Το πνεύμα του Occupy

ΑΠΟΨΗ /ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΙ

Το 2012 και το πρώτο μισό του 2013 οι αναλυτές είχαν καταλήξει σε μια βολική παρανόηση: πως, πέρα από τις αναταραχές στον αραβικό κόσμο, το κύμα διαμαρτυρίας που σάρωσε τον κόσμο το 2011 είχε πεθάνει.

Το 2012 και το πρώτο μισό του 2013 οι αναλυτές είχαν καταλήξει σε μια βολική παρανόηση: πως, πέρα από τις αναταραχές στον αραβικό κόσμο, το κύμα διαμαρτυρίας που σάρωσε τον κόσμο το 2011 είχε πεθάνει.

Δεν πάει όμως ούτε μήνας από την τελευταία γενική απεργία στην Ελλάδα, τη στιγμή που οι πολίτες στην Ισπανία και την Ιταλία δεν δείχνουν έτοιμοι να σωπάσουν, ενώ τα κινήματα σε χώρες πολύ διαφορετικές μεταξύ τους όπως η Χιλή και το Ισραήλ δεν έσβησαν ποτέ.


Στη Βρετανία και τις ΗΠΑ η παρακμή του κινήματος Occupy άφησε την εντύπωση ότι η κατάληψη δημόσιων χώρων και η καταγγελία των κακώς εχόντων είναι ξεπερασμένη μόδα. Κοιτάξτε όμως τι συμβαίνει στη Βραζιλία. Όπως και το 2011, οι συμμετέχοντες αφήνουν στο πλάι προσωπικές ατζέντες μπροστά στην ουσία του πνεύματος της αμφισβήτησης, αλλά και την εμπειρία της συμμετοχής σε αυτή.

Πολλοί εξεπλάγησαν για τον ξεσηκωμό του κόσμου σε μια χώρα που έχει αλλάξει πολύ και όπου η ανεργία σημειώνει αρνητικό ρεκόρ. Όμως σε αυτή την παραδοξότητα βρίσκεται και η απόδειξη πως εδώ παίζει κάτι βαθύτερο, καθώς οι πολίτες αισθάνονται μιαν απόσταση από το κράτος και τις διεφθαρμένες ελίτ. «Οι διαδηλωτές καταγγέλλουν όσα δεν έχουν αλλάξει: την αστυνομική καταστολή, το αναποτελεσματικό κράτος, τη διεφθαρμένη πολιτική τάξη», σημειώνουν οι Financial Times.


Ανάλογη είναι η κατάσταση στην Τουρκία, όπου ο Ερντογάν υπέδειξε πως και στη Βραζιλία «τα σύμβολα, τα συνθήματα, το Twitter και τα ξένα ΜΜΕ είναι τα ίδια». Μπορεί να ήθελε να υποβάλει στους υποστηρικτές του πως για όλα ευθύνεται μια συνωμοσία ξένων δυνάμεων, όμως οι διαπιστώσεις του έχουν μια δόση αλήθειας.


Οι διαμαρτυρίες των δύο τελευταίων ετών σε όλο τον πλανήτη δεν έχουν να κάνουν μόνο με τη λιτότητα. Τις διαδηλώσεις τις τροφοδοτεί η αντίθεση μεταξύ της επανάστασης στην επικοινωνία, που σήμερα αλλάζει τις προσδοκίες των ανθρώπων για το πόσο μπορεί και πρέπει να ακουστεί η φωνή τους, και της διαιώνισης των κλειστών δικτύων εξουσίας.


«Οι περισσότεροι φραγμοί στη συλλογική δράση έχουν καταρρεύσει», επισημαίνει ο θεωρητικός του διαδικτύου Κλέι Σίρκι, «και χωρίς τους φραγμούς αυτούς είμαστε ελεύθεροι να εξερευνήσουμε νέους τρόπους συσπείρωσης και δράσης». Για εκατομμύρια ανθρώπους η ζωή μπορεί πλέον να είναι ανοιχτή, γεμάτη ευκαιρίες για «οριζόντια» έκφραση και συνεργασία. Όμως η εξουσία παραμένει «κάθετη» (Σ.τ.Μ.: εκπορεύεται δηλαδή από τα πάνω προς τα κάτω), απομονωμένη από την καθημερινή ζωή και φρούριο αποστεωμένων κλικών.


Για αυτό και, ανεξάρτητα από τα εκλογικά αποτελέσματα, οι εξεγέρσεις θα συνεχιστούν και η πολιτική θα πρέπει να επανεφευρεθεί. Η πλειοψηφία της αριστεράς παραμένει προσκολλημένη σε μια θεώρηση του κόσμου που δεν έχει αλλάξει από τις αρχές του 20ού αιώνα, θέλοντας να αναλάβει τον έλεγχο του κράτους για να δαμάσει με αυτό την απάνθρωπη αγορά. Τι κάνει όμως το κράτος τώρα, βάσει της λογικής που αναπόφευκτα το διακατέχει; Στη νότιο Αμερική και στη γωνιά μας της Ευρώπης βρίσκουμε έναν κοινό παρονομαστή: ένα ανεπαρκές κράτος και μια ανεπαρκή πολιτική τάξη να διαχειρίζεται ένα κουβάρι προβλήματα.


Η ανυπομονησία για αλλαγή βρίσκεται στη φύση των διαδηλωτών, όμως οι αλλαγές είναι τόσο τεράστιες που θα πάρουν χρόνια. Σε όλο τον κόσμο τα κόμματα τόσο της αριστεράς όσο και της δεξιάς είτε θα μετασχηματιστούν είτε θα εξαφανιστούν. Σε όλο και περισσότερες χώρες θα ξεσπούν εξεγέρσεις, οι οποίες στη συνέχεια θα υποχωρούν. Ένας σκοτεινός λαϊκισμός και η άκρα δεξιά μάλλον θα ενισχυθούν, με τη σοσιαλδημοκρατία να περνά αρκετό καιρό στην άμυνα. Όπως και να εξελιχθεί, μας περιμένει ένας πολύ ενδιαφέρων αιώνας.

 

 

*από την Guardian


Επιστροφή
στην αρχή