Το Κυπριακό μετά την κρίση στην ΑΟΖ

ΑΠΟΨΗ /ΣΦΑΙΡΙΚΑ

Τα μόνο πλεονέκτημα που έχει η Κύπρος είναι να επιλέξει τον χώρο που θα αντιπαρατεθεί με την Τουρκία. Η Κύπρος είναι ένα καλός αθλητής στα 100 μέτρα.

Ο Νίκος Αναστασιάδης και ο Μουσταφά Ακιντζί έχουν για πολλοστή φορά τις τελευταίες μέρες διαμηνύσει την ετοιμότητά τους για μια κοινή συνάντηση. Οι προθέσεις εκ πρώτης όψεως φαίνονται καλές, ωστόσο, αυτό που φαίνεται να τους απασχολεί περισσότερο δεν είναι αυτή καθαυτή μια συνάντηση. Προφανώς αναγνωρίζουν ότι στη φάση που βρίσκεται το Κυπριακό οι καλές προθέσεις δεν είναι αρκετές, σε ένα κυπριακό τοπίο που θυμίζει την Κόλαση του Δάντη. Στην περίπτωση των δύο ηγετών, μάλλον καταλληλότερος οδηγός είναι ο πικρός στίχος του Κωνσταντίνου Καβάφη: «Έτσι που τη ζωή σου ρήμαξες στην κώχη ετούτη τη μικρή, σ' όλη την γη τη χάλασες».

 

 

Περιεχόμενο

Είναι κατανοητό ότι το ζητούμενο μιας νέας συνάντησης πλέον δεν είναι ένα καφές γλυκύς ή ένας kahve sate. Αφορά το περιεχόμενό της. Συζητούμε το Κυπριακό από το 1963 έως το 1974 ως θέμα επανένταξης των Τ/Κ στο Ενιαίο Κράτος της Ζυρίχης και από το 1974 έως σήμερα ως θέμα μετεξέλιξης της Κυπριακής Δημοκρατίας σε Ομοσπονδία. Από τη συζήτηση έχουν πλέον μπουχτίσει και οι τοίχοι. Τι να πουν και οι μεσολαβητές! Στο Κραν Μοντανά της Ελβετίας τον περασμένο Ιούνιο φτάσαμε ακόμα μια φορά στο παρά πέντε. Για πρώτη φορά όλα τα θέματα (αυτή τη φορά και το θέμα των ξένων εγγυήσεων) μπήκαν κάτω και συζητήθηκαν εξαντλητικά. Η κάθε πλευρά πλέον ξέρει τα πάντα για την άλλη, ακόμα και τις μύχιες σκέψεις της. Αυτή τη διεργασία την κατέγραψε, με κάθε επιλεκτικά εποικοδομητική λεπτομέρεια, στην έκθεσή του τον Οκτώβριο ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, καταλήγοντας σε ένα πικρό συμπέρασμα. Στην παράγραφο 26 ο κ. Γκουτέρες αναφέρει ότι στο δείπνο της 6ης Ιουνίου, παρόλο που οι προτάσεις του από 6 σημεία ήταν στο τραπέζι, «τα μέρη έδειξαν ανικανότητα να ολοκληρώσουν τη συμφωνία επί του πακέτου γεφυρώνοντας τις υπόλοιπες διαφορές». Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, αναφέρει ο κ. Γκουτέρες, «οι πλευρές να συμφωνήσουν με το συμπέρασμά μου ότι η διάσκεψη δεν μπορούσε να φέρει αποτελέσματα και έπρεπε να κλείσει». Ο κ. Γκουτέρες αναχωρώντας από το Κραν Μοντανά ευχήθηκε στο νότιο και το βόρειο μέρος της Κύπρου καλή τύχη, αφήνοντας, παρόλη την απογοήτευσή του, ένα παράθυρο ανοικτό. Μια περίοδο περισυλλογής, καλώντας μετά τη λήξη της τις δύο πλευρές αν το επιθυμούν, να συζητήσουν μεταξύ τους και αφού καταλήξουν κάπου, να ζητήσουν ξανά τις καλές του υπηρεσίες.  

