Το δράμα των «αδήλωτων αγνοουμένων»…

ΑΠΟΨΗ /UNDERGROUND NOTES
Πήγαινε στο κρεβάτι για να κοιμηθεί αλλά έκανε πως κοιμόταν. Όπως είναι η έκφραση (σ.τ.μ. κοινή στα τουρκικά και τα ελληνικά) «λαγοκοιμόταν»

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Τι σημαίνει για την καρδιά μιας μητέρας ότι υπήρχε ένας «Επίσημος Κατάλογος Αγνοουμένων Ατόμων»;

Αν με οποιοδήποτε «πρόσχημα» ή «αμέλεια» των τουρκοκυπριακών αρχών ο γιος της δεν τοποθετήθηκε στον «Επίσημο Κατάλογο Αγνοουμένων Ατόμων» και αν η Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων της είχε πει «Συγγνώμη, δεν μπορούμε να κάνουμε οτιδήποτε, μπορούμε να εργαστούμε μόνο για αυτούς που βρίσκονται στον επίσημο κατάλογο των αγνοουμένων» πώς θα μπορούσε να γαληνέψει η καρδιά της;

Η Djemaliye Latif από τη μέρα της εξαφάνισης του γιου της το 1974 πάντοτε περίμενε τον γιο της Ibrahim Latif.

Στην πραγματικότητα ποτέ δεν κοιμόταν.

Πήγαινε στο κρεβάτι για να κοιμηθεί αλλά έκανε πως κοιμόταν. Όπως είναι η έκφραση (σ.τ.μ. κοινή στα τουρκικά και τα ελληνικά) «λαγοκοιμόταν» – σε επιφυλακή.

Πήγαινε στο κρεβάτι για να κοιμηθεί και μετά από λίγο ξυπνούσε σαν σε συναγερμό:

«Και αν ο γιος μου έρθει όταν κοιμούμαι;» ανησυχούσε, «αν έρθει και δεν τον ακούσω που έρθει;» έτσι σηκωνόταν και έλεγχε το σπίτι μήπως και επέστρεψε ο γιος της.

Πέρασε όλη της τη ζωή με αυτό τον τρόπο: το όνομα του γιου της δόθηκε σε ένα στρατόπεδο, αλλά κανένας «σύνδεσμος» με μεγάλο όνομα δεν έκανε οτιδήποτε για να αναζητήσει τον «αγνοούμενο» γιο της.

Ο «αγνοούμενος» γιος της ονομάστηκε ήρωας αλλά τίποτε δεν έγινε για να βρεθούν τα οστά του και να επιστραφούν στην οικογένειά του έτσι ώστε να έχει την αρμόζουσα ταφή.

Όμως ο Ibrahim Latif δεν άφησε μόνο τη μητέρα του να τον περιμένει. Άφησε επίσης μια αδελφή, τη Nazife Abbasoghlou και ένα αδελφό, τον Mehmedali Ince, όπως επίσης και τη γυναίκα του Goksen Ince και τα δύο παιδιά του: τον γιο του Latif Ince και την κόρη του Gulten Ince Erkan.

Ακόμα και αν η μητέρα του πέθανε περιμένοντάς τον να επιστρέψει, τα παιδιά και η γυναίκα του συνέχισαν να τον αναζητούν.

Όταν ανακάλυψαν ότι το όνομά του δεν βρισκόταν στον «Επίσημο Κατάλογο Αγνοουμένων Ατόμων», προσπάθησαν να τον βάλουν στον κατάλογο. Μετά τις προσπάθειες της οικογένειάς του, το όνομά του τοποθετήθηκε το 2007 σε έναν ξεχωριστό κατάλογο «αγνοουμένων». Και ο κατάλογος αυτός ετοιμάστηκε από το Γραφείο του Τουρκοκύπριου Μέλους της ΔΕΑ και παραδόθηκε στην Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων. Υπήρχαν και άλλοι όπως ο Ibrahim Latif που ήταν «αγνοούμενοι» αλλά ποτέ δεν καταχωρήθηκαν στον «επίσημο κατάλογο» από το Τουρκοκύπριου Μέλος της ΔΕΑ τη δεκαετία του ’90.

