Το κόστος της ιδεολογικής αναζήτησης

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΔΙΕΘΝΗ
Αλλάζει το γεωπολιτικό σκηνικό στην Ασία, με ανακατατάξεις και συμμαχίες-έκπληξη. Ωστόσο υπάρχουν και οι αρνητικές συνέπειες.

«Αδελφές χώρες» από τη δεκαετία του 1970, η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας και η Ισλαμική Δημοκρατία του Πακιστάν διατηρούν στενούς δεσμούς, των οποίων η βασική λογική ήταν πρωτίστως στρατηγική, με το Πακιστάν να χρησιμεύει ως αντίβαρο στην Ινδία. Το μαρτυρά η κινεζική βοήθεια στο πυρηνικό πρόγραμμα του Πακιστάν, καθώς και η συνεργασία στην αμυντική βιομηχανία, όπως στην περίπτωση του μαχητικού JF-17 Thunder (FC-1 Xiaolong για τους Κινέζους), που οι δύο χώρες κατασκεύασαν από κοινού. Ωστόσο, με την παρότρυνση του Κινέζου Προέδρου Σι Ζινπίνγκ, ο κινεζικός γεωπολιτικός ορίζοντας μοιάζει πιο συνυφασμένος από ποτέ με τον γεωοικονομικό ορίζοντα.

Μεταξύ Ινδίας και Κίνας υπάρχουν ακόμη συνοριακές διαφορές, ενώ το Νέο Δελχί ενισχύει τη στρατιωτική παρουσία του στη ζώνη των Ιμαλαΐων, συγκροτώντας νέο σώμα ορεινής επέμβασης 40.000 ανδρών και βελτιώνοντας τις υποδομές του στην περιοχή. Το γεγονός δεν εμποδίζει τις δύο χώρες να συνομιλούν: οι ηγέτες τους συναντώνται και η αξία των εμπορικών συναλλαγών Κίνας - Ινδίας (65 δισεκατομμύρια δολάρια το 2014) είναι επταπλάσια των συναλλαγών Κίνας - Πακιστάν. Στο πλαίσιο των «νέων δρόμων του μεταξιού», ο Κινέζος Πρόεδρος ανακοίνωσε κατά την επίσκεψή του στο Ισλαμαμπάντ τον Απρίλιο του 2015 την επικείμενη διάνοιξη του οικονομικού και εμπορικού διαδρόμου Κίνας - Πακιστάν: ιδέα που προώθησε η προεδρία του Περβέζ Μουσάραφ. Αυτός ο πολλαπλός μεταφορικός άξονας θα συνδέει την κινεζική επαρχία του Σινγιάνγκ (στο δυτικό τμήμα της χώρας) με το πακιστανικό λιμάνι του Γκουαντάρ. Η προβλεπόμενη χρηματοδότηση είναι ύψους 46 δισεκατομμυρίων δολαρίων και περιλαμβάνει επίσης βιομηχανικά και ενεργειακά σχέδια -πραγματικό μάννα για την πακιστανική οικονομία. Επίσης, το Πακιστάν πρέπει να εγγυηθεί την ασφάλεια των εργοταξίων και των Κινέζων που εργάζονται εκεί. Το Πεκίνο αφήνει να εννοηθεί ότι η διευθέτηση του καθεστώτος του Γκιλγκίτ - Μπαλτιστάν (στο βόρειο Πακιστάν), από όπου θα περνά ο διάδρομος, θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμη.