 

 

Ο Αναστασιάδης

Αν κρίνουμε από τις δημόσιες δηλώσεις Αναστασιάδη, αλλά και τις συζητήσεις που είχε με τα Ηνωμένα Έθνη, η ε/κ πλευρά επιδιώκει άμεση έναρξη των συνομιλιών, υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι θα τερματισθούν οι τουρκικές προκλήσεις στην ΑΟΖ. Θα μπορούσε να προηγηθεί μια συνάντηση Αναστασιάδη –Ακιντζί να γίνει ένα ξεκαθάρισμα προθέσεων και στη συνέχεια οι δύο πλευρές να συνεχίσουν τις συναντήσεις τους στο παλιό αεροδρόμιο Λευκωσίας συζητώντας τις τελευταίες πτυχές της εσωτερικής διακυβέρνησης. Την ίδια στιγμή η ε/κ πλευρά ζητά σαφείς και ξεκάθαρες διευκρινίσεις στο διεθνές θέμα των εγγυήσεων και γι' αυτό πιέζει με κάθε τρόπο στον διορισμό ειδικού αντιπροσώπου από τον Αντόνιο Γκουτέρες, ο οποίος θα κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση. Η ε/κ πλευρά αποδέχεται να αιωρείται πάνω από το τραπέζι μια λογική ημερομηνία κατάληξης αυτών των συνομιλιών, δεν δέχεται ωστόσο σαφές χρονοδιάγραμμα, αλλά ούτε πολύ περισσότερο εκ των προτέρων ορισμό ημερομηνίας για δημοψηφίσματα. Επί του θέματος αυτού διευκρινίζεται ότι οι συνομιλίες πρέπει να συνεχιστούν και να ολοκληρωθούν επί των 6 στρατηγικών σημείων που έθεσε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ στο Κραν Μοντανά, αναγνωρίζοντας το δικαίωμα στα Ηνωμένα Έθνη να κρίνουν αν υπάρχει ή όχι τελική σύγκλιση. Σε τέτοια περίπτωση, η ε/κ πλευρά θα συμφωνήσει σε ορισμό ημερομηνίας για δημοψηφίσματα. Θα πρέπει να λεχθεί πάντως ότι η ε/κ στάση αντιμετωπίζεται με καχυποψία από όλους. Όχι μόνο από τους Τ/Κ. Δεν είναι καθόλου λίγοι οι διπλωμάτες που θεωρούν ότι ο Νίκος Αναστασιάδης για μια ακόμα φορά θέλει να ροκανίσει τον χρόνο. Από την άλλη, η ε/κ πλευρά ίσως θα ήταν σε καλύτερη μοίρα διαπραγματευτικά, λένε άλλοι αναλυτές, αν ξεκαθάριζε το σκηνικό στην Τουρκία του Ερντογάν το τέλος του 2019, αν η Κύπρος έλυνε όλα της τα οικονομικά προβλήματα και έμπαινε σε επενδυτική βαθμίδα και κυρίως αν ολοκλήρωνε το γεωτρητικό της πρόγραμμα στην ΑΟΖ, έχοντας ως αντίβαρο στο τραπέζι  των διαπραγματεύσεων μερικές δεκάδες τρισεκατομμύρια πόδια φυσικού αερίου.

 

 

 Ο Ακιντζί

Η τ/κ πλευρά, αν κρίνουμε από τις τελευταίες δηλώσεις Ακιντζί, Ναμί και Όζερσαϊ, θεωρεί ότι πρέπει να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις στο Κυπριακό με συγκεκριμένες ημερομηνίες, οι οποίες θα πρέπει να τεθούν στην πρώτη συνάντηση Αναστασιάδη -Ακιντζί. Διαφορετικά δεν έχει και νόημα να γίνει μια τέτοια συνάντηση. Ο κ. Ακιντζί βέβαια έχει και ένα πρόσθετο πρόβλημα. Στην τελευταία επαφή με τα Ηνωμένα Έθνη δεν ήταν σε θέση να δώσει ημερομηνία για τη συνάντηση των δύο ηγετών, παρότι ο κ. Αναστασιάδης δήλωνε έτοιμος. Προφανώς ο κ. Ακιντζί θα αναμένει να δει τι ακριβώς θα γίνει στη Σύνοδο Κορυφής στη Βάρνα. Αν η έκκληση Αναστασιάδη προς τους ηγέτες της ΕΕ να μην συναντηθούν με τον Ταγίπ Ερντογάν υλοποιηθεί, μάλλον η συνάντηση των δύο ηγετών αναβάλλεται επ' αόριστον, αναδεικνύοντας για μια ακόμα φορά την αδυναμία του Τ/Κ ηγέτη να διαπραγματευθεί αυτόνομα το Κυπριακό.

