Το ΑΚΕΛ δεν είναι… ΚΚΕ - Του Γιάννη Ιωάννου

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ

Η μεταστροφή του ΚΚΕ ως προς την απόρριψη της ιδέας της επίλυσης του Κυπριακού στη βάση διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Η πρόσφατη μεταστροφή του Κουμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας (ΚΚΕ εφεξής) ως προς την απόρριψη της ιδέας της επίλυσης του Κυπριακού στη βάση της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και ταυτόχρονα αποκρυσταλλώνει βαθιές τομές στο πολιτικό τοπίο της Ελλάδας της κρίσης. Παράλληλα, η άμεση αντίδραση του ΑΚΕΛ –που διαχώρισε άμεσα αλλά και ξεκάθαρα τη θέση του από το ΚΚΕ- καταδεικνύει μια πολύ ενδιαφέρουσα πολιτική μεταστροφή η οποία αξίζει να ιδωθεί μέσα από δύο δυναμικά πλαίσια: α. Τις εξελίξεις στο Κυπριακό και β. Την καθίζηση του ΑΚΕΛ στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές.

 

Βαλτωμένοι

Ο συντηρητισμός που προβάλλει το ΚΚΕ μεταπολιτευτικά, αλλά και σε σχέση με την ιστορική διάσπαση της ελληνικής Αριστεράς αλλά και την έλευση της δεκαετίας του ’90, ήταν ανέκαθεν γνωστός. Ποτέ δεν κατόρθωσε να ξεφύγει από την ψήφο διαμαρτυρίας, απέρριπτε δογματικά κάθε ιδεολογική συζήτηση για ανανέωση της Αριστεράς και φρόντιζε να διατηρεί στεγανά στα ισχυρά σωματεία που διατηρούσε στους νευραλγικούς τομείς (βιομηχανικές ζώνες, αγροτική ύπαιθρος, μεγάλα λιμάνια της χώρας κ.ο.κ.) της οικονομίας της Ελλάδος προκειμένου πάντα να διατηρεί μεσοπρόθεσμα οφέλη παρά να χαράζει βαθιές τομές. Η Ελλάδα της κρίσης βρήκε το ΚΚΕ με νέα ηγεσία, αδύνατο να διεισδύσει στο εκλογικό σώμα εξαιτίας της φυσικής παρακμής της Δεξιάς και της Σοσιλαδημοκρατίας (ΝΔ και ΠΑΣΟΚ αντίστοιχα) και εντελώς παρωχημένο ως προς το δίπολο πολιτικής, μνημονιακού και αντιμνημονιακού, που αναπτύχθηκε ιδίως κατά το χρονικό διάστημα της ανόδου του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία. Παρά τις τραγικές ανακολουθίες του τελευταίου ως προς την εφαρμογή των προεκλογικών του δεσμεύσεων, το ΚΚΕ δεν βρήκε ζωτικό χώρο ανάμεσα στους απογοητευμένους αριστερούς ψηφοφόρους. Και δεν το έπραξε για μια σειρά λόγων που συνδέονται με το ιδεοληπτικό του πρόγραμμα και θέσεις, τον στείρο ευρωσκεπτικισμό του και τον ιστορικό συμβιβασμό –με τον ίδιό του τον εαυτό- πως δεν μπορεί να υπάρξει ως κόμμα εξουσίας συμμετέχοντας σε οποιαδήποτε «εξουσιαστική» λειτουργία που φέρει «αστικά» χαρακτηριστικά. Το κερασάκι στην τούρτα, και συνάμα ένα reality check για τους ψηφοφόρους του ΚΚΕ αλλά και της Αριστεράς, ήταν η συζήτηση στην Ελλάδα για την υιοθέτηση του Συμφώνου Συμβίωσης για τα ομόφυλα ζευγάρια πριν δύο χρόνια: δημοσίως ο γ.γ. του ΚΚΕ Δημήτρης Κουτσούμπας τήρησε αποστάσεις από το ζήτημα της υιοθεσίας παιδιών από ομόφυλα ζευγάρια –ουσιαστικά καταρρίπτοντας και την κληρονομιά της προηγούμενης γ.γ. Αλέκας Παπαρήγα, η οποία παρά τις αρτηριοσκληρωτικές της θέσεις, σε ζητήματα φύλου, δικαιωμάτων ΛΟΑΤΙ κ.ο.κ. έδειχνε παραδοσιακά προοδευτικότερες προσεγγίσεις.

