Το ΦΑ ως ενοποιητικός / διαχωριστικός παράγοντας για τους Κύπριους

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΚΥΠΡΟΣ
Ψευδοκράτος και Τουρκία ανακήρυξαν ΑΟΖ το 2011 χωρίς να ακολουθήσουν τη μέθοδο της μέσης γραμμής που συνήθως ακολουθείται

kateliadi@politis-news.com 

Η μεγάλη κρίση που προκάλεσε η Τουρκία στην κυπριακή αποκλειστική οικονομική ζώνη (ΑΟΖ) τις τελευταίες ημέρες έχει ως αποτέλεσμα την ανατροπή του κυπριακού γεωτρητικού προγράμματος, τουλάχιστον όσον αφορά το θαλάσσιο τεμάχιο 3 της ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας - ουδείς γνωρίζει το πώς θα αντιδράσει η Τουρκία από δω και πέρα σε ό,τι αφορά τους ενεργειακούς σχεδιασμούς της Κύπρου. Υπενθυμίζεται ότι η ExxonMobil -μαζί με την Qatar Petroleum- προγραμματίζει δύο ερευνητικές γεωτρήσεις στο τεμάχιο 10 το δεύτερο εξάμηνο του τρέχοντος έτους. Εν πάση περιπτώσει, το κρίσιμο δεδομένο που υπάρχει σήμερα είναι ότι το γεωτρύπανο της ιταλικής πετρελαϊκής εταιρείας ΕΝΙ Saipem 12000 δεν κατάφερε τελικά να φθάσει στον γεωτρητικό στόχο Σουπιά στο τεμάχιο 3 της κυπριακής ΑΟΖ γιατί παρεμποδίστηκε επανειλημμένως από τουρκικά πολεμικά πλοία που βρίσκονται στην περιοχή, την οποία έχουν δεσμεύσει με αλλεπάλληλες navtex (οδηγίες προς ναυτιλλομένους) - η τελευταία εκπνέει στις 10 Μαρτίου. Η Τουρκία ισχυρίζεται ότι το τεμάχιο 3 ανήκει στην «ΑΟΖ» του ψευδοκράτους, τα αποκλειστικά δικαιώματα της οποίας έχει η ίδια (η τουρκική κρατική ανώνυμη εταιρεία πετρελαίου ΤΡΑΟ), μετά από σχετική συμφωνία που έχει κάνει με το κατοχικό καθεστώς το 2011. Όμως, ο στόχος Σουπιά βρίσκεται εκτός της λεγόμενης ΑΟΖ του ψευδοκράτους και σε περιοχή της κυπριακής ΑΟΖ που συνορεύει με τον Λίβανο, με τον οποίο η Κυπριακή Δημοκρατία έχει συμφωνήσει την οριοθέτηση αποκλειστικής οικονομικής ζώνης το 2007, αλλά η λιβανέζικη Βουλή ακόμα να επικυρώσει τη συμφωνία.

Κρίσιμες έννοιες

Σε αυτό το σημείο είναι χρήσιμο να φρεσκάρουμε τις έννοιες ΑΟΖ, χωρικά ύδατα και υφαλοκρηπίδα, για να είναι καθαρή η εικόνα αναφορικά με τις διεκδικήσεις της Τουρκίας στην Κύπρο. Αποκλειστική οικονομική ζώνη είναι η θαλάσσια έκταση εντός της οποίας ένα κράτος έχει δικαίωμα έρευνας ή άλλης εκμετάλλευσης των θαλασσίων πόρων. Χωρικά ύδατα είναι η καθορισμένου πλάτους ζώνη περιμετρικά των ακτών, μέσα στην οποία εκτείνεται η δικαιοδοσία ενός κράτους. Συνήθως είναι τα 12 μίλια. Η διαφορά χωρικών υδάτων και ΑΟΖ είναι ότι τα χωρικά ύδατα αφορούν σε πλήρη κυριαρχία, ενώ η ΑΟΖ αποτελεί απλό κυριαρχικό δικαίωμα, το οποίο αναφέρεται στη δικαιοδοσία του παράκτιου κράτους μέχρι και κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Η επιφάνεια είναι διεθνή ύδατα. Η ΑΟΖ μπορεί να επεκτείνεται και πέραν των χωρικών υδάτων μιας χώρας. Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, τα χωρικά ύδατα μπορούν να επεκταθούν στα 12 μίλια από τη βάση της ακτογραμμής μιας παράκτιας χώρας. Υφαλοκρηπίδα είναι το τμήμα του παράκτιου βυθού της θάλασσας. Επί της ουσίας, αποτελεί την ομαλή προέκταση της ακτής κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας έως το σημείο στο οποίο αυτή διακόπτεται απότομα (κλίση 30-45 μοιρών). Για κάποιους διεθνώς η έννοια της υφαλοκρηπίδας έχει υπερκεραστεί από την ΑΟΖ, για κάποιους άλλους η αδιαμφισβήτητα ισχυρότερη ζώνη κυριαρχίας στη θάλασσα είναι τα χωρικά ύδατα, στη συνέχεια έρχεται η υφαλοκρηπίδα, η οποία στο διεθνές δίκαιο είναι πιο ισχυρή έννοια από την ΑΟΖ.