Όμως, τη συγκεκριμένη περιοχή των Ιμαλαΐων διεκδικεί και η Ινδία. Εξάλλου, παρακλάδι του διαδρόμου θα φτάνει μέχρι το Αφγανιστάν, ο ορυκτός πλούτος του οποίου ενδιαφέρει την Κίνα. Θα έπρεπε, άραγε, αυτή η λογική σύνδεσης μεταξύ Κίνας και Πακιστάν να επεκταθεί και στις υπόλοιπες γειτονικές χώρες; Για την ώρα, το Ισλαμαμπάντ αρνείται ακόμη να αποδώσει στην Ινδία το εμπορικό καθεστώς «της πιο ευνοημένης χώρας». Από την υπογραφή της, το 2010, η συμφωνία εμπορικών μεταφορών Αφγανιστάν - Πακιστάν δίνει στα αφγανικά φορτηγά αυτοκίνητα τη δυνατότητα να φτάσουν στην Ινδία, αλλά τους απαγορεύει να επιστρέψουν στο Αφγανιστάν μεταφέροντας εμπορεύματα, ιδιαίτερα από την Ινδία (9). Ο Ναουάζ Σαρίφ, που προέρχεται από τον επιχειρηματικό κόσμο, θα ήταν ο κατάλληλος άνθρωπος για να προχωρήσει στην εξομάλυνση των ινδο-πακιστανικών εμπορικών σχέσεων και τα εμπορικά επιμελητήρια τον πιέζουν. Όμως όσο οι στρατιωτικοί δεν επανεξετάζουν τη στρατηγική τους, η οποία θα μπορούσε να συμπυκνωθεί στη φράση «πρώτα το Κασμίρ», η κυβέρνηση θα είναι καταδικασμένη σε βήματα προόδου και πισωγυρίσματα. Πρόκειται για διακύβευμα του διαλόγου που θα μπορούσε να επαναληφθεί -ή όχι- μέσα στο 2016.

Το κόστος της ιδεολογικής αναζήτησης

Στο Πακιστάν πολλοί θεωρούν ότι η πολιτική αυτή έχει κοστίσει πολύ ακριβά. Επειδή έχει ευνοήσει την τρομοκρατία φυσικά, αλλά επίσης επειδή έχει πλήξει την οικονομία, μολονότι η γεωγραφική θέση της χώρας αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα: βρίσκεται ανάμεσα στις μεγάλες αναδυόμενες ασιατικές οικονομίες και τις πλούσιες σε ενεργειακά κοιτάσματα Μέση Ανατολή και Κεντρική Ασία, αλλά και ανάμεσα στα Ιμαλάια και τον Ινδικό Ωκεανό, δύο βήματα από τον Κόλπο. «Οι συναλλαγές, το εμπόριο, η οικονομική ενοποίηση είναι το μέλλον και πρέπει να φέρουν την αλλαγή των κανόνων του παιχνιδιού» (10), δηλώνει η Σέρι Ρεχμάν, πρόεδρος της δεξαμενής σκέψης Jinnah Institute και πρώην πρέσβειρα του Πακιστάν στην Ουάσιγκτον. Η μάχη κατά της τρομοκρατίας και κατά των Πακιστανών Ταλιμπάν, που ανέλαβε ο στρατός με κάποιους δισταγμούς και κλιμακώθηκε από το 2014, είναι οπωσδήποτε απαραίτητη, αλλά δεν αρκεί.

Περισσότερο από μικρές τροποποιήσεις, χρειάζεται μια εξέλιξη της εθνικής αφήγησης και επομένως της «ιδεολογίας του Πακιστάν», του επίσημου δόγματος που διδάσκεται στα σχολεία και στους στρατώνες και παρουσιάζει τη χώρα ως «ιδεολογικό κράτος», το οποίο έχει ιδρυθεί για τους μουσουλμάνους της Νοτίου Ασίας. Οι εκλεγμένες κυβερνήσεις θα πρέπει να αντιπαρατεθούν με το δόγμα αυτό, αλλά δεν θα τα καταφέρουν εάν δεν συμβάλουν και οι στρατιωτικοί. Λέγεται ότι οι ένοπλες δυνάμεις συμφωνούν με την επανέναρξη του διαλόγου με την Ινδία ή ότι, τουλάχιστον, έχουν αποφασίσει να μην τον εμποδίσουν -χωρίς να μπορεί κανείς να προδικάσει το, πάντα αβέβαιο, αποτέλεσμα. Όμως αποφεύγουν να προβληματιστούν γύρω από τον ίδιο τον χαρακτήρα του Πακιστάν, της επίσημης ιδεολογίας του, των σχέσεων του ισλάμ (ποιου είδους ισλάμ;) με το κράτος και το έθνος. Συζήτηση την οποία και οι πολιτικοί αποφεύγουν επιμελώς να ανοίξουν...

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Επόμενο άρθρο:

Αφιέρωμα

Ασία: Ινδικά φαντάσματα ενόψει...

Αποκλιμάκωση της έντασης που προκλήθηκε ανάμεσα σε Πακιστάν και Αφγανιστάν, έφερε η ετήσια διάσκεψη της λεγόμενης «καρδιάς της Ασίας».

02 / 03
Επιστροφή
στην αρχή