 

Γιατί αλλάζει θέση

Η μεταστροφή του ΚΚΕ σε μια θέση επίλυσης του Κυπριακού εκτός των πλαισίων της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας (που εξ ορισμού έχει συμφωνηθεί μεταξύ των δύο κοινοτήτων εδώ και δεκαετίες) αποκρυσταλλώνει, όχι μόνο τις τρέχουσες σχέσεις του με το ΑΚΕΛ, αλλά και τη συντηρητική πραγματικότητα στην οποία έχει περιέλθει, όχι μόνο το ίδιο αλλά και ολόκληρο το πολιτικό σύστημα στην Ελλάδα. Το ΚΚΕ «τιμωρεί» το ΑΚΕΛ λόγω της οργανικής του μεταστροφής προς τον ΣΥΡΙΖΑ, αγνοώντας ότι σε αντίθεση με το ίδιο το ΑΚΕΛ ανέκαθεν πρωταγωνιστούσε στην πολιτική ζωή της Κύπρου, είχε προσανατολισμό διακυβέρνησης και εν τέλει κατόρθωσε να εκλέξει Πρόεδρο το 2008. Παράλληλα, το ΚΚΕ υιοθετεί εξ ορισμού μια στάση του «το κόμμα στην Ελλάδα αποφασίζει, το αδελφό κόμμα στην Κύπρο συναινεί» μιλώντας αυθαίρετα για «αστικές τάξεις και μονοπώλια». Χαρακτηριστικά, ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος και μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, Θάνος Παφίλης, ανέφερε στη συνέντευξή του στο MEGA, πως «τώρα, αν κάποιοι δηλώνουν πως 'αγαπούν το ΚΚΕ', αλλά στηρίζουν τον καπιταλισμό, την ΕΕ και το ΝΑΤΟ, τα οποία αντιπαλεύει το ΚΚΕ, είναι προφανές ότι το κάνουν για τους δικούς τους λόγους. Όπως κι εκείνοι που δηλώνουν πως 'έχουν στην καρδιά τους ριζωμένο το ΚΚΕ', αλλά στήριξαν τον ΣΥΡΙΖΑ και την κυβέρνησή του, που εφαρμόζει την πιο βάρβαρη κι αντιλαϊκή πολιτική που έχει γνωρίσει η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια».

Είναι προφανές πως ο κ. Παφίλης αγνοεί δύο βασικά πράγματα: Πως η Αριστερά στην Κύπρο (τόσο στην ελληνοκυπριακή όσο και στη τουρκοκυπριακή κοινότητα) δεν πρόκειται να έχει ποτέ παρεκκλίσεις τύπου ΣΥΡΙΖΑ σε ζητήματα ατλαντικού προσανατολισμού στο νησί και πως η στήριξη του ΑΚΕΛ προς τον ΣΥΡΙΖΑ εδράζεται στην ίδια την ανθρωπογεωγραφική σύνθεση του ΣΥΡΙΖΑ (και του Συνασπισμού παλιότερα) ως πολιτικού χώρου που ενέταξε στελέχη ή ψηφοφόρους του ΚΚΕ στο δυναμικό του. Αρκεί ο κ. Παφίλης να κοίταζε τη σύνθεση των δημοτικών συμβουλίων στον Δήμο Ζωγράφου (ένα χαρακτηριστικό δημοτικό διαμέρισμα στην Αθήνα όπου πάντα διέμεναν Κύπριοι) τη δεκαετία του ’90, όπου πολλοί Κύπριοι της Αθήνας εξελέγονταν με τον Συνασπισμό. Επιπλέον, αυτό που συχνά επισημαίνεται πέριξ του Περισσού είναι πως η μεταστροφή του ΚΚΕ προς θέσεις περισσότερο «πατριωτικές» εδράζεται και στις τεράστιες απώλειες που σημειώνει σε περιοχές που παραδοσιακά ήταν κάστρα του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τα συνδικάτα στις λαϊκές γειτονιές του Πειραιά (λ.χ. η ναυτικοεπισκευαστική ζώνη Περάματος), όπου η Χρυσή Αυγή έχει κατορθώσει να γιγαντωθεί στους κόλπους των μεγάλων δεξαμενών της εργατικής τάξης. Κάτι τέτοιο θα ήταν αδιανόητο στο κυπριακό πολιτικό σκηνικό, όπου ακόμη και στις τάξεις των απογοητευμένων ΑΚΕΛικών ψηφοφόρων δεν είδε κανείς διαρροές προς το ΕΛΑΜ. Επιπλέον το ΚΚΕ, σε αντίθεση με το ΑΚΕΛ, δεν ασχολήθηκε ποτέ σοβαρά με τους Τουρκοκύπριους και τα κόμματά/οργανώσεις τους. Ο Έλληνας πρωθυπουργός, παρά τις θεαματικές αναδιπλώσεις του, στην πρώτη του επίσημη επίσκεψη στην Κύπρο μετά την ανάληψη των καθηκόντων του υπήρξε ο πρώτος εκλεγμένος Έλληνας πρωθυπουργός που συνάντησε Τουρκοκύπριους. Αν μη τι άλλο, ο Αλέξης Τσίπρας κατέρριψε ένα ταμπού πολλών Ελλήνων πρωθυπουργών.

