Το έγκλημα πολέμου στον Κορνόκηπο

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΚΥΠΡΟΣ
Περίπου 30 στρατιώτες επιχείρησαν να «δρασκελίσουν» το βουνό και εκτελέστηκαν εν ψυχρώ, προσθέτοντας ακόμα ένα έγκλημα πολέμου της κυπριακής τραγωδίας

Πριν από δέκα ακριβώς χρόνια, μέσα στο κατακαλόκαιρο, στην περιοχή του Κορνόκηπου στις παρυφές του Πενταδακτύλου, τα συνεργεία της Διερευνητικής Επιτροπής για τους Αγνοουμένους (αρχαιολόγοι, ανθρωπολόγοι και μηχανοδηγοί) εργαζόντουσαν πυρετωδώς για την ανεύρεση ενός ομαδικού τάφου.

Η πληροφορία περί της ύπαρξης ενός τέτοιου τάφου είχε κατατεθεί στη ΔΕΑ λίγους μήνες νωρίτερα, από τον βοηθό της Τ/Κ εκπροσώπου στην Επιτροπή Γκιουλτέν Πλουμέρ Κουτσιούκ, Αχμέτ Ερτενγκίς (Ahmet Erdengiz). Ο Ερτενγκίς εκείνη την περίοδο ήταν και γενικός διευθυντής του «υπουργείου εξωτερικών» στα κατεχόμενα.

Ιούνιο και Αύγουστο του 2008 διενεργήθηκε η ανασκαφή στο σημείο που είχε υποδειχθεί. Όντως υπήρξε τάφος, πλην όμως για άλλη μία φορά τα λιγοστά ευρήματα (μικρά και ενίοτε θρυμματισμένα οστά) μαρτυρούσαν ότι προηγήθηκε μετακίνηση των ανθρωπίνων λειψάνων.

Παρά τις πολλαπλές δυσκολίες που ανεφύησαν λόγω ακριβώς της οργανωμένης μετακίνησης, κατέστη δυνατή η ταυτοποίηση 29 παλληκαριών. Πρόκειται για το σημείο ταφής μίας μεγάλης ομάδας Ελληνοκυπρίων στρατιωτών του αποδεκατισμένου και προδομένου πρωτίστως από τον ίδιο του τον διοικητή, και όχι μόνο, 361 Τ.Π. Οι στρατιώτες αυτοί, σύμφωνα με πληροφορίες και από τ/κ πηγές, οι οποίες για ευνόητους λόγους δεν μπορούν να κατονομασθούν, συνελήφθησαν αιχμάλωτοι κατά τη διάρκεια της άτακτης οπισθοχώρησης λίγο μετά το μεσημέρι της 14ης Αυγούστου 1974 από τη γραμμή άμυνας του Αγίου Επίκτητου-Κλεπίνης της Κερύνειας (και σύμπτυξης του τάγματος, κατά τους στρατιωτικούς!).

Το έγκλημα στην προκειμένη συνίσταται τόσο στην εν ψυχρώ εκτέλεση αιχμαλώτων πολέμου (σ.σ. οι πληροφορίες φέρουν τη συγκεκριμένη ομάδα των Ε/Κ στρατιωτών να αριθμούσε πέραν των 30. Ίσως 31 ή και 32) από Τουρκοκύπριους ενόπλους κατά μία εκδοχή και με τη συμμετοχή και Τούρκων στρατιωτών κατά μία δεύτερη, όσο και στην εκ των υστέρων απόπειρα εξαφάνισης των ανθρωπίνων λειψάνων από την τουρκική πλευρά.

Ο ομαδικός τάφος βρέθηκε στην περιοχή «British Hills» βορειοδυτικά του τουρκοκυπριακού χωριού Κορνόκηπος. Μάλιστα η περιοχή, μετά τη μετακίνηση των οστών, η οποία επίσης τοποθετείται στη δεκαετία του 1990, «τοπιοτεχνήθηκε».

Δημιουργήθηκαν λιθοδομές - αναβαθμίδες και φυτεύτηκαν και κάποια δέντρα.

Όπως γράφουμε και στην αρχή, τα ευρήματα σε ανθρώπινα οστά ήταν πενιχρά. Ένα-δύο μικρά οστά αφορούσαν την πλειοψηφία των ταυτοποιηθέντων. Υπήρξε και περίπτωση όπου δόθηκε για ταφή μία επιγονατίδα. «Η καλύτερη των περιπτώσεων ήταν μία κάλτσα εντός της οποίας υπήρχαν τα οστά ενός ποδιού», μας ανέφερε χαρακτηριστικά ο Αδάμος Κούτρας, πρόεδρος των επιζησάντων στρατιωτών του 361 Τ.Π.

