθύνης για τη διατήρηση των αξιών των φιλελεύθερων κοινωνιών πέφτει πια στη Γαλλία, τη Γερμανία και τον Καναδά (η Βρετανία βρίσκεται εκτός παιχνιδιού, ασχολούμενη με το Brexit). Οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν λόγω του νέου αυτού κενού εξισορροπούνται (αν και κάποιες φορές μεγεθύνονται) από τα κοινωνικά δίκτυα του 21ου αιώνα, τα οποία ξεπερνούν τα σύνορα και ενώνουν κοινωνίες, από τη σαθρή, αλλά όχι ακόμα αχρηστευμένη μεταπολεμική τάξη πραγμάτων. Μέχρι στιγμής, ο Τραμπ δεν έχει ρίξει τον κόσμο στον γκρεμό.

Σαφέστατα, στη Συρία κέρδισαν η Ρωσία και το Ιράν. Σαφέστατα, μπορείς να καβαλήσεις τη μηχανή σου στην Τεχεράνη και να φτάσεις μέχρι τη Βηρυτό, οδηγώντας μέσα από τις περιοχές που ελέγχει το Ιράν. Η Σαουδική Αραβία, της οποίας τα αφτιά απερίσκεπτα χαϊδεύει ο Τραμπ, βρίσκεται μεταξύ επανάστασης και ενδόρρηξης υπό τον προοδευτικό και μεγαλοπρεπή διάδοχο του θρόνου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν. Η εχθρότητα μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ιράν ίσως καταλήξει σε πόλεμο (αυτό έχει ήδη συμβεί στην Υεμένη). Η απόσυρση της Αμερικής από την Εμπορική Συμφωνία TPP και τη Συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή, υποδηλώνουν αποποίηση της ευθύνης – από την άλλη, η φιλόδοξη πρωτοβουλία της Κίνας για τη δημιουργία ενός νέου Δρόμου του Μεταξιού που θα συνδέει χώρες, υποδηλώνει αυτοπεποίθηση και αφοσίωση. Και σίγουρα ο Τραμπ ακονίζει τα μαχαίρια του για τα διπλωματικά παιχνίδια με τη Βόρειο Κορέα, την ίδια στιγμή που μπορεί να μην γνωρίζει και να μην τον ενδιαφέρει καν το κατά πού πέφτει η Ουκρανία, ή το τι κάνει εκεί ο Βλαντίμιρ Πούτιν.

Το θέμα είναι πως ο Τραμπ μεγαλουργεί χάρη σε αυτή την αναμπουμπούλα. Και πιστεύει ότι κάτι τέτοιο ισχύει και για τον υπόλοιπο κόσμο. Όπως προανέφερα, είναι μεγαλοεπιχειρηματίας, μεγαλωμένος στη Νέα Υόρκη που ευνοεί τον συντηρητικό επιχειρηματικό κόσμο. Έτσι είναι και ο Τραμπ, φτάνει μέχρι το χείλος του γκρεμού, αλλά ποτέ δεν πηδάει. Δεν θα ήθελε να δει τις τιμές ανά τετραγωνικό μέτρο να παίρνουν την κατιούσα. Όπως μας υπενθυμίζει συνεχώς, οι αγορές έχουν πάρει τα πάνω τους από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά του. Η Wall Street λατρεύει κάθε κυβέρνηση που προσέχει τους πλούσιους (ειδικά αν αυτή καταφέρνει να υποκρίνεται πως το πραγματικό της μέλημα είναι ο απλός Αμερικανός εργαζόμενος).

  • ΜΕ ΤΟΝ ΝΕΟ ΧΡΟΝΟ, Η ΕΙΡΗΝΗ ΦΑΝΤΑΖΕΙ ΕΥΘΡΑΥΣΤΗ, Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΘΟΛΗ ΚΑΙ ΟΛΑ ΠΛΕΟΝ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΕΝΑ ΘΕΑΜΑ. 

