Τότε που... ψηφίζαμε - Τι άλλαξε από το 1986 μέχρι σήμερα

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΚΥΠΡΟΣ
Τότε η λέξη «αποχή» ήταν άγνωστη. Η άσκηση του εκλογικού δικαιώματος ήταν ιερή για τους πολίτες, που ένιωθαν έτσι ότι συνεισφέρουν στη Δημοκρατία

Λίγο πριν από τα μεσάνυχτα της 25ης Μαΐου 1986, ημέρα διεξαγωγής των πρώτων δημοτικών εκλογών, εις αντικατάστασιν του διοριστικού συστήματος δημοτικών επιτρόπων. Η κ. Μαρία κολλημένη στο ραδιόφωνο του ΡΙΚ, το οποίο παίρνει την απόφαση να παρατείνει τα δελτία ειδήσεών του μέχρι και τη μία το πρωί για την ενημέρωση των ακροατών. Η κ. Μαρία περιμένει εναγωνίως να ανακοινωθεί ο δήμαρχος της περιοχής της μετά την καταμέτρηση των ψήφων στο Λευκόθεο Αθλητικό Κέντρο στη Λευκωσία. Η ίδια είχε από το πρωί σπεύσει στο εκλογικό κέντρο για να ψηφίσει τον εκλεκτό της.

Λίγο μετά τις οκτώ σήμερα, 18 Δεκεμβρίου 2016. Η κόρη της κυρίας Μαρίας λαμβάνει push στο κινητό της από ιστοσελίδα για τα τελικά αποτελέσματα εκλογής δημάρχου στον δήμο που ψηφίζει, ωστόσο προτίμησε να ταξιδέψει για τα ψώνια των Χριστουγέννων στο Λονδίνο... Το αγνοεί!

Είναι εκπληκτικό να διαπιστώνει κανείς, ανατρέχοντας σε σχετικά έγγραφα εποχής, τα πόσα άλλαξαν σε μια περίοδο 30 χρόνων αναφορικά με τη διεξαγωγή των εκλογών. Μια μικρή αναδρομή στις δημοτικές εκλογές στον τόπο μας αναδεικνύει την αντίφαση που υπάρχει ανάμεσα στην εξέλιξη της δημοκρατίας και τη συμμετοχή των ψηφοφόρων. Όπως προκύπτει, όσο διευρύνονται οι μηχανισμοί της δημοκρατίας με την τεχνολογική εξέλιξη και την άμεση ενημέρωση, τόσο αποστασιοποιείται το βασικό στοιχείο της, ο πολίτης και ψηφοφόρος.


