Το Κουρδικό μπαίνει σε νέα φάση

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ
Οι αντανακλάσεις της βαθιάς αυτής έντασης στις τουρκοαμερικανικές σχέσεις θα παίξουν καταλυτικό ρόλο και στο Ιράκ και στη Συρία.

Τεκτονικές αλλαγές στους συσχετισμούς δυνάμεων στη Μέση Ανατολή και στη Λεβαντίνη αναμένεται ότι θα προκαλέσει μια περαιτέρω επιδείνωση στην ήδη βαθιά ένταση στις σχέσεις της Τουρκίας με τις ΗΠΑ που πυροδοτήθηκε από την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος του περασμένου Σαββάτου και τα εντυπωσιακά υψηλά επίπεδα αντιαμερικανισμού. Οι αντανακλάσεις της βαθιάς αυτής έντασης στις τουρκοαμερικανικές σχέσεις θα παίξουν καταλυτικό ρόλο και στο Ιράκ και στη Συρία, και κυρίως στην ευμετάβλητη και αβέβαιη κατάσταση που χαρακτηρίζει τις κουρδικές δυναμικές στη βόρεια Συρία και στο βόρειο Ιράκ. Και θα επηρεάσουν άμεσα τους ευρύτερους συσχετισμούς δυνάμεων ανάμεσα στο Ιράν, τη Σαουδική Αραβία, την Αίγυπτο και το Ισραήλ.
 
Ο πολύπλοκος κουρδικός παράγοντας

Ο ευρύτερος κουρδικός παράγοντας, και όχι μόνο η εσωτερική του διάσταση στην Τουρκία, ενδέχεται να αναδειχθεί ως καταλυτικός για τις ισορροπίες και τις δυναμικές στην περιοχή καθώς, όπως ήδη εκτιμάται από Αμερικανούς και Ευρωπαίους αναλυτές και διπλωμάτες, ο κίνδυνος μιας βαθύτερης αποξένωσης της Άγκυρας από την Ουάσιγκτον θα οδηγήσει πολύ γρήγορα τις ΗΠΑ να δώσουν ακόμα μεγαλύτερο βάρος στον εναπομείναντα σύμμαχό τους στην περιοχή, τον Μεσούτ Μπαρζάνι, στο κουρδικό βόρειο Ιράκ αλλά και στους Κούρδους της βόρειας Συρίας.

Οι ΗΠΑ υπέγραψαν στο Ερμπίλ πριν από δυο σχεδόν βδομάδες, και πριν φυσικά από την απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία, συμφωνία οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας με την αυτόνομη περιφερειακή κυβέρνηση του Κουρδιστάν. Η συμφωνία είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς σηματοδοτεί μια νέα φάση στις σχέσεις της Ουάσιγκτον με τον Μεσουτ Μπαρζάνι, τον οποίο οι ΗΠΑ εμφανίζονται διατεθειμένες να στηρίξουν όλο και πιο πολύ.
Ο Μπαρζάνι βρίσκεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία και έχει ανάγκη από όλη τη δυνατή στήριξη των ΗΠΑ, καθώς έχει να αντιμετωπίσει στο εσωτερικό του τον άλλο μεγάλο αρχηγό των Κούρδων του βορείου Ιράκ, τον Τζελάλ Ταλαμπανί που διατηρεί παραδοσιακά στενές σχέσεις με το Ιράν αλλά και με το ΡΚΚ. Οι σχέσεις του Μπαρζάνι με τη Βαγδάτη είναι εξαιρετικά εύθραυστες, ενώ το ίδιο εύθραυστες και κατά καιρούς ανοιχτά συγκρουσιακές είναι οι σχέσεις του με το ΡΚΚ και τους Κούρδους της βόρειας Συρίας. Το αριστερών πεποιθήσεων πολιτικοκοινωνικό μοντέλο που έχουν εγκαθιδρύσει στη Ροζάβα της βόρειας Συρίας οι Κούρδοι, εμπνευσμένο από τις εκσυγχρονιστικές θεωρίες του Αμπντουλάχ Οτζαλάν, είναι ανάθεμα για το βαθύ συντηρητικό μοντέλο του βορείου Ιράκ και εν δυνάμει απειλή για το καθεστώς Μπαρζάνι.

Οι πεσμεργκά του βορείου Ιράκ μάχονται ακατάπαυστα εναντίον του Ισλαμικού Κράτους, αλλά οι εξελίξεις στη βόρεια Συρία καθιστούν σαφές ότι οι ΗΠΑ, σε συνεργασία με τη Ρωσία, στηρίζουν όλο και πιο πολύ και τις δυνάμεις των εκεί Κούρδων του PYD, που είναι το πολιτικό και ιδεολογικό παρακλάδι του ΡΚΚ.

Ουάσιγκτον και Μπαρζάνι
Η σταδιακή διείσδυση των δυνάμεων των Κούρδων της Συρίας δυτικά του Ευφράτη, σε μια επέλαση εναντίον του Ισλαμικού Κράτους, προκαλεί δυσφορία και εκνευρισμό στην Άγκυρα και κυρίως στους στρατιωτικούς κύκλους, που θεωρούν ανάθεμα την εγκαθίδρυση κουρδικών δυνάμεων στη βόρεια Συρία και τη δημιουργία ενός ακόμα κουρδικού θύλακα σε όλα τα νότια σύνορα της Τουρκίας. Πόσω μάλλον που στον θύλακα αυτόν δεν κυριαρχεί μια συντηρητική ηγεσία όπως στο Ερμπίλ, αλλά ένα κίνημα που είναι οργανικά και ιδεολογικά συνυφασμένο με το ΡΚΚ.