Ο κόσμος του 21ου αιώνα είναι μια πυραμίδα. Η διασύνδεση των πάντων, τελικά, δεν ενδυνάμωσε τους πάντες, αλλά κυρίως τις ελίτ στην κορυφή, εκείνους τους τύπους που έβλεπαν τα πάντα μπροστά τους, και είχαν και τα χρήματα για να μετατρέψουν αυτό που οραματίζονταν σε έναν γεμάτο κουμπαρά. Όντας απασχολημένοι με όλα αυτά, σίγουροι για τον εαυτό τους, δημιουργώντας επιχειρήσεις σε όλο τον κόσμο και κερδίζοντας από τη φθηνή εργασία και την ατιμωρησία για τη συχνή μη καταβολή φόρων, τους ήταν δύσκολο να διακρίνουν πως πια δεν τους συνέδεαν και πολλά με τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα, τις μάζες με την εθνική συνείδηση και την τοπική κουλτούρα, που λόγω των μεταμορφωτικών συνεπειών της παγκοσμιοποίησης υπέφεραν και άρχιζαν να θυμώνουν.

Ο Τραμπ διαπίστωσε πως θα μπορούσε ο ίδιος να αποτελέσει το όχημα για αυτόν τον θυμό. Κατάλαβε πως το έδαφος ήταν πρόσφορο για να επανεμφανιστούν ο εθνικισμός και η ξενοφοβία. Αν και –ή καλύτερα, επειδή– περνάμε όλο και περισσότερη από τη ζωή μας σε μια εικονική πραγματικότητα στην οποία το έθνος είναι κατεστραμμένο, ο Τραμπ έκανε το “κυρίαρχο κράτος” τη φράση της ημέρας. Το ζοφερό κύμα αυτών που αντιτίθενται δεν έχει ολοκληρώσει ακόμα την πορεία του. Από το 2018 και μετά, ο Τραμπ θα τους ξεζουμίσει μέχρι τελευταίας πολιτικής σταγόνας. Το ίδιο θα κάνουν και οι ακροδεξιοί στην Ευρώπη που παραμένουν δραστήριοι, παρά τη νίκη του Εμανουέλ Μακρόν στη Γαλλία. Οι Πολωνοί και οι Ούγγροι νεοφασίστες είναι προ των πυλών – ο αντισημιτισμός τους παραμένει ανεξάντλητος. Ο Τραμπ έχει βάλει το χέρι του ώστε σε κάθε δυτική δημοκρατία να έρθουν στην επιφάνεια τα χειρότερα στοιχεία της ανθρώπινης φύσης.

Αυτή είναι η τελευταία ευκαιρία των λευκών, αυτός δεν θα είναι ο αιώνας τους. Η δημογραφική κατάσταση είναι αδιάλλακτη. Ο Ουίλσον μιλούσε για την αποικιοκρατία ως κάτι που θα μπορούσε να ρυθμιστεί, αντί να δώσει την πραγματική της εικόνα: αυτή της άθλιας εκμετάλλευσης των σκουρόχρωμων ανθρώπων από τους λευκούς. Εκείνη την εποχή, οι γυναίκες ήταν περισσότερο κάτι σαν βοηθοί των ανδρών. Ο κόσμος προχωρά με πορεία ζιγκ-ζαγκ, όχι ευθεία. Τα μέτωπα των φυλετικών συγκρούσεων δεν είναι πια στη Βρετανική Ινδία. Έχουν μεταφερθεί στους δρόμους των δυτικών κοινωνιών. Ο ευρωκεντρισμός μας τελείωσε. Τo φύλο και η σεξουαλικότητα είναι το νέο πεδίο μάχης για την αποξήλωση του παλιού τρόπου σκέψης. Ωστόσο, το “παλιό”, ειδικότερα με τη μορφή του ανδρικού σοβινισμού, δεν θα μας αφήσει εύκολα. Σκάβει το χαράκωμά του και μάχεται.

Βεβαίως, η αντιδραστική πολιτική του Τραμπ δεν βοηθάει σε τίποτα (ή έστω, βοηθάει ελάχιστα) τους εργάτες ψηφοφόρους του. Το μόνο που προσφέρει είναι θέαμα. Αυτός είναι ο κινητήριος μοχλός – η φαινομενική δράση. Η πολιτική ικανότητα είναι πια παρωχημένη καθώς την έχει αντικαταστήσει το θέαμα.