Στο αρχείο του ΓΤΠ εντοπίσαμε μια ιστορική ομιλία του γενικού εφόρου Εκλογών και γενικού διευθυντή του Υπουργείου Εσωτερικών το 1991, Χ. Χατζηπαναγιώτου, η οποία αφορούσε τις δημοτικές εκλογές της 22ας Δεκεμβρίου 1991. Κάνοντας αναφορά στις πρώτες δημοτικές εκλογές του 1986 εξηγούσε πως μέχρι τότε, για διάφορους λόγους, εφαρμοζόταν το διοριστικό σύστημα των Δημοτικών Επιτρόπων. «Παρόλο που το σύστημα αυτό εφαρμόστηκε και λειτούργησε ομαλά για 26 χρόνια, δεν πρόκειται περί συστήματος που ενισχύει την τοπική αυτοδιοίκηση» σημείωνε ο τότε έφορος. «Η εκλογή των δημοτικών αρχόντων με άμεση ψηφοφορία από τους δημότες αποτελεί εξέλιξη που κατ’ εξοχήν ενισχύει τον θεσμό της τοπικής αυτοδιοίκησης. Και αυτό είναι φανερό γιατί εφαρμόζονται οι δημοκρατικές διαδικασίες σε όλα τα επίπεδα διοίκησης, ενώ παράλληλα ο δημότης έχει την ευχέρεια να επιλέγει αυτούς που πιστεύει ότι μπορούν να χειρισθούν τα θέματα του δήμου κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Με τον τρόπο αυτό εμπεδώνεται και διευρύνεται περαιτέρω η δημοκρατία» σημείωνε τότε. Από τις υποψηφιότητες που υποβλήθηκαν για τις δημοτικές εκλογές του 1991 προέκυπτε, κατά το Υπουργείο Εσωτερικών, ότι το ενδιαφέρον για συμμετοχή στα πολιτικά δρώμενα ήταν αρκετά ζωηρό. Για το αξίωμα του δημάρχου υποβλήθηκαν 43 υποψηφιότητες και για τις 236 έδρες δημοτικών συμβούλων 1.017 υποψηφιότητες. Αν κάτι αξίζει να τονιστεί, είναι ότι ο τότε έφορος έκανε ιδιαίτερη αναφορά στη συμμετοχή γυναικών. «Μεταξύ των 1.017 υποψήφιων δημοτικών συμβούλων περιλαμβάνονται και 160 γυναίκες, πράγμα που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ευχάριστη εξέλιξη, γιατί υποδηλοί το αυξανόμενο ενδιαφέρον της γυναίκας για τη συμμετοχή στα πολιτικά μας πράγματα». Η δυσάρεστη έκπληξη που θα προέκυπτε τα επόμενα χρόνια -πέρα από το γεγονός ότι όσον αφορά τη συμμετοχή των γυναικών είμαστε στο ίδιο σημείο- ήταν άλλη: Το μειωμένο ενδιαφέρον των ψηφοφόρων, ανδρών και γυναικών!

 

Αύξηση αποχής


«Για μία ακόμη φορά ο λαός επέδειξε ωριμότητα, υψηλό αίσθημα ευθύνης και σεβασμό προς τις δημοκρατικές διαδικασίες και θεσμούς. Η προσέλευση των εκλογέων υπήρξε αθρόα και σχεδόν καθολική. Όπως πληροφορούμαι, το ποσοστό των ψηφοφόρων ξεπέρασε το 93%» δήλωνε στις 25 Μαΐου 1986 ο τότε υπουργός Εσωτερικών Ντίνος Μιχαηλίδης.

Τότε η λέξη «αποχή» ήταν άγνωστη. Η άσκηση του εκλογικού δικαιώματος ήταν ιερή για τους πολίτες, που ένιωθαν έτσι ότι συνεισφέρουν στη Δημοκρατία. Μάλιστα τυχόν χειραψία με έναν υποψήφιο αποτελούσε συγκλονιστική στιγμή για τον ψηφοφόρο. Σήμερα κάθε άλλο. Οι πολίτες όχι μόνο δεν θεωρούν ιερή την ψήφο τους (μάλλον χαμένη), αλλά φροντίζουν μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης να δείχνουν ευθαρσώς την απαξίωσή τους στους πολιτικούς, αρκετές φορές εξυβρίζοντάς τους επωνύμως! Απότοκο τούτων, τα τελευταία χρόνια η αποχή να καθίσταται ο μεγαλύτερος αντίπαλος των υποψηφίων και των κομμάτων, εξ ου και στο εκλογικό λεξικό προστέθηκε αναπόφευκτα και η λέξη «συσπείρωση». Μάταια.

Το 2011, στις τελευταίες δημοτικές εκλογές, η αποχή ξεπέρασε το 30%, ενώ στις ευρωεκλογές του 2014 η αποχή έσπασε κάθε ρεκόρ, αγγίζοντας το 56%. Τελευταίο σημείο αναφοράς οι βουλευτικές εκλογές του Μαΐου, με την αποχή να αναρριχάται στο 33,26%. Παρόλο που το αρμόδιο Υπουργείο Εσωτερικών και η Υπηρεσία Εκλογών, πολύ περισσότερο τα κόμματα που θεωρούνται υπεύθυνα για την αδιαφορία του κόσμου, έχουν καταβάλει όλα αυτά τα χρόνια υπερπροσπάθεια για να διευκολύνουν τους πολίτες, με το μόνο που απομένει πλέον για να τους κεντρίσουν το ενδιαφέρον είναι να εισαγάγουν την ηλεκτρονική, από το σπίτι, ψηφοφορία.