Δίκαιο της θάλασσας

Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας ορίζει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των κυβερνήσεων, συμπεριλαμβανομένων των κρατών, της σημαίας των πλοίων σε διάφορες ναυτικές ζώνες που υπάγονται στην εθνική δικαιοδοσία, αλλά και εκτός αυτής, όπως είναι η ανοικτή θάλασσα. Η τρίτη Σύμβαση περί Δικαίου της Θάλασσας, γνωστή και ως Σύμβαση Montego Bay, ψηφίστηκε στις 30 Απριλίου 1982 στη Νέα Υόρκη. Στη σύμβαση αυτή ψήφισαν 130 κράτη υπέρ, 4 κατά και 17 απείχαν. Μέχρι το τέλος του 2008 επικύρωσαν τη σύμβαση 157 χώρες, μεταξύ των οποίων η Κύπρος (1988) και η Ελλάδα (1995). Η Τουρκία και η Βενεζουέλα αρνήθηκαν να υπογράψουν τη σύμβαση επειδή συνορεύουν με νησιά που δεν τους ανήκουν και έτσι εκ των πραγμάτων έχουν περιορισμένη ΑΟΖ. Μέχρι σήμερα έχουν αξιοποιήσει τη συνθήκη περί τα 140 παράκτια κράτη. Σημειώνεται ότι οι βράχοι (βραχονησίδες), οι οποίοι δεν μπορούν να συντηρήσουν ανθρώπινη διαβίωση ή δική τους οικονομική ζωή, δεν θεωρείται ότι έχουν ΑΟΖ ή υφαλοκρηπίδα. Η Τουρκία επιδιώκει να δημιουργήσει μια αποκλειστική οικονομική ζώνη στη Μεσόγειο, όπως έκανε και στη Μαύρη Θάλασσα, αγνοώντας τη διεθνή συνθήκη για το δίκαιο της θάλασσας και προσπαθώντας να αποκόψει την Ελλάδα από την Κύπρο. Το 1995 η τουρκική εθνοσυνέλευση ψήφισε ως αιτία πολέμου (casus belli) την επέκταση των χωρικών υδάτων της Ελλάδας στα 12 μίλια. Η Ελλάδα και η Κύπρος επέλεξαν να ακολουθήσουν τη στρατηγική της ανακήρυξης ΑΟΖ, και όχι της διεύρυνσης των χωρικών υδάτων και της διακήρυξης υφαλοκρηπίδας. Η Ελλάδα δεν διεξάγει έρευνες στο Αιγαίο γιατί δεν έχει οριοθετηθεί η ΑΟΖ.

