Το τείχος μας: Οφειλόμενη αποκατάσταση

ΕΙΔΗΣΕΙΣ
Είκοσι τρία χρόνια μετά την δημιουργία του, τα μηνύματα του ντοκιμαντέρ «Το Τείχος μας» είναι επίκαιρα και ειλικρινή....

«Δεν έσιει τωρά γονιό, δάσκαλο, να πουν του άλλου ‘πλάσματα είμαστον’» Είκοσι τρία χρόνια μετά την δημιουργία του, τα μηνύματα του ντοκιμαντέρ «Το Τείχος Μας» είναι επίκαιρα και ειλικρινή. Η δε αποκατάσταση του χρόνου που το αδίκησε, επείγουσα

 

Ελληνοκυπριακή ή τουρκοκυπριακή, σε κάθε περίπτωση ως «προπαγάνδα» αντιμετωπίστηκε η ταινία «Το Τείχος Μας», την οποία δημιούργησαν το 1993 ο σκηνοθέτης Πανίκκος Χρυσάνθου και ο ακαδημαϊκός Νιαζί Κιζίλγιουρεκ.

 

Τριάντα χρόνια μετά τις δικοινοτικές ταραχές και σχεδόν 20 μετά την τουρκική εισβολή, οι δυο τους κατάφεραν να συναντηθούν στο ξενοδοχείο Λήδρα Πάλας υπό τον έλεγχο των Ηνωμένων Εθνών και να ξεκινήσουν ένα διάλογο -on camera- «που λειτουργεί σαν ένας πικρός στοχασμός πάνω στην εμπειρία της σύγκρουσης και του διαχωρισμού.» Το ντοκιμαντέρ «ανακαλεί οπτικά ντοκουμέντα κι αφήνει ανθρώπους, που η ιστορία πέρασε πάνω από τη ζωή τους σαν οδοστρωτήρας, να μοιραστούν με τον θεατή την εμπειρία τους. Είναι Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι, χωρισμένοι σε μια διχοτομημένη Κύπρο, αλλά ενωμένοι στον ίδιο πόνο.»

 

Την ερχόμενη Τετάρτη, 8 Ιουνίου, η εφημερίδα «Πολίτης» και το πολιτιστικό ένθετο «Παράθυρο» προβάλλουμε αυτή την ταινία σε συνεργασία με την εφημερίδα «Yeni Duzen» και το κανάλι Kanal SIM, στον χώρο στάθμευσης του «Πολίτη», δίπλα στην Πράσινη Γραμμή.

 

Γιατί θυμηθήκαμε αυτή την ταινία, 23 χρόνια μετά τη δημιουργία της; Γιατί οι πολιτικές συνθήκες την ευνοούν, θα ήταν ένας προφανής λόγος. Γιατί συζητάμε ακόμη σήμερα όσα συζητούσαν πριν από 23 χρόνια σαν ανάγκη οι δυο τους: «Η απόφασή μας να φτιάξουμε από κοινού μιαν ταινία ήταν μια προσπάθεια να ξεκινήσουμε ένα διάλογο αναμεταξύ μας. Ν’ ανταλλάξουμε μνήμες, ν’ ακούσουμε χωρίς προκαταλήψεις ο ένας τον άλλο, να νιώσουμε τον πόνο του.»

Γιατί χρειαζόμαστε σήμερα τέτοια παραδείγματα σκέψης: «Πιστέψαμε ότι, αν θέλαμε να είμαστε ειλικρινείς με τους εαυτούς μας κι αναμεταξύ μας, αν θέλαμε πράγματι να καλλιεργήσουμε την εμπιστοσύνη ανάμεσά μας, θα έπρεπε ν' αγγίξουμε τις πληγές μας, να παραδεχτούμε τα λάθη και τις ‘αμαρτίες’ μας. Και το επιχειρήσαμε.»

 

Τα σημερινά προφανή, αναγκαία, ευκταία και -επιτέλους- εφικτά, αντιμετωπίστηκαν πριν από 23 χρόνια ως εξής:

 

Το ΡΙΚ απέκτησε τα τηλεοπτικά δικαιώματα του ντοκιμαντέρ αλλά δεν το πρόβαλε ποτέ. Ας σημειωθεί ότι ως παραγωγή του δεύτερου κρατικού καναλιού... της Γερμανίας [!], το ντοκιμαντέρ προβλήθηκε στη Γερμανία, στη Γαλλία [μέσω του γνωστού γερμανογαλλικού καναλιού ARTE], στην Αυστρία, στην Ελλάδα από την ΕΡΤ και σε δεκάδες πανεπιστήμια σε όλο τον κόσμο, ανάμεσά τους το Χάρβαρντ και το London School of Economics.