Με την ίδια δυσφορία βλέπει το ενδεχόμενο επισημοποίησης του ελέγχου της βόρειας Συρίας από το PYD και ο Μεσούτ Μπαρζάνι, που θεωρεί ότι θα κινδυνεύσει να απειληθεί η κυριαρχία του στο βόρειο Ιράκ.
Αν οι Αμερικανοί στηρίξουν κι άλλο τους Κούρδους της βόρειας Συρίας ως βασικό ανάχωμα εναντίον του Ισλαμικού Κράτους στην περιοχή και όσο μεγαλώνει το έδαφος που είναι κάτω από τον έλεγχο του PYD, τόσο η Ουάσιγκτον θα πρέπει να κατευνάζει τον Μπαρζάνι και το καθεστώς του.

Ο οποίος έχει πλήρη συνείδηση ότι η μόνη εξέλιξη που μπορεί να θωρακίσει το καθεστώς του είναι η ανεξαρτησία, κάτι που η Ουάσιγκτον ακόμα αρνείται να του δώσει, αλλά που δεν μπορεί πλέον να αποκλειστεί.
 
Η «νέα Τουρκία»
 Αν επιδεινωθεί η διάβρωση των τουρκοαμερικανικών σχέσεων και αν η Άγκυρα αποξενωθεί από την Ουάσιγκτον, δεν αποκλείεται η στήριξη που οι ΗΠΑ θα δώσουν στον Μεσούτ Μπαρζάνι να πάρει τη μορφή ενός ανεξάρτητου Κουρδιστάν στο βόρειο Ιράκ και ενός επίσημα αυτόνομου κουρδικού θύλακα στη βόρεια Συρία που θα μπορούσε να έχει πρόσβαση ακόμα και στη Μεσόγειο, βόρεια της Λαττάκειας.

Οι σχέσεις της Ουάσιγκτον με την Άγκυρα είχαν ήδη εισέλθει σε ένα ναρκοπέδιο από την εποχή μετά το 2003, όταν οι νεοεκλεγέντες τότε βουλευτές του ΑΚΡ δεν έδωσαν την άδεια στα αμερικανικά στρατεύματα να χρησιμοποιήσουν την Τουρκία ως ορμητήριο για να εισβάλουν στο Ιράκ, παρόλο που η χώρα είναι σύμμαχος του ΝΑΤΟ.

Αλλά το νέο και εντυπωσιακό κύμα αντιαμερικανισμού που πυροδότησε η αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος σε συνδυασμό τη μετάλλαξη της Τουρκίας σε μια ισλαμική χώρα (όχι με την έννοια της ιρανοποίησης και τους πολιτειακού και θεσμικού εξισλαμισμού, αλλά με την έννοια της πολιτισμικής ταυτότητας της χώρας όπως αυτή εκφράζεται πλέον από την κυριαρχούσα τάξη και τους θεσμούς της) βάζουν τη νέα Τουρκία του Ταγίπ Ερντογάν σε μια τροχιά αποξένωσης από τη Δύση.

Η Άγκυρα, σε περίπτωση που η πολιτική, ιδεολογική και πολιτισμική αποξένωση της από τη Δύση οξυνθεί ακόμα περισσότερο, ενδέχεται να στραφεί πολύ πιο κοντά στη Ρωσία και ίσως ακόμα και στο Ιράν, με τον ευρύτερο κουρδικό παράγοντα να αποτελεί ένα από τα βασικά πεδία αλληλεπίδρασης και παζαριών, ενώ ο άλλος και μεγαλύτερος άξονας αλληλεπίδρασης και παζαριών θα είναι οι σχέσεις σουνιτών - σιιτών και η διαμάχη για επιρροή στη Μέση Ανατολή και τη Λεβαντίνη.

Όλα αυτά θα επηρεάσουν και θα επηρεαστούν άμεσα και από τις εξελίξεις ανάμεσα στην Τουρκία και το ΡΚΚ, ενώ σε περίπτωση που ιδρυθεί ένα ανεξάρτητο κουρδικό κράτος και που η αυτονομία στη Συρία των Κούρδων του PYD αναγνωριστεί επίσημα, η Άγκυρα θα βρεθεί μπροστά σε ένα εφιαλτικό σενάριο, απέναντι στο οποίο οι αντιδράσεις της πολιτικής της ηγεσίας αλλά και οι αντιδράσεις του τουρκικού στρατού, που μετά τον εξευτελισμό της απόπειρας πραξικοπήματος έχει εισέλθει σε μια εξαιρετικά κρίσιμη φάση, θα είναι παντελώς απρόβλεπτες.

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Επόμενο άρθρο:

Αφιέρωμα

Τουρκία: η επόμενη μέρα (Του Σώτου Κτωρή)

Οι κινήσεις του Ερντογάν δείχνουν πως βασικός του στόχος σε βραχυπρόθεσμο,τουλάχιστον,ορίζοντα είναι η εξάρθρωση κάθε «απειλής» από το κίνημα Γκιουλέν

03 / 04
Επιστροφή
στην αρχή