 

Οι προτάσεις του Τραμπ για φορολογικές περικοπές αφορούν –ποιους άλλους;– τους πλούσιους. Την ίδια ώρα, μετανάστες στη Νέα Υόρκη και σε όλη την Αμερική ζουν τρομακτικά σκοτεινές ημέρες. Συχνά, μετανάστες εργαζόμενοι σε φάρμες φοβούνται να βγουν από τα όρια της αγροικίας. Οι συλλήψεις αδήλωτων μεταναστών από την Υπηρεσία Τελωνείων και Μετανάστευσης έχουν αυξηθεί κατά 43% κατά τον περασμένο χρόνο, από την ημέρα της ορκωμοσίας του μέχρι και τις αρχές του περασμένου Σεπτέμβρη. Σε όλη την Αμερική, γονείς αναγκάζονται να αποχωριστούν τα παιδιά τους. Νεαροί μετανάστες, που ήλπιζαν στο όνειρο μιας ζωής στην Αμερική, βλέπουν αυτό το όνειρο να χάνεται. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει ξεκινήσει μια κατά μέτωπον επίθεση ενάντια στους φτωχούς, είτε αυτοί λαμβάνουν κουπόνια σίτισης, είτε το επίδομα υγείας (Medicaid), είτε κάποια ομοσπονδιακή βοήθεια για την κακοπληρωμένη, μίζερη καθημερινότητά τους. Η ανικανότητα έχει θεοποιηθεί στην Ουάσινγκτον του Τραμπ. Δεν έχει ξεκληριστεί μόνο το Υπουργείο Εξωτερικών. Από κοντά ακολουθούν το Τμήμα Γεωργίας και η Υπηρεσία για την Προστασία του Περιβάλλοντος. Η φράση “κλιματική αλλαγή” δεν λέγεται πια στους επίσημους κύκλους. Πέρα από όλο τον θόρυβο περί του Τραμπ, η ασχήμια και η κτηνωδία εξαπλώνονται σε μια κατακερματισμένη Αμερική, η οποία κυβερνάται από έναν άνθρωπο που αποζητά τον διχασμό.

Οι καταιγίδες φουντώνουν. Ο καιρός ο ίδιος είναι παράξενος και βίαιος. Ο φόβος εξαπλώνεται. Η ειρήνη φαντάζει εύθραυστη. Η τεχνολογία μας συνδέει, αλλά ταυτόχρονα μας απομονώνει. Ο ατομικισμός συγκλίνει προς τον ναρκισσισμό. Η διαχωριστική γραμμή μεταξύ αλήθειας και ψέματος είναι πια θολή. Η ηλιθιότητα και η χυδαιότητα κάνουν παρέλαση.

Ο Πρόεδρος της Αμερικής συντάσσει ένα tweet με το οποίο ζητά την ανάκληση της άδειας του NBC, επειδή οι ειδήσεις του δεν είναι αρκετά φιλοπατριωτικές. Ακολουθεί δηλαδή πιστά τα χνάρια του Πούτιν, του Ερντογάν και του Ντουέρτε.

Κάποιοι απορούν. Άλλοι χαίρονται. Αυτή όμως είναι η νέα πραγματικότητα. Σκεφτείτε πως ο Τραμπ έγραψε σε tweet “Γιατί ο Κιμ Γιονγκ-ουν να με προσβάλει αποκαλώντας με ‘γέρο’, όταν εγώ ΠΟΤΕ δεν θα τον αποκαλούσα ‘κοντό και χοντρό’; Τι να κάνουμε; Προσπαθώ τόσο να γίνω φίλος του – ίσως μια ημέρα να τα καταφέρω!”. Ο κόσμος, προφανώς, θα πρέπει να προχωρήσει χωρίς την Αμερική, που επιστρέφει στα γυμνασιακά της χρόνια – ίσως ακόμα, χωρίς την ίδια την ιδέα της Αμερικής.

Καλή επιτυχία, λοιπόν. Ο καιρός για να αποχαιρετήσουμε την Pax Americana του 20ού αιώνα είχε φτάσει. Το χάος είναι συναρπαστικό, σχεδόν αναζωογονητικό. Τιμωρεί τον τεμπέλικο τρόπο σκέψης. Συμβαίνει πάντοτε, όταν κάτι φτάνει στο τέλος του. Αδιαμφισβήτητα, σημαίνει την απαρχή κάτι νέου. Φυσικά, το χάος μπορεί να έχει κάκιστη κατάληξη – προτού να αποδώσει τους όποιους καρπούς του.

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Επόμενο άρθρο:

Αφιέρωμα

Βόρεια Κορέα: Μαθήματα από το παρελθόν

Για να προστατέψουμε τον κόσμο από τη Β. Κορέα πρέπει να συμβουλευθούμε το παρελθόν-Οι στρατηγικές κινήσεις απέναντι στη Βόρειο Κορέα είναι περίπλοκες

06 / 07
Επιστροφή
στην αρχή