Το Brexit και η μη λύση του Κυπριακού

ΑΠΟΨΗ /ΣΦΑΙΡΙΚΑ
Η απόσταση μεταξύ των δύο αυτών ποιοτικών σημείων στην αντίληψη του μέσου Βρετανού και του μέσου Κύπριου ήταν πολύ μεγάλη

Ποια ήταν τα στοιχεία που έκριναν στο νήμα τη νίκη του Brexit στη Βρετανία; Τα επιχειρήματα των πολιτικών, η ωριμότητα του βρετανικού λαού να τα κατανοήσει ή μήπως και στη Βρετανία αυτό που περίσσεψε ήταν ο λαϊκισμός και η συνθηματολογία όπως συμβαίνει σε χώρες που δεν διαθέτουν το ίδιο βάθος δημοκρατίας, όπως η Κύπρος; Έχουν σχέση η καμπάνια του Brexit και του Bremain με την καμπάνια του «Ναι» και του «Όχι» του 2004 στην Κύπρο; Το αντικείμενο των δύο δημοψηφισμάτων, βέβαια, ήταν εντελώς διαφορετικό, διεξήχθησαν κάτω από εντελώς διαφορετικές συνθήκες έχοντας επίσης διαφορετικό πολιτικό υπόβαθρο. Υπό κάποιες συνθήκες, ωστόσο, σε τέτοιου είδους δημοψηφίσματα με τέτοιου είδους απόλυτα ερωτήματα που εδράζονται σε ένα «Ναι» ή ένα «Όχι» θα μπορούσαν να εντοπιστούν εύκολα κάποιοι κοινοί κανόνες σε ό,τι αφορά το επικοινωνιακό παιχνίδι προσπέλασης των ψηφοφόρων.  

Bremain - «Ναι»

Η καμπάνια του Bremain, σύμφωνα με Βρετανούς επικοινωνιολόγους, έπασχε αρχικά σε ένα κεντρικό σημείο. Το Βremain απέτυχε να πείσει τον μέσο Βρετανό ότι η ζωή, παραμένοντας στην ΕΕ, θα γίνει καλύτερη. Ότι μια ομόσπονδη Ευρώπη, μεσοπρόθεσμα έστω, θα έδινε στους Βρετανούς ευημερία και πλούτο. Κατάφερε να πείσει μόνο στο ότι η αποχώρηση από την ΕΕ «θα είναι κάτι κακό», που θα δημιουργήσει προβλήματα. 

Παρομοίως το 2004 υπήρξε ανάλογο πρόβλημα: Οι Κύπριοι δεν πείστηκαν τότε ότι η λύση ομοσπονδίας θα καλυτέρευε τη ζωή τους, παρότι γνώριζαν ότι η μη λύση είναι κάτι κακό και ότι θα έχει παρενέργειες. Οι Κύπριοι καταψήφισαν την προταθείσα λύση με το εντυπωσιακό 76-24%, με τους υποστηρικτές του «Ναι» να αποτυγχάνουν καθολικά να πείσουν ότι θα ξημέρωναν καλύτερες μέρες για τη χώρα.   

Η απόσταση μεταξύ των δύο αυτών ποιοτικών σημείων στην αντίληψη του μέσου Βρετανού και του μέσου Κύπριου ήταν πολύ μεγάλη, σε σημείο που έγειρε την πλάστιγγα. Ειδικά στη Βρετανία το στοιχείο αυτό ζωντάνεψε την καμπάνια του Brexit που φαινόταν χαμένη από χέρι. Σε αυτό, βέβαια, συνέβαλαν πέραν της οικονομικής κρίσης και τα ΜΜΕ. Εξάλλου στη Βρετανία, με εξαίρεση ίσως το κανάλι SKY και την εφημερίδα «Guardian», όλα τα ΜΜΕ κινούνται εδώ και πολλά χρόνια στη λογική του ευρωσκεπτικισμού. Παρομοίως και στην Κύπρο τα ΜΜΕ στην πλειονότητά τους έδειχναν και δείχνουν έντονο σκεπτικισμό στην προοπτική λύσης ομοσπονδίας. 

