Το προφίλ των υποψηφίων για την προεδρία της Τουρκίας

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΔΙΕΘΝΗ

Επικρατέστερος παραμένει ο Ταγίπ Ερντογάν, αλλά οι άλλοι υποψήφιοι ενδέχεται να διαδραματίσουν πολιτικό ρόλο στην επόμενη μέρα των εκλογών

Με πολύ διαφορετικά πολιτικά προφίλ, οι πέντε βασικοί υποψήφιοι στις σημερινές προεδρικές εκλογές εκπροσωπούν όλες τις τάσεις και τις δυναμικές της τουρκικής κοινωνίας. Επικρατέστερος παραμένει ο Ταγίπ Ερντογάν, αλλά οι άλλοι υποψήφιοι ενδέχεται να διαδραματίσουν πολιτικό ρόλο στην επόμενη μέρα των εκλογών και σίγουρα αναδεικνύουν τις πολιτικές αλλά και κοινωνικές ζυμώσεις και αλλαγές που συντελούνται στην Τουρκία.

 

Ταγίπ Ερντογάν

 

Μετά από δεκαέξι χρόνια στην εξουσία, ο Ταγίπ Ερντογάν εξακολουθεί να είναι ο κυρίαρχος που παιχνιδιού. Ευθύς, επιθετικός, με σκληρή ρητορική αλλά και ένα ύφος που κάνει τους υποστηρικτές του να νιώθουν ότι είναι ο «δικός τους άνθρωπος» στην Άγκυρα, ο Τούρκος Πρόεδρος αντιμετωπίζει ίσως την πιο δύσκολη εκλογική του αναμέτρηση. Οι επικριτές του του καταλογίζουν ότι έχει προκαλέσει μια πρωτοφανή πόλωση στην τουρκική κοινωνία και ότι προσπαθεί να κρατηθεί στην εξουσία εκμεταλλευόμενος τις διαχωριστικές γραμμές της κοινωνίας και τις εντάσεις. Περνώντας από έναν φιλοευρωπαϊκό δημοκρατικό συντηρητισμό των πρώτων χρόνων της εξουσίας του σε ένα μείγμα ισλαμισμού και εθνικισμού, αλλά και αυξανόμενου αυταρχισμού. Οι υποστηρικτές του είναι πεπεισμένοι ότι χωρίς αυτόν η Τουρκία ουσιαστικά θα καταρρεύσει και ότι χάρη σε αυτόν η δημοκρατία στη χώρα λειτουργεί πολύ καλύτερα από ό,τι πριν το 2002. 

Στην περίπτωση της αναμενόμενης νίκης του και της διατήρησης της πλειοψηφίας του ΑΚΡ στην Εθνοσυνέλευση, όπως προβλέπουν οι δημοσκοπήσεις, ο Ταγίπ Ερντογάν θα είναι πλέον ο απόλυτος «άρχοντας» της Τουρκίας, αλλά θα βρεθεί αντιμέτωπος με πολλές προκλήσεις. Μεγαλύτερη θα είναι η οικονομία, η οποία απαιτεί πλέον αυστηρά δημοσιονομικά μέτρα και πειθαρχία, απόλυτη ανεξαρτησία της Κεντρικής Τράπεζας και πολιτική σταθερότητα. Τα μεγάλα ερωτήματα για την επόμενη μέρα του Ταγίπ Ερντογάν είναι αν θα αλλάξει ύφος, πολιτική και στάση ώστε να αμβλυνθούν οι εντάσεις τόσο στο εσωτερικό της Τουρκίας όσο και στις σχέσεις της με την ΕΕ και τις ΗΠΑ, αλλά και με ποια πρόσωπα θα κυβερνήσει.

 

Μουχαρέμ Ιντζέ

Ο υποψήφιος του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) είναι αδιαφιλονίκητα ο «νικητής» αυτής της προεκλογικής εκστρατείας καθώς κατάφερε να δώσει μια πνοή ελπίδας και στο κόμμα του, το οποίο θεωρείται από πολλούς ένα κόμμα «δεινοσαύρων», αλλά και στην ευρύτερη αντιπολίτευση. Με ύφος κάπως λαϊκό, που μοιάζει πολύ με αυτό του Ταγίπ Ερντογάν, ο Μουχαρέμ Ιντζέ προσπάθησε να απαγκιστρωθεί από το σκληρό κεμαλικό παρελθόν του, να υιοθετήσει ένα αφήγημα κοινωνικής ενσωμάτωσης και εναγκαλισμού, ενώ έκανε και είπε εντυπωσιακά πράγματα όσον αφορά το Κουρδικό, που για τους κεμαλιστές παραμένει ακόμα ένα από τα μεγάλα ταμπού.

Ανακοινώνοντας πριν από λίγες μέρες την πρόθεσή του να ορίσει αντιπροέδρους, σε περίπτωση εκλογής του, τη Μεράλ Ασκενέρ και τον Τεμέλ Καραμολάογλου, τους αρχηγούς των δύο άλλων κομμάτων της «Εθνικής Συμμαχίας» στην οποία συμμετέχει και το CHP, ο Μουχαρέμ Ιντζέ έδειξε ότι έχει πάρει πολύ στα σοβαρά τη συμμαχία με αυτούς και ότι προσπαθεί πραγματικά να λειτουργήσει στην κατεύθυνση μιας κοινωνικής συμφιλίωσης. 