Από την τοιχοκόλληση

Το 1986, λίγο πριν από τη διεξαγωγή των πρώτων δημοτικών εκλογών, οι γνωστοποιήσεις για την κατανομή των εκλογέων στα διάφορα εκλογικά κέντρα αναρτήθηκαν και τοιχοκολλήθηκαν σε περίοπτα μέρη στα δημοτικά όρια των δήμων, όπως π.χ. στα γραφεία των επάρχων, των δήμων και των κοινοταρχών, στις εκκλησίες, στις λέσχες, στα σωματεία, στα καφενεία κ.λπ. Στις μέρες μας, ακόμη και για τις σημερινές εν εξελίξει εκλογές, οι πολίτες μπορούν να μάθουν πού ψηφίζουν μέσω μηνύματος στο κινητό τηλέφωνο. Οι εκλογείς μπορούν να αποστείλουν μήνυμα στον αριθμό 8998, καταχωρίζοντας τα ακόλουθα στοιχεία: wtv κενό, αριθμός ταυτότητας, κενό, ημερομηνία γέννησης. Π.χ. wtv 900620 01/06/1996. Θα ήταν ενδιαφέρον αν δίνονταν τα στοιχεία για το πόσοι αξιοποίησαν το εργαλείο αυτό, ή πολύ περισσότερο αν υπήρχαν εικόνες για να αντιπαραβληθούν, από ψηφοφόρους το 1986 να μεταβαίνουν στα μέρη τοιχοκόλλησης για να μάθουν πού ακριβώς ψηφίζουν.

Οι απαγορεύσεις

Για πρώτη φορά το 1991 και στις τότε δημοτικές εκλογές δεν ίσχυσαν, σύμφωνα με επίσημο ανακοινωθέν, οι απαγορεύσεις που επιβάλλονταν στο παρελθόν. «Κατ’ αρχάς τα καταστήματα θα μπορούν να μείνουν ανοιχτά την Κυριακή των εκλογών για εξυπηρέτηση του κοινού και δεν προτιθέμεθα να επιβάλουμε οποιουσδήποτε περιορισμούς στη λειτουργία των καταστημάτων λόγω εκλογών» τόνιζε ο τότε γενικός διευθυντής του Υπουργείου Εσωτερικών. Βεβαίως σήμερα οι περιορισμοί στη λειτουργία καταστημάτων τις Κυριακές υπόκεινται σε άλλο πλαίσιο, εργασιακό. «Επιπρόσθετα, δεν θα επιβληθούν οποιοιδήποτε περιορισμοί στη διάθεση ή χρήση οινοπνευματωδών ποτών την παραμονή ή την ημέρα των εκλογών, τη δε Κυριακή των εκλογών θα επιτραπεί και το κυνήγι» συνέχιζε στο ίδιο ανακοινωθέν ο τότε γενικός διευθυντής του ΥΠΕΣ για να καταλήξει: «Όπως είχα την ευκαιρία να αναφέρω και προηγούμενα, ο Κύπριος ψηφοφόρος και ο Κύπριος πολίτης γενικά έχει ωριμάσει αρκετά και δεν συντρέχουν οποιοιδήποτε λόγοι για απαγορεύσεις ή περιοριστικά μέτρα». 25 χρόνια η ωρίμανση των ψηφοφόρων έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο που για να επιστρέψει στην κάλπη, μάλλον θα πρέπει να επανέλθουν τα... περιοριστικά μέτρα, μεταξύ αυτών και η υποχρεωτική ψηφοφορία, με αποτρεπτικές μάλιστα ποινές!