Αυτό που προέκυψε ήταν ότι αυτός ο «νέος κατάλογος» δεν μπορούσε να είναι μέρος του «επίσημου καταλόγου αγνοουμένων ατόμων».

Η ΔΕΑ ήταν δεσμευμένη μόνο για τον «επίσημο κατάλογο αγνοουμένων ατόμων» όπως παρουσιάστηκε στη ΔΕΑ από τον Τουρκοκύπριο και τον Ελληνοκύπριο μέλος τη δεκαετία του ’90. Η «προτεραιότητα» και η «αποστολή» της ΔΕΑ ήταν να ερευνήσουν μόνο για εκείνους στον «επίσημο κατάλογο» και αυτοί που προστέθηκαν αργότερα, τη δεκαετία του 2000 από τους συγγενείς των «αγνοουμένων» ή εκείνοι που «κατηγοριοποιήθηκαν» ως «γνωστοί νεκροί», δεν αποτελούσαν προτεραιότητα. Για αυτό, όπως αντιλαμβάνομαι, τα τρία μέλη της ΔΕΑ, ο Τουρκοκύπριος μέλος, ο Ελληνοκύπριος μέλος και ο εκπρόσωπος των Ηνωμένων Εθνών είχαν συνάψει κοινή συμφωνία.

Η ιστορία του γιου της κυρίας Djemaliye, αυτή του «αγνοούμενου» Ibrahim Latif βγήκε στην επιφάνεια όταν ένας από τους Ελληνοκύπριους αναγνώστες μου μας έδειξε έναν πιθανό τόπο ταφής το 2011. Η ιστορία του ήταν ότι είχε δει το νεκρό σώμα ενός Τουρκοκύπριου αξιωματικού όταν έκανε τη στρατιωτική του θητεία το 1974. Η περιοχή ήταν πολύ ενδιαφέρουσα και επικίνδυνη: Είχαμε πάει με τον Ξενοφώντα Καλλή, τον βοηθό τού τότε Ελληνοκύπριου μέλους της ΔΕΑ και με τον Okan Oktay που ήταν τότε συντονιστής των εκσκαφών της ΔΕΑ.

Ο Okan και εγώ μείναμε έξω ενώ ο Καλλής και ο Ελληνοκύπριος αναγνώστης μου μπήκαν μέσα στον κήπο ενός σπιτιού.

Εδώ ήταν το σημείο που συναντιούνται η Νεκρή Ζώνη των Ηνωμένων Εθνών, όπως επίσης και η ελληνοκυπριακή και η τουρκοκυπριακή στρατιωτική περιοχή. Εδώ επίσης ήταν και η Βρετανική Υπάτη Αρμοστεία.

Μετά τη δημοσίευση της ιστορίας και την υπόδειξη αυτού του συγκεκριμένου σημείου από τον αναγνώστη, ήταν ξεκάθαρο ότι υπήρχε μόνο ένας «αγνοούμενος» από εκεί και αυτός ήταν ο Ibrahim Latif. Οι φίλοι και η οικογένειά του τηλεφώνησαν και είπαν την ιστορία του, πώς αποκόπηκε από τη μονάδα του και έμεινε εκεί στη διάρκεια μιας στρατιωτικής επιχείρησης την πρώτη φάση του πολέμου το 1974 και πώς έγινε «αγνοούμενος». Εφόσον δεν ήταν στον «επίσημο κατάλογο» των «αγνοουμένων», η ΔΕΑ δεν έκανε εκσκαφές στην περιοχή αυτή και μετά από πολλούς αγώνες, η οικογένειά του επικοινώνησε με την UNFICYP έτσι ώστε ίσως αυτοί να κάνουν εκσκαφές στο σημείο που ο αναγνώστης μας –ο μάρτυράς μας– είχε υποδείξει. Μετά από περαιτέρω αγώνες, η UNFICYP έκανε μια εκσκαφή χωρίς να φέρει εκεί τον αναγνώστη μας για να τους δείξει το σημείο όπου είχε δει το σώμα και όπου είπε ότι μπορεί να τον είχαν θάψει.