Ωστόσο, παρά την αναμφισβήτητη δυναμική που έχει κερδίσει τις τελευταίες βδομάδες, ο Μουχαρέμ Ινζτέ δεν φαίνεται ακόμα ότι μπορεί να πείσει το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας ότι ο ίδιος και το κόμμα του και η «Εθνική Συμφωνία» μπορούν να διαχειριστούν τις τεράστιες προκλήσεις της Τουρκίας. Σε περίπτωση πάντως δεύτερου γύρου, οι πιθανότητές του να εκλεγεί θα αυξηθούν κατακόρυφα, ενώ ξέρει ότι, σε αντίθεση με τον Ταγίπ Ερντογάν, θα έχει την υποστήριξη της κουρδικής ψήφου.

 

Μεράλ Ακσενέρ

 

Η «λύκαινα» Ασένα, όπως την ονομάζουν με υπερηφάνεια οι υποστηρικτές της, ή η «μαμά» όπως η ίδια θέλει να τη βλέπουν, έδωσε νέο αέρα στην πολιτική σκηνή της Τουρκίας. Και αυτό όχι μόνο διότι είναι η μόνη γυναίκα στην «κούρσα» για την προεδρία, αλλά και γιατί αναμένεται να διαδραματίσει ρόλο στις εξελίξεις μετά τις εκλογές.

«Σιδηρά κυρία» την εποχή που ήταν, για οκτώ μήνες μόνο, υπουργός Εσωτερικών της Τανσού Τσιλέρ, δεν δίστασε να υψώσει το ανάστημά της εναντίον του «μεταμοντέρνου» πραξικοπήματος του 1997, όταν ο στρατός ανάγκασε την κυβέρνηση στην οποία συμμετείχε να παραιτηθεί. Ωστόσο, οι Κούρδοι την έχουν συνδυάσει με μια από τις σκοτεινότερες περιόδους της κουρδικής σύγκρουσης, τότε που οι δολοφονίες και οι ανεξιχνίαστες εξαφανίσεις Κούρδων πολιτικών και ακτιβιστών είχαν φτάσει στο ζενίθ τους.

Παραμένοντας στην ουσία προσκολλημένη στον τουρκικό εθνικισμό, η Μεράλ Ακσενέρ προσπαθεί να δείξει ένα νέο πρόσωπο, πιο μετριοπαθές, και να εκφράσει την τουρκική συντηρητική Κεντροδεξιά μέσα από το Καλό Κόμμα (iYi). 

Εξαιρετικά επικοινωνιακή και ετοιμόλογη, η Μεράλ Ακσενέρ κατάφερε να σταθεροποιηθεί, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, σε ένα ποσοστό που κυμαίνεται στο 10%, με τις πιθανότητες εκλογής της να είναι ελάχιστες.

 

Σελαχατίν Ντεμιρτάς

Ευρισκόμενος στη φυλακή, ο υποψήφιος του φιλοκουρδικού Κόμματος της Δημοκρατίας των Λαών (HDP) αποτελεί ένα μοναδικό φαινόμενο στις εκλογές αυτές. Και αυτό όχι μόνο γιατί είναι στη φυλακή, όπως και το μεγαλύτερο μέρος των βουλευτών και στελεχών του κόμματος, αλλά και γιατί έχει καταφέρει να εδραιώσει τη θέση του ως νέου ηγέτη στο κουρδικό κίνημα αλλά και στους κύκλους πολλών Τούρκων φιλελεύθερων και αριστερών που βλέπουν στο πρόσωπό του την ελπίδα για ένα νέο ύφος πολιτικής στην Τουρκία. Ετοιμόλογος, κοντά στον κόσμο, ο Σελαχατίν Ντεμιρτάς είναι ο βασικός καταλύτης της προσπάθειας του κουρδικού κινήματος να ανοίξει τις πόρτες του σε Τούρκους, να παραμείνει ψυχολογικά κοντά στην Τουρκία και να προωθήσει μετριοπαθείς θέσεις, μακριά από τον σκληρό κουρδικό εθνικισμό.

Οι πιθανότητές του να εκλεγεί είναι ουσιαστικά μηδενικές, αλλά οι υποστηρικτές του θέλουν να δώσουν το μήνυμα στην Άγκυρα ότι ακόμα υπάρχουν και ότι δεν είναι λίγοι. Τα ποσοστά του κυμαίνονται στο 10%. 

Η μεγαλύτερη πρόκληση για τον Σελαχατίν Ντεμιρτάς θα είναι να κρατήσει τη συνοχή του κουρδικού κινήματος και τις δυναμικές στους κόλπους του υπέρ των μετριοπαθών, σε περίπτωση που το HDP δεν καταφέρει να περάσει το φράγμα του 10%.

 

Τεμέλ Καραμολάογλου

 

Ο «θείος Τεμέλ», όπως τον ονομάζουν χαϊδευτικά οι υποστηρικτές του, είναι ο πιο μεγάλος σε ηλικία, εβδομήντα πέντε ετών, της εκλογικής αυτής αναμέτρησης. Ωστόσο, χάρη στο ύφος του κατάφερε να γίνει ο αγαπημένος των συντηρητικών ισλαμιστών νέων του Κόμματος της Ευδαιμονίας (SP). Παρόλο που το κόμμα του και ο ίδιος βρίσκονται σε πολύ χαμηλά ποσοστά, το γεγονός ότι εκπροσωπεί τον «αυθεντικό» ισλαμικό χώρο και προέρχεται από αυτόν του δίνει τη δυνατότητα να ασκεί κριτική στον Ταγίπ Ερντογάν και το ΑΚΡ «εκ των έσω» και να αμφισβητεί την ηθική τους νομιμοποίηση. Ο Τεμέλ Καραμολάογλου, που έχει σπουδάσει στο Μάντσεστερ και έχει παντρευτεί Αγγλίδα, είναι η προσωποποίηση της ικανότητας του τουρκικού πολιτικού ισλάμ να αλλάζει και να προσαρμόζεται.


Επιστροφή
στην αρχή