 

Αλλαγή παραδείγματος

Δεδομένης της μακράς συνεργασίας των νεολαιών ΚΚΕ και ΑΚΕΛ – με την ΚΝΕ όσο και την Πανσπουδαστική παραδοσιακά να συνδράμουν την ΕΔΟΝ και την Προοδευτική στην παρουσία τους εντός των κυπριακών φοιτητικών συλλόγων των ελληνικών πανεπιστημίων- η διαφοροποίηση του ΑΚΕΛ από τις θέσεις του ΚΚΕ για το Κυπριακό θα φέρει θεαματικές αλλαγές, όχι μόνο στις οργανικές σχέσεις των δύο κομμάτων, αλλά και στην ιδεολογική συζήτηση για την Αριστερά στην Κύπρο σε μια κρίσιμη για το ΑΚΕΛ περίοδο μετά τα αποτελέσματα των τελευταίων εκλογών. Αφενός ότι το ΑΚΕΛ «κόβει» τον ομφάλιο λώρο του ΚΚΕ τονίζοντας στην απάντησή του την κυπριακή διάσταση του ζητήματος της επίλυσης του Κυπριακού («Εν πάση περιπτώσει, το πώς θα διαμορφωθεί το μέλλον της Κύπρου είναι θέμα των Κυπρίων και αυτοί είναι τελικά που θα αποφασίσουν», αναφέρεται χαρακτηριστικά) είναι ένα θετικό δείγμα που τιμά, όχι μόνο το ίδιο το κόμμα, αλλά αφετέρου καταδεικνύει πως το ΑΚΕΛ παραμένει προσανατολισμένο στον στόχο της επίλυσης του Κυπριακού έχοντας εισπράξει τα διδάγματά του από τη στάση που τήρησε το 2004. Επιπλέον, η έκθεση του ΑΚΕΛ προς τον ΣΥΡΙΖΑ θα παράξει αναπόφευκτα μια ενδιαφέρουσα ιδεολογική συζήτηση στην Κύπρο, η οποία θα μπορούσε να εκσυγχρονίσει τις προσεγγίσεις του κόμματος της κυπριακής Αριστεράς χωρίς τις «συριζοποιήσεις» του στείρου αντιμνημονιακού αφηγήματος που είδαμε μετά το 2013 και την εκλογή Αναστασιάδη. Εν τέλει, η μηχανή παραγωγής στελεχών του ΑΚΕΛ στους χώρους της σπουδάζουσας νεολαίας στην Ελλάδα περιείχε πολλά στοιχεία του ΚΚΕ. Μένει να δούμε αν αυτό θα αλλάξει στο μέλλον. Αυτό πάντως που μένει στο τέλος ως πικρή γεύση είναι πως το ΚΚΕ κινείται πλέον στο ίδιο μήκος κύματος, ως προς το Κυπριακό, με την Ελένη Θεοχάρους, τους πολιτικούς επιγόνους της ΕΟΚΑ Β’ και το ΕΛΑΜ. Κι αν μη τι άλλο, αυτό δεν τιμά την ιστορία και τους αγώνες του.

 

*Twitter: @JohnPikpas


Επιστροφή
στην αρχή