Στο βάθος-βάθος και το ίδιο το δημοψήφισμα που προκάλεσε ο Ντέιβιντ Κάμερον βασιζόταν στον παραδοσιακό ευρωσκεπτικισμό του Συντηρητικού Κόμματος το οποίο πολύ συχνά παρουσίαζε τις Βρυξέλλες ως ένα γραφειοκρατικό κέντρο εξεζητημένων και ακριβοπληρωμένων χαρτογιακάδων οι οποίοι έβαζαν πάντα φρένο στην ανάπτυξη. Ο Τάσσος Παπαδόπουλος οδήγησε την Κύπρο στο δημοψήφισμα επίσης χωρίς να πιστεύει στη λύση που ο ίδιος διαπραγματεύτηκε. Γι' αυτό και την αποκήρυξε δημόσια στο ιστορικό του διάγγελμα, επισείοντας κυρίως το χαρτί της λειτουργικότητας. Δηλαδή μιας ομοσπονδίας γραφειοκρατικής, πολύ ακριβής να την πληρώσουμε και αναποτελεσματικής. Κάποιοι υποστήριξαν ότι η στάση του έδειξε μεγάλη πολιτική ανευθυνότητα, ωστόσο ήξερε πολύ καλά ότι αυτά που έλεγε οι Κύπριοι ήταν πανέτοιμοι να τα ακούσουν. Από την άλλη βέβαια ένας ηγέτης όταν διαπραγματευθεί μια λύση που δεν την πιστεύει οφείλει να αναλάβει τις ευθύνες του. Όχι να την φορτώσει στις πλάτες του λαού του. 

Αντιθέτως ο Ντέιβιντ Κάμερον, όπως διαφάνηκε και στην καμπάνια, δεν ήθελε έξοδο από την Ευρώπη. Υπέγραψε μια συμφωνία με τους 27 και πάλεψε μέχρι τέλους. Οι κολλητοί του, ωστόσο, από το Ήτον και την Οξφόρδη, δήμαρχος του Λονδίνου Μπόρις Τζόνσον και Μάικλ Γκοβ, υπουργός Δικαιοσύνης, που διεκδικεί σήμερα την πρωθυπουργία, «τον πούλησαν» από την πρώτη στιγμή και έμεινε να παλεύει μόνος, εντός του Συντηρητικού Κόμματος. Από την άλλη ο ηγέτης των Σοσιαλδημοκρατών Τζέρεμι Κόρμπιν έδωσε τη δική του γενική και αόριστη μάχη υπέρ της Ευρώπης, αρνούμενος έστω και μια στιγμή να εμφανιστεί από κοινού με τον Ντέιβιντ Κάμερον, πέραν της κοινής εμφάνισης των δύο αντρών στην κηδεία της Τζο Κοξ, διότι όπως έλεγε στην ομάδα του «δεν είναι δική μας μάχη αλλά των Συντηρητικών».

Στην Κύπρο του 2004 υπήρξαν επίσης σημαντικές πολιτικές αποχωρήσεις (π.χ. στον ΔΗΣΥ) ενώ παρόμοια στάση έδειξαν και κόμματα που κινούνταν στην ίδια λογική της λύσης. Για παράδειγμα το ΑΚΕΛ, που ήταν υπέρ της λύσης, όχι μόνο δεν συνεργάστηκε, όχι μόνο δεν υιοθέτησε την απάθεια του Τζέρεμι Κόρπιν, αλλά την τελευταία στιγμή ο Δημήτρης Χριστόφιας αυτομόλησε στο στρατόπεδο του Τάσσου Παπαδόπουλου.