Αποχή: αντίδραση στην πίεση υποψηφίων

Οι υποψήφιοι δήμαρχοι, κοινοτάρχες και σύμβουλοι, κατά τη διεξαγωγή των πρώτων δημοτικών εκλογών είχαν ελάχιστα μέσα για να προβληθούν και να γίνουν ευρέως γνωστοί. Δεν το χρειάζονταν όμως. Η συμμετοχή σε τοπικές εκδηλώσεις, από σπίτι σε σπίτι, στα καφενεία, και η αμεσότητα με τον κόσμο ήταν η πιο πετυχημένη συνταγή. Ήξερες ποιον ψήφιζες, ήξερες την προϊστορία του. Άλλωστε το 1986 οι δήμοι ήταν μόλις 18, το εκλογικό σώμα ανερχόταν σε 214.944 ψηφοφόρους και οι υποψήφιοι ήταν σαφώς λιγότεροι από σήμερα.


Στις μέρες μας, παρότι δεν έχει εκλείψει το προαναφερθέν φαινόμενο, οι ψηφοφόροι πυροβολούνται με κάθε μέσο από εκατοντάδες υποψηφίους - πολλούς μάλιστα εκτός των δημοτικών ή κοινοτικών ορίων στα οποία ψηφίζουν. Μηνύματα στο κινητό, τηλεφωνήματα, διαφημιστικά φυλλάδια, πινακίδες, διαφημίσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Την ίδια ώρα που συνωστίζονται για να προβληθούν στα οκτώ παγκύπριας εμβέλειας τηλεοπτικά κανάλια -σε αντιδιαστολή με το 1986 που υπήρχε μόνο το ΡΙΚ-, στα δεκάδες ραδιόφωνα και σε πληθώρα ιστοσελίδων.

«Γεια σας, μπορείτε να μας πείτε τι θα ψηφίσετε την Κυριακή;» ρωτάει κοπέλα από επιτελείο υποψηφίου δημάρχου της επαρχίας Λευκωσίας. «Μάνα μου, δεν σου είπαν ότι η ψήφος είναι μυστική; Ποιος σε έβαλε να με πάρεις τηλέφωνο;» απαντά η κυρία Ευτυχία, με τα όσα καταγράφονται να αποτελούν πραγματική ιστορία. «Τηλεφωνώ από το επιτελείο του τάδε» απαντά και πάλι η κοπέλα. «Ε τότε να τους πεις ότι αυτόν θα ψηφίσω να πνάσει» συνεχίζει η κυρία Ευτυχία. «Να σας τον δώσω να του το πείτε;» «Όχι να μην μου τον δώσεις. Να του πεις να με πάρει τηλέφωνο μετά που θα εκλεγεί» λέει η κ. Ευτυχία και το κλείνει. Η εν λόγω κυρία δεν θα ψηφίσει σήμερα, και τα πιο πάνω εξηγούν το γιατί. Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, μεσημέρι Παρασκευής, έρχεται μήνυμα στο κινητό: «Αγαπητοί φίλοι, ζητώ τη στήριξή σας γιατί μαζί μπορούμε να κάνουμε τη διαφορά για μια ακόμη καλύτερη Λεμεσό. Υποψήφιος τάδε, δημοτικός σύμβουλος Λεμεσού». Η γράφουσα, ας σημειωθεί, ψηφίζει σε δήμο της επαρχίας Λευκωσίας.

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Κοινό σχέδιο Λεμέρ-Σολτς για την ευρωζώνη

Πολίτης News, 11:27 (τελευταία ενημέρωση 11:27)

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Ροχανί: Το Ιράν θα συνεχίσει τις εξαγωγές πετρελαίου

Πολίτης News, 11:18 (τελευταία ενημέρωση 11:18)

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Το δράμα της διπλανής πόρτας - Άμεσα παρέμβαση της υπ. Εργασίας

ΜΑΝΩΛΗΣ ΚΑΛΑΤΖΗΣ, 11:12 (τελευταία ενημέρωση 11:12)

Επιστροφή
στην αρχή