Ακόμα και σε περίπτωση που τελικά οδηγηθούμε σε συνάντηση των δύο ηγετών, τα πράγματα πάντως δεν αναμένεται να είναι εύκολα, αφού οι Τ/Κ πιθανότατα στην πρώτη κιόλας συνάντηση με τον Αναστασιάδη να θέσουν τους δικούς τους όρους. Θέλουν αυστηρό χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης των συνομιλιών (το πολύ 4 μήνες) και εκ των προτέρων ημερομηνία διεξαγωγής δημοψηφίσματος. Κατά την ίδια περίοδο διεκδικούν πειστική συμμετοχή στη συζήτηση και διαχείριση των υδρογονανθράκων στην κυπριακή ΑΟΖ ή τερματισμό κάθε ενέργειας στην ΑΟΖ από όλες τις πλευρές μέχρι την ολοκλήρωση των συνομιλιών.

Οι Τ/Κ, οπλισμένοι με τα νέα τουρκικά τετελεσμένα επί της ΑΟΖ, δεν θα μείνουν ώς εδώ, όπως λένε, δοκιμάζοντας ωστόσο τα όρια ανοχής κάθε καλοπροαίρετου πλέον Κύπριου που επιθυμεί λύση. Υπάρχει δηλαδή και προέκταση σε αυτό που δηλώνει σήμερα στη συνέντευξή του στον «Πολίτη» ο Κουντρέτ Όζερσαι. Δηλαδή είμαστε έτοιμοι για λύση, για οποιαδήποτε λύση, μέσα από ένα συμφωνημένο διπλωματικό πλαίσιο. Αυτό, τι σημαίνει; Ότι όταν και αν οριστεί χρονοδιάγραμμα για τα δημοψηφίσματα, οι Τ/Κ επιθυμούν μέσω των δημοψηφισμάτων να αντιμετωπισθούν όλα τα ενδεχόμενα. 1. Αν στα δημοψηφίσματα οι Ε/Κ και οι Τ/Κ απαντήσουν ΝΑΙ, τότε προχωράμε μαζί για Ομοσπονδία. 2 Αν οι Ε/Κ πουν ΟΧΙ, τότε πρέπει να ξεκαθαρίσει ποια θα είναι η τύχη των Τ/Κ. Δηλαδή, ότι πλέον συμφωνημένα θα ακολουθήσει ένα βελούδινο διαζύγιο, όπου οι Τ/Κ με τη συγκατάθεση και των Ε/Κ θα προχωρήσουν στην ίδρυση του δικού τους αναγνωρισμένου κράτους. 3. Αν οι Τ/Κ πουν ΟΧΙ, τότε η κατάσταση παραμένει ως έχει, με τους Τ/Κ να μην έχουν δικαίωμα αναγνώρισης.

 

 

 

Γιατί οι Τ/Κ αντιδρούν έτσι;

Ο τρόπος αντίδρασης των Τουρκοκυπρίων σήμερα εξηγείται μέσα από πολλές παραμέτρους.

