Το Aρχιεπισκοπικό Zήτημα 1900-10 έως και σήμερα

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ
Έτσι βλέπουμε διαχρονικά από την εποχή των Οθωμανών μέχρι σήμερα πρώτιστο μέλημά τους, μέσα από τη διατήρηση της πολιτισμικής τους ηγεμονίας

Επί Ενετών, ο εκκλησιαστικός κλήρος στο νησί δεχόταν σοβαρές πιέσεις, αν όχι διώξεις, οι οποίες αποσκοπούσαν στην ενίσχυση του καθολικισμού εις βάρος του ορθοδόξου δόγματος. Έτσι, η συμπεριφορά αυτή των Ενετών εντασσόταν μέσα στα πλαίσια της συστηματικής τους προσπάθειας ενσωμάτωσης των κατοίκων στον καθολικισμό. Όταν το 1571 οι Οθωμανοί αποκατέστησαν το status quo ante της Ορθόδοξης Εκκλησίας, το έπραξαν διότι αυτό επέβαλλε το διοικητικό τους σύστημα των μιλλέτ. Το σύστημα αυτό ανέδειξε την Ορθόδοξη Εκκλησία ως τον ισχυρότερο κοινωνικό, οικονομικό, πολιτικό και διοικητικό θεσμό στο νησί. Οι Οθωμανοί διά της μεθόδου του ντελάλη διέθεταν σε πλειστηριασμό το δικαίωμα της συλλογής φόρων. Η Εκκλησία εκ της θέσεώς της ήταν η μόνη που μπορούσε να το πράξει. Ουσιαστικά η Εκκλησία είχε μετατραπεί στον σύγχρονο φοροσυλλέκτη εκ μέρους των Οθωμανών. Και όχι μόνο. Η Εκκλησία μέσα στο πλαίσιο της προνομιούχου θέσης της με την Υψηλή Πύλη ανέπτυξε αλαζονικές συμπεριφορές που οδήγησαν τη φοροσυλλογή σε συστηματική τοκογλυφία εις βάρος των δικών της πιστών. 

Οι Οθωμανοί

Πέραν τούτου, όπως αναφέρει και ο Δημήτρης Χριστοδούλου (1992), οι Οθωμανοί αναγνώρισαν τη θρησκευτική ιδιοκτησία ως απαραβίαστη και πάρα πολλοί χριστιανοί δώριζαν τη γη τους και άλλα περιουσιακά τους στοιχεία στην Εκκλησία. Οι δωρεές αυτές μαζί με την πρακτική της εκκλησιαστικής τοκογλυφίας μετέτρεψαν την Εκκλησία σε μεγάλο ιδιοκτήτη γης. Είναι επίσης στη σκιά της Εκκλησίας και σε σχέση με αυτή που αναδεικνύονται οι πρώτες ντόπιες οικονομικές ελίτ στη νήσο (σ.241). Φυσικά η γη αυτή ουδέποτε επιστράφηκε στους νόμιμους δικαιούχους της. Η άμεση πρόσβαση της Εκκλησίας της Κύπρου στην Υψηλή Πύλη σήμαινε ότι ήταν ακόμη σε θέση να παρακάμπτει τους τοποτηρητές (πασάδες) της Πύλης στο νησί. Μέσα από αυτήν την πρακτική, η Εκκλησία της Κύπρου εξοικειώθηκε με τις πολιτικές και οικονομικές μηχανορραφίες. Καθώς επίσης διά του θρησκευτικού της ιδεολογήματος κατάφερε να κατοχυρώσει τα συμφέροντά της. Με τη διαδοχή των Οθωμανών, η μεγάλη εκκλησιαστική περιουσία έτυχε επίσης θεσμικού σεβασμού. Έτσι, τόσο οι Βρετανοί όσο και οι Οθωμανοί δεν παρενέβαιναν στις εσωτερικές υποθέσεις της Εκκλησίας. Κληρονομικά και ιδιοκτησιακά δικαιώματα στην ελληνική κοινότητα κυρώνονταν μόνο από την Εκκλησία, αφού είχαν τον απόλυτο έλεγχο πάνω σε θέματα προσωπικής υπόστασης των μελών της. Όμως, οι Βρετανοί απέτυχαν στην προσπάθειά τους για κοσμικό εκσυγχρονισμό του νησιού. Δηλαδή στο να περιορίσουν  τον πελατειακό και διαμεσολαβητικό ρόλο της Κυπριακής Εκκλησίας που απολάμβανε επί Οθωμανών, περιορίζοντας την επιρροή τους,για να καταστεί δυνατή η απελευθέρωση των μαζών από τον φανατικό θρησκευτικό σκοταδισμό και που στηριζόταν  από ελληνοκυπριακά τοκογλυφικά και οικονομικά συμφέροντα.