Πήγα και συνάντησα τον αναγνώστη μου και έφερε και τον αδελφό του εκεί και του έδειξα τις αεροφωτογραφίες που μου έδωσε η οικογένεια του Ibrahim Latif που έδειχναν πού είχε σκάψει η UNFICYP και του είπα ότι δεν βρήκαν τίποτε. Ο αναγνώστης μου και ο αδελφός του μου είπαν ότι είχαν δει το σώμα στο άλλο μέρος του κήπου, όχι εκεί που έγιναν οι εκσκαφές. Υπήρχε και ένα πηγάδι στον κήπο, δίπλα από το σημείο όπου είχαν δει το σώμα και θεωρούσαν ότι και το πηγάδι θα πρέπει επίσης να διερευνηθεί.

Αυτές ήταν καινούργιες πληροφορίες και τις μοιράστηκα με την οικογένεια του Ibrahim Latif και τους εισηγήθηκα όπως εφόσον η ΔΕΑ δεν μπορούσε να κάνει εκσκαφές εκεί, θα μπορούσαν να ζητήσουν βοήθεια από τον κύριο Φώτη Φωτίου, τον επίτροπο για Ανθρωπιστικά Θέματα της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Στο παρελθόν το Υπουργείο Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας είχε επίσης στείλει μια επιστολή στην οικογένεια λέγοντας ότι θα μπορούσαν να προσπαθήσουν να βοηθήσουν με τις εκσκαφές – αυτό είχε γίνει πριν τις εκσκαφές της UNFICYP.

Η οικογένεια είχε επίσης γράψει στον Τουρκοκύπριο ηγέτη Mustafa Akinci τον Δεκέμβριο του 2017 και είχε ζητήσει βοήθεια και μετά την αναμονή κάποιων μηνών, μου ζήτησαν να διευθετήσω συνάντηση με τον κύριο Φωτίου.

Το γραφείο του κυρίου Φωτίου χειρίστηκε τέτοιες περιπτώσεις Τουρκοκυπρίων όπως και Ελληνοκυπρίων, όπως τις εκταφές στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αθαλάσσας όπου 31 ασθενείς είχαν σκοτωθεί και θαφτεί μετά τον βομβαρδισμό του νοσοκομείου από τουρκικά πολεμικά αεροπλάνα το 1974 – ανάμεσά τους και 3 Τουρκοκύπριοι. Είχα βρει τους συγγενείς εκείνων των δύο Τουρκοκυπρίων «αγνοουμένων» και τους βοήθησα να επισκεφτούν τον κύριο Φωτίου και επίσης βοήθησα να δώσουν δείγματα DNA στο Ινστιτούτο Γενετικής και Νευρολογίας Κύπρου. Και αυτοί δεν είχαν συμπεριληφθεί στον επίσημο κατάλογο «αγνοουμένων» της τουρκοκυπριακής κοινότητας.

Έτσι διευθετήσαμε συνάντηση με τον κύριο Φωτίου και τον επισκεφθήκαμε.

Στη συνάντηση αυτή, στις 17 Μαΐου 2018, παρευρέθηκαν τα παιδιά του Ibrahim Latif: ο γιος του Latif και η κόρη του Gulten. Επίσης μαζί μας είχα προσκαλέσει τον Kubilay Yildirici του οποίου ο αδελφός Zubeyir Hamit ήταν «αγνοούμενος» από την Επισκοπή από το 1974 και αυτός επίσης δεν ήταν στον «επίσημο κατάλογο». Και αυτός ήθελε να τον βοηθήσει ο επίτροπος για Ανθρωπιστικά Θέματα για να βρει τα οστά του «αγνοούμενου» αδελφού του. Υπήρχαν φήμες ότι μπορεί να είχε θαφτεί στο τουρκοκυπριακό νεκροταφείο στην Επισκοπή, όπου αριθμός Τουρκοκυπρίων είχαν ταφεί μετά τον πόλεμο το 1974. Όμως δεν ήταν ξεκάθαρο σε ποιον τάφο είχε θαφτεί, αν πράγματι είχε θαφτεί εκεί. Στο παρελθόν είχαν γίνει εκσκαφές από τη ΔΕΑ σε ένα μέρος στην Επισκοπή που είχε επίσης υποδείξει ένας από τους Ελληνοκύπριους αναγνώστες μας ως πιθανό τόπο ταφής ενός «Τουρκοκύπριου αγνοουμένου» αλλά τίποτε δεν βρέθηκε. Νομίσαμε ότι αυτός θα μπορούσε να ήταν ο τόπος ταφής του Zubeyir Hamit. Τώρα θα πρέπει να γίνει περισσότερη έρευνα για να δούμε αν πράγματι είχε θαφτεί στο νεκροταφείο όπως έλεγαν οι φήμες.