Κατά την ανασκαφή του 2008 ταυτοποιήθηκαν οι κάτωθι 28 στρατιώτες και υπαξιωματικοί του 361 Τ.Π., όπως τα ονόματά τους μας έχουν δοθεί από το γραφείο του Ελληνοκύπριου αντιπροσώπου στη ΔΕΑ:

Παναγίδης Μάριος, Πολυδώρου Πολύδωρος, Τήλλυρος Χριστόδουλος, Χρυσάνθου Σάββας, Χατζησάββα Μάριος, Κουρουφέξης Ανδρέας, Βαρνάβα Θεοδοσίου Θεμιστοκλής, Βασιλείου Χαράλαμπος, Γερολέμου Κωστάκης, Κοσμά Νίκος, Λουλούδης Αντώνης, Μιλτιάδους Σταύρος, Παναγιώτου Αριστείδης, Χριστοφή Πάρης, Χριστοφόρου Στέλιος, Παύλου Χρίστος, Γεωργίου Γεώργιος, Σάββα Ηρόδοτος, Βαλανίδης Κώστας, Χατζηλοΐζου Αντρέας, Γεωργίου Σωτήριος, Ιωάννου Σαββίδης Δημήτρης, Περικλέους Νίκος, Δράκος Θεμιστοκλής, Πάρπα Κωνσταντίνος, Κυριάκου Νικόλαος, Επαμεινώνδα Ευάγγελος, Καλαρής Μάριος και Θεοφάνους Σταύρου Σωτήρης.

Λαγός... ο διοικητής!

Το 361 Τ.Π. είναι ίσως η μονάδα της Εθνικής Φρουράς που μετρά τις μεγαλύτερες απώλειες κατά την τουρκική εισβολή του 1974. Οι πεσόντες τόσο κατά τον πρώτο όσο και κατά τον δεύτερο γύρο φθάνουν τους 90. Δηλαδή από τους 340 οπλίτες και τους 20 αξιωματικούς που αριθμούσε το 361 Τ.Π. τον Ιούλιο του 1974, προ της ενάρξεως των εχθροπραξιών, το 25% δεν επέστρεψαν ποτέ στις οικογένειές τους. Η έδρα του τάγματος ήταν στο Συγχαρί και το 361 το στελέχωναν ως επί το πλείστον κληρωτοί στρατιώτες που ήταν χαρακτηρισμένοι ως «μακαριακοί» ή «αριστεροί».

Σύμφωνα με ένα ιστορικό τεύχος του ΓΕΕΦ (Δεκέμβριος 2014), το 361 είχε ως αποστολή «την εξασφάλιση του δρόμου Λευκωσίας-Μιας Μηλιάς-Συγχαρί» και «την περίσχεση εξ ανατολών του θύλακα Κιόνελι-Αγίρτας». Από οπλισμό διέθετε κάποια ρωσικά πολυβόλα τύπου «κρινόφ», καμιά δεκαριά πολυβόλα 0,50 αμερικάνικα τύπου «browning», καμιά δεκαριά όλμους και 2 αντιαρματικά ΠΑΟ.

Διοικητής του τάγματος ήταν ο αντισυνταγματάρχης Χάντζος Δημήτριος. Ο διοικητής του 361 Τ.Π. εκείνης της περιόδου, σύμφωνα με τους επιζήσαντες στρατιώτες του, θα έπρεπε να είχε περάσει προ πολλού από στρατοδικείο, αφού τόσο κατά τον πρώτο όσο και κατά τον δεύτερο γύρο της εισβολής εγκατέλειψε πρώτος και καλύτερος το πεδίο της μάχης και έθεσε ως ύψιστη προτεραιότητα το να σώσει το τομάρι του. Πιο απλά, εγκατέλειψε τη διοίκηση του τάγματος και τις δύο φορές αφήνοντας στο έλεος του Θεού τους στρατιώτες του. Διασταυρωμένες πληροφορίες αναφέρουν ότι το πρωινό της 14ης Αυγούστου και ενώ δύο λόχοι του τάγματος, ο 1ος και 3ος, ήταν ταγμένοι στη γραμμή Κλεπίνη-Επίκτητος, ο διοικητής επιστράτευσε ένα πολιτικό αυτοκίνητο τύπου Mazda, από εκείνα που διέθετε το Εφεδρικό, μπλε χρώματος και έφυγε από την περιοχή.

Ο Δ. Χάτζος, αφυπηρετήσας νωρίς (1981 στα 52 του χρόνια), έγραψε και βιβλίο για το 361 Τ.Π.. Σε αυτό λοιπόν το βιβλίο, πέρα από πολλές ανακρίβειες και πολλά ψέματα, παραδέχεται ότι ο ίδιος τουλάχιστον το βράδυ της 14ης Αυγούστου βρισκότανε «στην περιοχή Μαζωτού προς την πλευρά της θάλασσας» («Το 361 Τάγμα Πεζικού στη μάχη της Κύπρου», 2008, σελ. 15), διευκρινίζοντας ότι «η(!) Μαζωτός είναι ένα μικρό χωριό νοτιοδυτικά της Λάρνακας»!