Οι δύο Κύριλλοι

Ουσιαστικά το Αρχιεπισκοπικό Ζήτημα  του 1900-10, με  πρωταγωνιστές το Κιτίου Κυριλλάτσο (η νέα τάξη των εθνικιστών-ενωτικών και αδιάλλακτων της αθηναϊκής επιμόρφωσης) και του Κυρηνείας Κυριλλούδι (πιο μετριοπαθείς θέσεις απέναντι στους Βρετανούς, με αιχμή του δόρατος τη θρησκευτική συνείδηση και όχι την εθνική ταυτότητα και την Ένωση που εξέφραζαν ο Κυριλλάτσος και οι δυνάμεις που τον υποστήριζαν). Η επικράτηση του Κυριλλάτσου το 1909 αποτελεί, κατά την άποψή μου, την ιστορική αφετηρία όλων των τραγικών λαθών που ακολούθησαν και ζούμε μέχρι σήμερα. Κατάφεραν να καταστούν οι εκφραστές της εθνικιστικής ηγεμονίας. Καθόριζαν με άλλα λόγια την πολιτισμική ταυτότητα των Ελλήνων Κυπρίων. Έτσι, η Ανεξαρτησία, όχι τυχαία, βρίσκει την Εκκλησία διά της παρουσίας του Μακαρίου στις συνομιλίες για το μελλοντικό καθεστώς της νήσου ως του νόμιμου εκπροσώπου της ελληνικής κοινότητας, καθιστώντας την ως τον κυρίαρχο ηγεμονικό μηχανισμό.

Η ηγεμονία αυτή οδήγησε στη συγκρότηση της Εκκλησίας ως ενός πρώιμου πρωτοκράτους με αδιαμφισβήτητη γραφειοκρατική μηχανή και οικονομική ευρωστία και κυριαρχία έτοιμη να διαδεχθεί το αποικιοκρατικό καθεστώς στη νέα και υπό σύσταση κυπριακή πολιτεία. Από πολιτική άποψη, το κράτος και η Εκκλησία είχαν διοικητική, οικονομική και πολιτική διάχυση. Αυτό αποτυπώνεται όχι μόνο από την πολιτική πρακτική, αλλά και από τα άρθρα του Συντάγματος 110 και 111, το περιεχόμενο των οποίων εκφράζει έναν αδιαμφισβήτητο ηγεμονισμό που ελαύνεται από οικονομική και πολιτισμική πλεονεξία. 

Έτσι βλέπουμε διαχρονικά από την εποχή των Οθωμανών μέχρι σήμερα πρώτιστο μέλημά τους, μέσα από τη διατήρηση της πολιτισμικής τους ηγεμονίας, την αδιαπραγμάτευτη προστασία των οικονομικών τους συμφερόντων, που διαχέονται με τραπεζικά, βιομηχανικά και τουριστικά κατεστημένα.

Κατά βάθος θα πρέπει να είναι ευγνώμονες στους Οθωμανούς, όχι για πολύ όμως. Ενώ το τραγικό της  ιστορίας μας, τηρουμένων των αναλογιών,το διαχρονικό  κυπριακό μουλάρωμα «Αρχόντων» και «Λαού»  μας οδηγεί στην άβυσσο.

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Μίσος και συγκάλυψη...Του Μιχάλη Θεοδώρου

ΜΙΧΑΛΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ, 16.11.2018

ΑΠΟΨΗ

O Καραγκιόζης - θεατής. Και ο σκέτος

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 16.11.2018

ΑΠΟΨΗ

Η επανάσταση της υπομονής...Του Γιώργου Κακούρη

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΚΟΥΡΗΣ, 15.11.2018

Επιστροφή
στην αρχή