Κυπριακή ΑΟΖ

Η Κυπριακή Δημοκρατία κήρυξε ΑΟΖ με τη θέσπιση του περί της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και Υφαλοκρηπίδας Νόμου (64(Ι)/2004), τον οποίο κατέθεσε στον γ.γ. των Ηνωμένων Εθνών ως θεματοφύλακα της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982. Σύμφωνα με τον περί της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και Υφαλοκρηπίδας Νόμο (ο οποίος τροποποιήθηκε το 2014 [Ν.97(Ι)/2014], το εξωτερικό όριο της ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας ορίζεται σε απόσταση 200 ναυτικών μιλίων από τις γραμμές βάσης από τις οποίες μετράται το εύρος της χωρικής θάλασσας. Σε περίπτωση, όμως, που οποιοδήποτε τμήμα της ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας υπερκαλύπτει τμήμα της ΑΟΖ οποιουδήποτε άλλου κράτους, του οποίου οι ακτές βρίσκονται απέναντι από αυτές της Κύπρου (όπως συμβαίνει στην Ανατολική Μεσόγειο), τα όρια της ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας και της ΑΟΖ του άλλου κράτους ορίζονται κατόπιν συμφωνίας μεταξύ τους. Ελλείψει, δε, συμφωνίας μεταξύ τους, τα όρια της ζώνης είναι η μέση γραμμή. Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει υπογράψει συμφωνίες οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αίγυπτο (2003), τον Λίβανο (2007) και το Ισραήλ (2010). Η οριοθέτηση που έγινε, δυνάμει των συμφωνιών αυτών, βασίζεται στη μέθοδο της μέσης γραμμής. «Άρα, το διεθνές δίκαιο λέει ότι για να έχεις ΑΟΖ, χωρικά ύδατα και άλλες θαλάσσιες ζώνες, πρέπει να έχεις υφαλοκρηπίδα. Η Τουρκία θεωρεί ότι τα νησιά, κατοικήσιμα ή μη, δεν μπορούν να έχουν υφαλοκρηπίδα, σε αντίθεση με τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλλασας του 1982, που λέει ότι (Άρθρο 121) τα νησιά (εφόσον μπορούν να κατοικηθούν) έχουν υφαλοκρηπίδα, άρα έχοντας υφαλοκρηπίδα μπορούν να δημιουργήσουν και ΑΟΖ. Η Τουρκία δεν υπέγραψε την εν λόγω σύμβαση λόγω ακριβώς του Άρθρου 121», ανέφερε στον «Π» ο διεθνολόγος Αντώνης Στυλιανού. Σήμερα, συνέχισε, το Άρθρο 121 είναι πλέον και εθιμικό δίκαιο όχι μόνο συμβατικό. «Το οποίο, ως εθιμικό δίκαιο, δεσμεύει και τους μη συμβαλλόμενους. Συνεπώς, είναι κανόνας πλέον του διεθνούς δικαίου ότι τα νησιά έχουν υφαλοκρηπίδα, άρα και ΑΟΖ, αν και η Τουρκία συνεχίζει να το αρνείται, να μην το αποδέχεται. Η Τουρκία είναι αντιρρησίας συνείδησης, όπως λέγεται στο διεθνές δίκαιο», πρόσθεσε ο κ. Στυλιανού.

ΨευδοΑΟΖ

Από την άλλη, τώρα, ψευδοκράτος και Τουρκία ανακήρυξαν ΑΟΖ το 2011 χωρίς να ακολουθήσουν τη μέθοδο της μέσης γραμμής που συνήθως ακολουθείται. Οι Τουρκοκύπριοι, χωρίς καμία νομική βάση, παραχώρησαν παραπάνω ΑΟΖ στην Τουρκία βορείως της Κύπρου, όπως φαίνεται και στον σχετικό χάρτη, περιορίζοντας την «ΑΟΖ» της λεγόμενης ΤΔΒΚ σε μια λεπτή θαλάσσια λωρίδα. Ενώ, προς τα νότια, η Τουρκία παίρνει μεγαλύτερο κομμάτι της ΑΟΖ, συμμορφούμενη με τη μέθοδο της μέσης γραμμής σε σχέση με την Αίγυπτο. Άλλη παραδοξότητα είναι ότι ενώ η Τουρκία δεν αναγνωρίζει τον όρο ΑΟΖ, γιατί θεωρεί ότι τα νησιά δεν έχουν υφαλοκρηπίδα και άρα δεν μπορούν να αποκτήσουν ΑΟΖ, οι Τουρκοκύπριοι διεκδικούν για το ψευδοκράτος -και έχουν ήδη συμφωνήσει με την Τουρκία- ΑΟΖ / υφαλοκρηπίδα από το Κάβο Γάτα (το νότιο ανατολικό σύνορο του κόλπου του Ακρωτηρίου της Λεμεσού) και προς την περιοχή της Αγίας Νάπας. Δηλαδή, η Τουρκία θεωρεί ότι η ίδια έχει ΑΟΖ / υφαλοκρηπίδα, η ελληνοκυπριακή διοίκηση, όπως αποκαλεί την Κυπριακή Δημοκρατία, δεν έχει ΑΟΖ / υφαλοκρηπίδα, αλλά το ψευδοκράτος έχει.