Ο κύριος Φωτίου μας υποδέχθηκε και υποσχέθηκε να κάνει ό,τι είναι δυνατόν για αυτό το ανθρωπιστικό θέμα και να τους βοηθήσει. Είχε επίσης προσκαλέσει τον Ξενοφώντα Καλλή που είναι υπεύθυνος για αυτές τις εκσκαφές στο γραφείο του κυρίου Φωτίου. Όμως ο Καλλής γνώριζε αρκετά καλά και τις δύο περιπτώσεις αφού ήξερε όλες τις ιστορίες και εργάστηκε πάνω σε όλες τις ιστορίες Τουρκοκυπρίων και Ελληνοκυπρίων «αγνοουμένων» για τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ως βοηθός του Ελληνοκύπριου μέλους της ΔΕΑ μέχρι αρκετά πρόσφατα. Ο Latif Ince έδωσε επίσης μια πολύ λεπτομερή επιστολή στον κύριο Φωτίου, περιγράφοντας τη διαδικασία που είχαν περάσει και ζητώντας βοήθεια στην ανεύρεση των οστών του «αγνοούμενου» πατέρα του...

Μετά τη συνάντηση διευθετήσαμε συναντήσεις έτσι ώστε οι συγγενείς των Zubeyir Hamit και Ibrahim Latif να πάνε στο Ινστιτούτο Γενετικής και Νευρολογίας Κύπρου για να δώσουν δείγματα DNA. Θα πάνε για να δώσουν δείγματα DNA τους τις επόμενες βδομάδες.

Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον κύριο Φώτη Φωτίου και την ομάδα του, συμπεριλαμβανομένου του κυρίου Καλλή που μας συνάντησαν και άκουσαν τους συγγενείς αυτών των δύο «αγνοούμενων» Τουρκοκυπρίων. Τους ευχαριστούμε που προσφέρθηκαν να βοηθήσουν σε αυτό το ανθρωπιστικό θέμα.

Θα γράψω περισσότερα για το δράμα των «αδήλωτων αγνοουμένων» ή «αγνοουμένων των οποίων οι οικογένειες προσπάθησαν να προσθέσουν στον επίσημο κατάλογο» ή τους ούτω καλούμενους «γνωστούς νεκρούς» – για μένα το δράμα είναι το ίδιο: Αν τα οστά κάποιου δεν έχουν βρεθεί και αν ο τόπος ταφής εκείνου του ατόμου είναι άγνωστος, αυτός ή αυτή θα πρέπει να θεωρείται «αγνοούμενος» και δεν θα έπρεπε να έχουμε «πολλαπλούς καταλόγους» όπου κάνουμε κάτι για κάποιον και με οποιοδήποτε πρόσχημα δεν κάνουμε τίποτε για κάποιον άλλο. Δεν θα πρέπει να υπάρχει καμία διάκριση ανάμεσα σε αυτούς που σκοτώθηκαν και εξαφανίστηκαν αν έχουμε αρκετή ανθρωπιά και αν κατανοούμε τον πόνο των συγγενών. Όμως περισσότερα για αυτό σε ένα άλλο άρθρο.

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Καλή διαγωγή και μεταμέλεια (Του Σενέρ Λεβέντ)

ΣΕΝΕΡ ΛΕΒΕΝΤ, 19.09.2018

ΑΠΟΨΗ

Οι στομαχικές διαταραχές του Κώστα Κληρίδη (Του Διονύση Διονυσίου)

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ, 19.09.2018

ΑΠΟΨΗ

Σημειώσεις: Διάλογος για τα ουσιώδη

ΜΑΡΙΝΑ ΚΟΥΜΑΣΤΑ, 19.09.2018

Επιστροφή
στην αρχή