Το Brexit - «Όχι»

Η έλλειψη ισχυρού κεντρικού μηνύματος από τους υποστηρικτές της παραμονής, η προδοσία των φίλων του Κάμερον αλλά και η ασυνεννοησία μεταξύ των συνιστωσών του Bremain, έδωσε την ευκαιρία στους οπαδούς της εξόδου να περάσουν στην αντεπίθεση. Και όχι μόνον, αφού από τη στιγμή που το τρίο Μπόρις Τζόνσον, Μάικλ Γκοβ και Νάιτζελ Φάρατζ βγήκαν μπροστά, οι οπαδοί της παραμονής άρχισαν να αμύνονται. Οι Τζόνσον και Φάρατζ απευθύνθηκαν κυρίως στις λαϊκές μάζες, ο Μάικλ Γκοβ κινήθηκε προς τον μέσο ηλικιωμένο Βρετανό, ο οποίος διαθέτει μια αίσθηση παγκόσμιου μεγαλείου ενθυμούμενος τη Βρετανική αυτοκρατορία και επιπλέον αισθάνεται θιγμένος από την πρωτοκαθεδρία των Γερμανών στην Ευρώπη. Και οι τρεις συμφώνησαν σε ένα κεντρικό σύνθημα, ότι η μέρα του δημοψηφίσματος, η 23η Ιουνίου, θα είναι η «Μέρα Ανεξαρτησίας της Βρετανίας». Ο Μάικλ Γκοβ έκανε ένα βήμα παρακάτω. Μέσω του Βrexit η Βρετανία θα αναλάβει τα του οίκου της ξανά (we take control) έλεγε και σε ένα debate και το επανέλαβε 23 φορές! Στην Κύπρο του 2004 παρόμοια ήταν η θέση περί διατήρησης της Ανεξαρτησίας της Κυπριακής Δημοκρατίας και της επιβίωσης του κυπριακού ελληνισμού, οι οποίοι δεν μπορούσαν να χάσουν τον έλεγχο της χώρας που με τόσους κόπους διατήρησαν από το 1964. Στο βάθος-βάθος το σύνθημα «Η Κύπρος είναι ελληνική», όπως και στη Βρετανία  «Ο έλεγχος της χώρας ανήκει στους Βρετανούς».   

Κοινός τόπος ο λαϊκισμός; 

Στη Βρετανία οι Τζόνσον και Φάρατζ με πάθος, σχεδόν με φανατισμό, κατάφεραν να αναδείξουν τη λαϊκίστικη ατζέντα τους η οποία φαινόταν αληθοφανής αλλά σε παρά πολλά σημεία δεν είχε μεγάλη σχέση με την αλήθεια:

  • Αίφνης η Τουρκία βρέθηκε στα πρόθυρα της ένταξης στην ΕΕ, με 80 εκατ. Τούρκους να είναι έτοιμοι να εισβάλουν στη Βρετανία και να πάρουν τις δουλειές των αυτοχθόνων. Στην Κύπρο, βέβαια, αυτό το επιχείρημα ακούγεται καθημερινά και σαφώς είναι πιο αληθινό, λόγω της κατοχής.
  • Ανέδειξαν την εισφορά της Αγγλίας στον κοινοτικό προϋπολογισμό ύψους 350 εκατ. την εβδομάδα. Χωρίς να λένε ότι τα 170 εκατ. από αυτά επιστρέφονται αυτόματα ως κοινοτικές χορηγίες.
  • Επικεντρώθηκαν επίσης στα 80 δισ. έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο μεταξύ Βρετανίας και ΕΕ, αλλά δεν είπαν λέξη για τις έμμεσες εξαγωγές της Βρετανίας στην ΕΕ από τις ΗΠΑ. Στην Κύπρο, μετά το άνοιγμα των οδοφραγμάτων το 2003, οι Τ/Κ ξόδευαν τα διπλάσια στις ελεύθερες περιοχές από όσα ξόδευαν οι Ε/Κ στα κατεχόμενα παρά το ότι αποτελούν το 20% του πληθυσμού. Κανένας δεν διερωτήθηκε γιατί, απεναντίας πολλοί ήθελαν να ξανακλείσουν τα οδοφράγματα.
  • Οι Brexiters υποβάθμισαν επίσης το κυριότερο. Ότι μέσω της παρουσίας της Βρετανίας στην ΕΕ, το City του Λονδίνου έγινε το κατεξοχήν ευρωπαϊκό χρηματοοικονομικό και το δεύτερο σε παγκόσμια κλίμακα (μετά τη Γουόλ Στριτ) συνεισφέροντας περίπου το 25% στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν της Βρετανίας. Στην Κύπρο το επιχείρημα ήταν και είναι ότι θα ταΐζουμε τους Τ/Κ και όχι ότι η οικονομική πίτα θα πολλαπλασιαστεί και ότι το μεγαλύτερο μερίδιο θα το έχει δικαιωματικά η πλειοψηφία των Ε/Κ.
  • Την ίδια στιγμή ο Φάρατζ βομβάρδιζε τον μέσο Βρετανό με την απειλή της ανεργίας εξαιτίας του φθηνού μεροκάματου του Πολωνού υδραυλικού και του Λιθουανού ηλεκτρολόγου και άλλων ευρωπαίων που το 2015 ανήλθαν στις 333.000. Βεβαίως δεν τους είπε ότι πέραν των 3 εκατ, Βρετανών ζουν και εργάζονται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Δεν τους είπε ακόμα ότι στη χώρα δεν ζουν και εργάζονται μόνο μετανάστες που γεννήθηκαν σε ευρωπαϊκές χώρες, αλλά μετανάστες που γεννήθηκαν σε ασιατικές και αφρικανικές χώρες. Για παράδειγμα ότι το 9,2% των μεταναστών στη χώρα (και στην πρώτη θέση) είναι οι Ινδοί, το 6% Πακιστανοί, το 2,5% από τη Νότιο Αφρική και το 2,4% από τη Νιγηρία και το Μπαγκλαντές. Όταν η Βρετανία αποχωρήσει από την ΕΕ, θα φύγουν και αυτοί; Στην Κύπρο το επιχείρημα ήταν ότι θα γεμίσουμε Τούρκους εργάτες και Τ/Κ δημόσιους υπαλλήλους, ενώ σκοπίμως κάποιοι παρέβλεπαν ότι την περίοδο εκείνη στη χώρα εργάζονταν 200.000 Σριλανκέζοι, Ρωσοπόντιοι και άλλοι Ευρωπαίοι. Κάποιοι επίσης παρέλειψαν να πουν ότι το θέμα της μετανάστευσης δεν προκαλεί αυτόματα μειώσεις μισθών και απολύσεις αυτοχθόνων. Αυτό είναι και αποτέλεσμα της ανυπαρξίας κράτους, συντεχνιών και αυθαιρεσίας κάποιων αδίστακτών κεφαλαιοκρατών που έχουν στο τσεπάκι τους πολιτικούς.

Οι ανανήψαντες αργά

Τα πιο πάνω μηνύματα πέρασαν κατά πλειοψηφία, παρά την τεράστια τρύπα που είχε η καμπάνια του Brexit: Οι άνθρωποι δεν είχαν Ρlan B. Δεν μπορούσαν να αρθρώσουν λέξη σε ένα βασικό ερώτημα: «Τι θα ξημερώσει την επομένη της εξόδου για τη Βρετανία»; Σας θυμίζει τίποτα αυτό; Ποιο ήταν άραγε το Plan B του Τάσσου Παπαδόπουλου; Προέτρεψε τον λαό να πει «Όχι» και σε μερικούς μήνες εξαναγκάστηκε στη Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών να δώσει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις στην Τουρκία, υπό το βάρος των εταίρων μας. Κατέθεσε το μόνο πραγματικό όπλο που είχαμε, υποσχόμενος στους Κυπρίους «καλύτερες μέρες»! 