Άλλο Τουρκία, άλλο Τ/Κ

Σύμφωνα με τον δρα Νίκο Μούδουρο, τουρκολόγο, η Τουρκία διεκδικεί ρόλο στους ενεργειακούς σχεδιασμούς της Ανατολικής Μεσογείου σε όλα τα επίπεδα - έρευνα, εξόρυξη, μεταφορά / αγωγοί, αγορά φυσικού αερίου. Η δε τ/κ κοινότητα διεκδικεί τον ρόλο που θεωρεί ότι θα έπρεπε να έχει στο θέμα κυπριακοί υδρογονάνθρακες. Σημειώνεται ότι οι Τ/Κ ζητούν από τώρα συμμετοχή στις αποφάσεις για τους υδρογονάνθρακες, με τη δημιουργία κοινής επιτροπής για τη διαχείριση του φυσικού αερίου, ενώ οι Ε/Κ απαντούν ότι αυτό θα γίνει μετά τη λύση του Κυπριακού. Για όσο είναι άλυτο το Κυπριακό υπάρχει η σχετική σύγκλιση Χριστόφια - Ταλάτ (ο φυσικός πλούτος είναι αρμοδιότητα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης) και είναι στα σκαριά ταμείο στο οποίο θα αποταμιεύεται το μερίδιο της τ/κ κοινότητας, η οποία θα έχει πρόσβαση σε αυτό μετά την επίλυση του κυπριακού προβλήματος. Μιλώντας στο ΡΙΚ, ο κ. Μούδουρος ανέφερε ότι οι Τ/Κ δηλώνουν πρόθυμοι να μπουν σε μια διαδικασία επανέναρξης των διαπραγματεύσεων, η οποία, όμως, θα έχει τα εξής κύρια χαρακτηριστικά ως κοινοτικές γραμμές: « (α) Θα πρέπει να έχει οριστικό τέλος αυτή η διαδικασία, δηλαδή συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. (β) Να είναι πιο καθοριστικός ο ρόλος του γ.γ. του ΟΗΕ, δηλαδή να είναι προαποφασισμένος και ξεκάθαρος. (γ) Φαίνεται να επανέρχεται το αίτημα για καθορισμό καθεστώτος των δύο κοινοτήτων, πολιτικό και πολιτειακό, σε περίπτωση ναυαγίου των συνομιλιών». Πρέπει να διαβάζουμε τους Τ/Κ, σημειώνει, λαμβάνοντας υπόψη την πολύ μεγάλη εσωτερική πόλωση που βιώνουν το τελευταίο διάστημα σε σχέση με την αγωνία τους για την επιβίωσή τους ως κοινότητα, την ερντογανική απειλή και την ισχυρή αντι-ερντογανική τάση που έχει αναπτυχθεί εντός της τ/κ κοινότητας, την έλλειψη εμπιστοσύνης προς την ε/κ πολιτεία / πολιτική σκηνή. Και είναι φυσικά και η διεκδίκηση ρόλου / μεριδίου σε ό,τι αφορά τον φυσικό πλούτο της Κύπρου.

Μαζί ή χώρια;

Μπορεί, λοιπόν, το φάσμα των διεκδικήσεων της Τουρκίας να είναι διαφορετικό από αυτό της τ/κ κοινότητας, ωστόσο η πλειονότητα των Ε/Κ έχει μια εντελώς διαφορετική εικόνα - οι περισσότεροι ταυτίζουν την τ/κ κοινότητα με την Τουρκία, τους θεωρούν υποχείρια, ενώ υπάρχουν και αυτοί που ερμηνεύουν τη στάση των Τ/Κ μέσα από τον φακό της ομηρίας τους λόγω της αποκλειστικής οικονομικής εξάρτησής τους από την Άγκυρα (και του τουρκικού στρατού που βρίσκεται στην κατεχόμενη Κύπρο). Πάντως, ανεξαρτήτως των πολιτικών αναλύσεων για τους φόβους και τα θέλω των Τ/Κ, η ουσία είναι ότι η πλειονότητα των Ε/Κ, ακόμα και αν θέλει να δει με κατανόηση τις μεγάλες δυσκολίες που αντιμετωπίζει η τ/κ κοινότητα -η οποία δεν πρέπει να ξεχνά την τουρκική εισβολή και κατοχή- προσπαθεί να απαντήσει στο ερώτημα, γιατί οι Τ/Κ αποδέχονται τις αξιώσεις της Τουρκίας και διεκδικούν δικής τους ΑΟΖ, σύμφωνα με τις διεκδικήσεις της Άγκυρας και όχι με τις διεθνείς συμφωνίες της Κυπριακής Δημοκρατίας. Για παράδειγμα, σε σχέση με τη δική τους «ΑΟΖ», οι Τ/Κ δεν εφαρμόζουν τη μέθοδο της μέσης γραμμής νότια της Κύπρου, χαρίζοντας το κοίτασμα Αφροδίτη στο Ισραήλ…

[Πηγές: ΥΠΕΞ Κυπριακής Δημοκρατίας, ΚΥΠΕ, hurriyetdailynews.com, Bloomberg, Kibris Postasi, thetoc.gr]

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Ναρκωτικά σε μαθητές σε σχολείο της Λεμεσού

Πολίτης News, 02:55 (τελευταία ενημέρωση 02:55)

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

300% πάνω η προσφορά για λογισμικό ηλεκτρισμού!

Πολίτης News, 02:45 (τελευταία ενημέρωση 02:45)

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Διάβημα στα ΗΕ για τη σύλληψη ψαράδων από τις κατοχικές αρχές

Πολίτης News, 21.09.2018

Επιστροφή
στην αρχή