 

Στο κρατικό κανάλι της Κύπρου, ο σκηνοθέτης Πανίκκος Χρυσάνθου κλήθηκε να αντιμετωπίσει τους απλούς υπολογισμούς και το «συμφέρον» μιας συναλλαγής με απόλυτους αριθμούς, σε ένα λογιστικό γραφείο του ΡΙΚ. Η συζήτηση είχε -περίπου- ως εξής:

 

- Θα σου δώσουμε 8 λεπτά τηλεοπτικού χρόνου. Από 500 λίρες το λεπτό, 4 χιλιάδες λίρες. Εσύ τι μας διάς;

- Την ταινία.

- Τις ταινίες τις αγοράζουμε 250 λίρες, γιατί να σου δώσω 4 χιλιάδες και να πάρω 250;

- Η δική μας στοιχίζει 4 χιλιάδες λίρες!

- Δεν την θέλω κύριε.

 

 

Το κανάλι Μπαϊράκ, από την άλλη, μετέδωσε το ντοκιμαντέρ, το 2007. Την «τολμηρή» -όπως αποδείχθηκε- απόφαση πήρε ο τότε διευθυντής του σταθμού, Χουσεΐν Γκιουρσάν. Μετά τη μετάδοση προκλήθηκε πανικός: η Τουρκία ζήτησε την απόλυση του Γκιουρσάν, ο Μεχμέτ Αλί Ταλάτ [ηγέτης της τ/κυπριακής κοινότητας τα έτη 2005-2010] δεν ήθελε κάτι τέτοιο. Ο συμβιβασμός ήταν η μετάθεσή του.

 

Τα γυρίσματα

 

Το 1993, η πρόσβαση στη μια και στην άλλη πλευρά του νησιού ήταν ακατόρθωτη. Για τα γυρίσματα στα κατεχόμενα, ζητήθηκε άδεια από τον Ραούφ Ντενκτάς. «Είχα την κρυφή ελπίδα πως θα με άφηναν κι εμένα να πάω. Αλλά δεν το επέτρεψαν», αναφέρει ο Πανίκκος Χρυσάνθου.

Στα κατεχόμενα μετέβη ο Ούγγρος κινηματογραφιστής του ντοκιμαντέρ και ο Γερμανός παραγωγός του. «Πήγαν για δύο ή τρεις μέρες, αν θυμάμαι καλά. Ο Γερμανός παραγωγός ανέλαβε καθήκοντα σκηνοθέτη. Πήγαν και στο σπίτι μου και γύρισαν σκηνές απ’ εκεί με δικές μου υποδείξεις: τους είπα πού να τραβήξουν [πλάνα], τους έδωσα φωτογραφίες του σπιτιού, ότι θέλω πλάνα από την πόρτα, τα σκαλιά, το γιασεμί.»

 

«Εκλαμούρισες μας πόψε»

 

Η πρώτη προβολή της ταινίας πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο 1994 στο ξενοδοχείο Λήδρα Πάλας. «Τότε αναλάμβαναν τα Ηνωμένα Έθνη τη διοργάνωση, αν αποδέχονταν την ιδέα. Στέλναμε προσκλήσεις σε δημοσιογράφους και σε κοινό.»

Η πρώτη προβολή έγινε μόνο ενώπιον Ελληνοκυπρίων. Ο Ντενκτάς δεν επέτρεψε σε Τουρκοκύπριους να περάσουν το οδόφραγμα και να παραστούν στην προβολή.

«Θυμάμαι ότι ο [Δημήτρης] Χριστόφιας κάθισε δίπλα από τον Χασάνη [ένας από τους ‘πρωταγωνιστές’ του ντοκιμαντέρ] και βγαίνοντας έξω είπε ‘Εκλαμούρισες μας πόψε’. Στη δεύτερη προβολή, που έγινε περίπου ένα χρόνο μετά την πρώτη, ήρθαν και Τουρκοκύπριοι: ο Ταλάτ, ο [Μουσταφά] Ακιντζί και διάφοροι άλλοι.» 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Επιστροφή
στην αρχή