  • Είναι πλέον διάχυτη η κόπωση από το πολιτικό και συνταγματικό αδιέξοδο στο οποίο οι Τ/Κ ζουν από το 1963. Αυτό που διεκδικούν πλέον είναι να ξεφύγουν από τη μιζέρια μια διπλής εξάρτησης. Οικονομική εκ μέρους της Τουρκίας και πολιτικής εκ μέρους των Ε/Κ. Την τάση αυτή εκπροσωπούν κατά κύριο λόγο οι Οζντίλ Ναμί και Κουντρέτ Όζερσαϊ, οι οποίοι ακόμη μιλούν ως Κύπριοι πολιτικοί, αλλά την ίδια στιγμή, αναγνωρίζοντας το ρίσκο να μετατραπούν σε πλήρες και αναγνωρισμένο προτεκτοράτο της Τουρκίας, επιθυμούν να εξευρεθεί μια διέξοδος.
  • Η γραμμή αυτή, η οποία όλο και περισσότερο γίνεται ευκρινής, ηχεί πειστική και κυρίως ρεαλιστική με βάση τα νέα δεδομένα που έχουν δημιουργηθεί επί της θαλάσσης, τα οποία προέκυψαν μέσα από μια νέα παροιμιώδη για το Κυπριακό ανοχή των ξένων δυνάμεων. Θυμίζοντάς μας τις τραγικές εκείνες μέρες του φοβερού Ιούλη του 1974, όταν όλοι παρακολουθούσαν απαθώς. Η Τουρκία δεν είναι το ίδιο επιθετική, ωστόσο με ασφάλεια μπορεί κανείς να διαπιστώσει ότι το status quo που η ίδια δημιούργησε το 1974 δεν είναι το πλέον το ίδιο, αλλά έχει εξελιχθεί σε δυναμικό. Η Τουρκία απέτρεψε την ΕΝΙ να προβεί σε γεώτρηση. Σύντομα θα είναι σε θέση να φέρει στην περιοχή το δικό της γεωτρύπανο. Η τουρκική ΤΡΑΟ, διά των κανονιοφόρων και εν ονόματι των Τ/Κ, πρακτικά μπορεί να τρυπήσει όπου θέλει. Αν τρυπήσει σε οικόπεδο που έχουμε αδειοδοτήσει στην ΕΝΙ, τότε η ιταλική εταιρςία έχει κάθε δικαίωμα να εγκαταλείψει τις δεσμεύσεις της έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η Τουρκία δείχνει ακόμα να μπορεί να εγκαταστήσει την εξέδρα της στον κόλπο της Λεμεσού και να τρυπά απέναντι από την επίχωση, με τον κ. Αναστασιάδη να παρακολουθεί την πορεία της γεώτρησης από την έπαυλή του στους Καλόγηρους με τα κιάλια του.      

   

Σκεφτείτε ένα ακόμα σενάριο: αυτό που λέει ότι θα μπορούσε να έρθει το φθινόπωρο η EXXON και να τρυπήσει στο οικόπεδο 10. Σκεφτείτε λοιπόν σε μερικά χρόνια ένα σενάριο τύπου Δέλτα του Νίγηρα στην κυπριακή ΑΟΖ. Να πωλεί η Noble στην Αίγυπτο, η Exxon όπου θέλει χωρίς να μας ρωτά, φτάνει να μας δίνει το κέρδος, και η τουρκική TRAO να στέλνει φυσικό αέριο στην Τουρκία από το οικόπεδο 3.  

 

 

Τα περιθώρια της ε/κ πλευράς

Θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι και η ε/κ πλευρά θα μπορούσε να παλέψει όσο μπορεί και ακόμη να προχωρήσει επίσης σε δραστικές κινήσεις εναντίον της Τουρκίας έχοντας ως συμπαραστάτη την Ελλάδα και άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Όπως π.χ. να επιχειρήσει να επιφέρει προσκόμματα στην όποια ευρωπαϊκή πορεία ή σχέση της Τουρκίας με την ΕΕ. Θα μπορούσε ακόμα η Κυπριακή Δημοκρατία να προχωρήσει άμεσα σε πώληση του αερίου του οικοπέδου 12 στην Αίγυπτο σε συνεργασία με το Ισραήλ διά του αγωγού που συμφωνήθηκε να κατασκευασθεί μέσω του ισραηλινού κοιτάσματος Λεβιάθαν.

Θα μπορούσε να μπει στη λογική της μη παραχώρησης άλλων διαβατηρίων σε Τουρκοκύπριους, να ακυρώσει τα διαβατήρια που έχουν εκδοθεί σε Τ/Κ πολιτικούς  και ακόμα να επιχειρήσει να κλείσει τα οδοφράγματα.