Παρ’ ολίγον εκτέλεση και στο Τζιάος

Όπως έχουμε γράψει και σε διπλανές στήλες, δύο λόχοι του 361 Τ.Π. όταν ξεκίνησε η σφοδρότατη τουρκική επίθεση το πρωί της 14ης Αυγούστου 1974 αφέθηκαν στο έλεος του Θεού. Ο 1ος και ο 3ος λόχος έλαβαν με καθυστέρηση τη διαταγή να συμπτυχθούν όταν ήταν πλέον αργά. Οι Τούρκοι βρισκόντουσαν ήδη στην Κλεπίνη και στην ουσία οι Ε/Κ στρατιώτες είχαν κυκλωθεί σε σχήμα πετάλου. Η προσπάθεια διαφυγής, όπως μας την έχουν περιγράψει δύο επιζήσαντες του 361 Τ.Π., οι Αντώνης Χαραλάμπους και Χριστόδουλος Χριστοδούλου, ήταν άτακτη. Περίπου ίσχυσε το «ο σώζων εαυτόν σωθήτω». Μια μεγάλη ομάδα, στην οποία μετείχαν και οι πιο πάνω, περιπλανήθηκε επί μέρες στην οροσειρά του Πενταδακτύλου και τελικά κατέληξε στην Ακανθού και τον Δαυλό. Αρκετοί από αυτούς συνελήφθησαν από τους Τούρκους την 20ή Αυγούστου (όπως ο Αντ. Χαραλάμπους) και μερικοί άλλοι κατάφεραν να διαφύγουν και να εισέλθουν στις ελεύθερες περιοχές (όπως ο Χρ. Χριστοδούλου).

Μία άλλη ομάδα, αυτή των 30 ή 32, δεν στάθηκε τυχερή, αφού επιχειρώντας νωρίτερα να «δρασκελίσει» το βουνό συνελήφθη από τους Τούρκους και εκτελέσθηκε εν ψυχρώ.

Σύμφωνα με το βιβλίο που κυκλοφόρησε πρόσφατα ο Αντ. Χαραλάμπους («Πόλεμος και Αιχμαλωσία, Πάφος 2018), η ομάδα αυτών που κινήθηκαν ανατολικά προς Ακανθού και συνελήφθησαν από τους Τούρκους οδηγήθηκε στο τ/κ χωριό Τζιάος, όπου ένας Τουρκοκύπριος «υπαστυνόμος», αφού τους βασάνισε αρκετά, έδωσε εντολή να τους εκτελέσουν. Στο παρά ένα πρόλαβε την εκτέλεση ένας Τούρκος υπολοχαγός, σύμφωνα πάντα με τον Χαραλάμπους. Ο υπολοχαγός έφθασε στον χώρο κράτησης με στρατιωτικό τζιπ και αφού διαπληκτίστηκαν έντονα με τους ένοπλους Τ/Κ, τους διέταξε να καταγράψουν τους αιχμαλώτους και να μην τολμήσουν να τους σκοτώσουν. Μάλιστα, σύμφωνα με τα όσα γράφει ο Χαραλάμπους, ένας στρατιώτης του 361 Τ.Π. που γνώριζε την τουρκική άκουσε τον Τ/Κ να ζητά επιτακτικά τουλάχιστον «έξι κορμιά για να τα εκτελέσει»!

Εις αντιστοιχία του τι έγινε στο Τζιάος, εικάζεται ότι κάτι ανάλογο έγινε και στον Κορνόκηπο. Μόνο που εκεί δεν βρέθηκε κανένας να σταματήσει την εν ψυχρώ εκτέλεση των αιχμαλώτων πολέμου. Σύμφωνα με κάποια στοιχεία, η σύλληψη των 30 ή κατά άλλους 32 στον Κορνόκηπο έγινε τη 15η ή τη 16η Αυγούστου, πολύ ενωρίτερα από ό,τι με τους συλληφθέντες στην Ακανθού. Λέγεται ακόμη ότι το έγκλημα το διέπραξαν εκδικητικά και πάλι ένοπλοι Τ/Κ.

Τώρα σε σχέση με την εγκατάλειψη του τάγματος από τον διοικητή του, έχει αξία να καταγραφεί η μαρτυρία του Αδάμου Κούτρα, ο οποίος ως πολυβολητής του 2ου λόχου διέφυγε από το πεδίο της μάχης τελευταίος, με το διοικητικό τζιπ. Και αυτό γιατί ο οδηγός του Χάτζου (ο οποίος βρισκόταν από νωρίς στον Μαζωτό) ήταν συγχωριανός του Κούτρα και τον αναζήτησε προτού αποχωρήσει.

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Επόμενο άρθρο:

Αφιέρωμα

Δικοινοτικό πλυντήριο εγκλημάτων: Καμιά πλευρά δεν ήθελε διώξεις

Για να αποφύγει τις δικές της ευθύνες, η τ/κ πλευρά ισχυριζόταν τη δεκαετία του 1990 ότι ο εντοπισμός των δραστών θα προκαλέσει πράξεις αντεκδίκησης

15 / 28
Επιστροφή
στην αρχή