Στη Βρετανία σχεδόν 10 μέρες μετά το δημοψήφισμα και επιμετρώντας τις άμεσες επιπτώσεις μιας πιθανής εξόδου (απώλειες δισεκατομμυρίων από επενδυτές στο Χρηματιστήριο, κατακόρυφη πτώση της λίρας, υποβάθμιση της βρετανικής οικονομίας από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης, σκέψεις από πολλούς κολοσσούς να μεταφέρουν τις εργασίες τους στη Φρανκφούρτη) αλλά βεβαίως και μπροστά στον ορατό κίνδυνο τριχοτόμησης του Ηνωμένου Βασιλείου, εξαιτίας των τάσεων ανεξαρτητοποίησης της Σκωτίας και της Βορείου Ιρλανδίας, πολλοί άρχισαν να κάνουν δεύτερες σκέψεις. 

Στην Κύπρο ο χρόνος προφανώς κυλά πολύ πιο αργά. Χρειάστηκαν μερικά χρόνια ώστε να δούμε τον αδιέξοδο κόσμο μας να γκρεμίζεται. Τα προεόρτια προέκυψαν το 2008 όταν καταποντίστηκε στις προεδρικές εκλογές ο Τάσσος Παπαδόπουλος και η «κυρίως γιορτή» επεσυνέβη το 2011 όταν οι φοβικοί και οι λαϊκιστές, αυτοί δηλ. που έλεγαν ότι θα πρέπει να προστατέψουμε την οικονομία και το πολιτικό κεκτημένο της Κυπριακής Δημοκρατίας, οδήγησαν τη χώρα στην απόλυτη οικονομική καταστροφή. Οι Κύπριοι, όμως, άρχισαν να κάνουν δεύτερες σκέψεις απέναντι σε μια λύση τύπου ομοσπονδίας;

Ένα γενικό συμπέρασμα

Οι λαοί μπροστά σε δημοψηφίσματα και κάτω από το βάρος σοβαρών διλημμάτων επιλέγουν συνήθως, υπό το κράτος του φόβου, το εύκολο και κυρίως το γνωστό σε αυτούς αναδεικνύοντας τους δημαγωγούς σε μέντορές τους. Ποια η σχέση των Βρετανών και των Κυπρίων σε σχέση με τη συμπεριφορά τους στα δημοψηφίσματα; Και οι δύο λαοί ηττήθηκαν από τον λαϊκισμό. Το 48% του Βremain ωστόσο στη Βρετανία δείχνει ότι ο μισός πληθυσμός έχει κάποια αποθέματα και αντοχές και κυρίως μορφωτικό και πολιτικό επίπεδο για να αλλάξει τα πράγματα, να κοιτάξει μπροστά συνθέτοντας το μέλλον χωρίς εθνικιστικές κορόνες και τάσεις απομονωτισμού. Το 24% των Κυπρίων που αντιστάθηκαν στον φόβο και τον λαϊκισμό το 2004 δείχνει ότι είμαστε μια κοινωνία που έχει ακόμα πολλά να μάθει. Κι αν δεν μάθει, ήδη η Βρετανία μας δείχνει τον δρόμο. Η Βρετανία οδεύει σε τριχοτόμηση. Η Κύπρος είναι ήδη de facto διχοτομημένη από το 1974.  

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Οι βάρβαροι και οι ήρωες...Του Σενέρ Λεβέντ

ΣΕΝΕΡ ΛΕΒΕΝΤ, 12.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Yianis Christodoulou Foundation

ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ ΣΤΑΜΑΤΗΣ, 12.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Ποιος θα λύσει το κυπριακό - Της Μιράντας Λυσάνδρου

ΜΙΡΑΝΤΑ ΛΥΣΑΝΔΡΟΥ, 12.11.2018

Επιστροφή
στην αρχή