Όλα αυτά βεβαίως δεν είναι κινήσεις ανάκτησης της πρωτοβουλίας κινήσεων, ούτε τα μέτρα αυτά έχουν τη δυνατότητα να αφαιρέσουν από την Τουρκία την ικανότητα να διαχειρίζεται το όποιο status επιθυμεί, του status quo που έχει δημιουργήσει στην Κύπρο από το 1974.

 

Αυτό που πραγματικά χρειάζεται η Κύπρος σήμερα δεν είναι φθηνές απειλές στον Ακιντζί του τύπου «είτε θα δουλέψεις να λυθεί το Κυπριακό, είτε θα πάρεις αγγούρι», αλλά περισσότερο μυαλό και αποδοτικότερη διπλωματία.  Αν θέλουμε να είμαστε πραγματικά ειλικρινείς και ρεαλιστές, τα τουρκικά τελεσμένα στην κυπριακή ΑΟΖ, σε συνδυασμό με το αφήγημα που εκφράζει ο Μουσταφά Ακιντζί και σήμερα ο Κουντρέτ Όζερσαϊ στον «Πολίτη», είναι πολύ πιο πειστικό προς τους τρίτους από ό,τι το απλοϊκό αφήγημα που εκφράζει αυτές τις μέρες ο Νίκος Αναστασιάδης και προχθές το βράδυ ο Νίκος Χριστοδουλίδης στο Σίγμα, υπό τα ασταμάτητα χειροκροτήματα των αρθρογράφων του «Φιλελευθέρου» και τα περιστασιακά μπράβο των ηγετών του Ενδιάμεσου.

 

Τα μόνο πραγματικό πλεονέκτημα που έχει η Κύπρος, αν η ηγεσία της επιδείξει σωφροσύνη και αυτοπεποίθηση, είναι να επιλέξει τον χώρο που θα αντιπαρατεθεί με την Τουρκία, κι αυτό το λέω με κάθε επιφύλαξη, ελπίζοντας να μην είναι πλέον αργά. Η Κύπρος είναι ένα καλός αθλητής στα 100 μέτρα. Η Τουρκία είναι ένας παλαιστής βαρέων βαρών. Αν κρίνουμε από τον τρόπο που σκέφτονται οι πολιτικοί μας αυτές τις μέρες, θέλουν τον αθλητή των 100 μέτρων να μπει στο ρινγκ να παλέψει. Το είπε και ο κ. Κοτζιάς λίγο διαφορετικά: Ότι τα ποντίκια πολλές φορές τρέπουν σε φυγή τους ελέφαντες. Στην πραγματικότητα, ένας έξυπνος πολιτικός θα καλούσε τον παλαιστή βαρέων βαρών να τρέξει κατοστάρι. Το γήπεδο το έχουμε επιλέξει από το 2004. Κερδίσαμε αυτό το στοίχημα. Η διεθνής κοινότητα μας βοήθησε να αποκτήσουμε αυτή τη δυνατότητα εντάσσοντάς μας στο μεγάλο στάδιο της ΕΕ με μισό δισεκατομμύριο θεατές να παρακολουθούν και να εγγυούνται την επιβίωσή μας ως κοινότητα στο πλαίσιο μιας Ομοσπονδίας. Δυστυχώς οι πολιτικοί που εκλέγουμε επιμένουν να σκέφτονται και να λειτουργούν ως κοινά χαμίνια και τζάμπα μάγκες του λιμανιού. Επιμένουν μαζοχιστικά να θέλουν να παίζουν ξύλο αντί να αναγκάσουν την Τουρκία να μπει στο στάδιο να τρέξει, να χάσει κιλά να γίνει fit, να γίνει ένας καλός συναγωνιστής δρόμου στον μαραθώνιο με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους. Εν κατακλείδι, κάποιος δικαιολογημένα αναρωτιέται: Μήπως σε αυτή τη χώρα μας αρέσει να μας δέρνουν; Για να μην προσθέσω και ένα ακόμα σχετικό, προς επίταση της ειδικής φράσης, αφροδισιακό ρήμα, που συνάδει πλήρως με τα δεδομένα που έχουμε σήμερα μπροστά μας.

 

 


Επιστροφή
στην αρχή