Τι θα μας διδάξει η κρίση με το Κατάρ

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ

Πώς επηρεάζει η κρίση Κατάρ – Σαουδικής Αραβίας, εντός των χωρών του Κόλπου την Κύπρο, την Τουρκία και τα κατεχόμενα;

Η κρίση Κατάρ – Σαουδικής Αραβίας, εντός των χωρών του Κόλπου, αλλά και σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο, δείχνει να είναι αρκετά σοβαρή και συνδέεται με τη σειρά κοσμοϊστορικών αλλαγών που λαμβάνουν χώρα στο ευρύτερο υποσύστημα της Μέσης Ανατολής. Αυτές οι αλλαγές δείχνουν να μετατοπίζουν τις παραδοσιακές γραμμές ανάλυσης του αραβικού κόσμου και συνδέονται και με τις εξελίξεις αναφορικά με την επίσκεψη Τραμπ στη Σαουδική Αραβία, την κρίση στη Συρία και φυσικά την επικείμενη εξάλειψη του ISIS. Τα όσα συμβαίνουν στο Κατάρ αφορούν φυσικά και την Κύπρο, μιας και η παρουσία του Κατάρ, πέραν των διπλωματικών σχέσεων, αφορά και την κοινοπραξία του θαλασσίου τεμαχίου 10 (Qatar Petroleum/EXXON Mobil), αλλά και δεδομένων των καλών σχέσεων Τουρκίας – Κατάρ και τις εξελίξεις στα κατεχόμενα.


Τι αλλάζει


Η κρίση Κατάρ – μοναρχιών του Κόλπου/Αιγύπτου συνδέεται άμεσα με τον τρόπο με τον οποίο Ριάντ και Ντόχα ανταγωνίζονταν εντός του GCC (Gulf Countries Council), δεδομένης της στήριξης και των δύο χωρών σε ρεφορμιστικά/ισλαμιστικά κινήματα σε ολόκληρη την περιοχή μετά την περίοδο της λεγόμενης Αραβικής Άνοιξης. Πέραν όμως των ισλαμιστών, η κρίση αντικατοπτρίζει και περιφερειακούς ανταγωνισμούς ισχύος με φόντο την ενέργεια, τον σεκταριστικό άξονα σουνιτικού/σιιτικού ισλάμ (κυρίως σε Υεμένη και Συρία) και φυσικά την αμερικανική στροφή προς το Ριάντ –επιλογή της διακυβέρνησης Τραμπ– προκειμένου να μειωθεί η επιρροή του Ιράν στην περιοχή όπου από το Ιράκ έως τον συριακό εμφύλιο κι από τον Λίβανο έως τους Χούθι της Υεμένης κερδίζει έδαφος. Σε ιδεολογικό επίπεδο επίσης το ουαχαμπιστικό (wahhabism) μοντέλο της Σαουδικής Αραβίας σε περιφερειακό επίπεδο βρίσκονταν σε ανταγωνισμό με τη σαλαφιστική/τζιχαντιστική ατζέντα του Κατάρ – που σε συνδυασμό με το soft power που απορρέει από την επιρροή του τηλεοπτικού δικτύου Al Jazeera δημιούργησε πονοκεφάλους στον οίκο των Σαούντ. Ανά καιρούς, κύκλοι από τη Σαουδική Αραβία και το Κατάρ χρηματοδότησαν ισλαμιστικά δίκτυα ανά το παγκόσμιο, αλλά με το Ριάντ να το πράττει περισσότερο σε επίπεδο θρησκευτικής/θεολογικής προσλαμβάνουσας, ενώ η Ντόχα με τη στρατηγική προέκταση της ιδεολογίας του πολιτικού ισλάμ.


Τι να προσέξουμε


Τα όσα συμβαίνουν πέριξ του Κόλπου μπορεί να μοιάζουν απομακρυσμένα και να αγγίζουν έμμεσα την Κύπρο, ωστόσο η κρίση με το Κατάρ μπορεί να προσφέρει πολύτιμα μαθήματα για εμάς – δεδομένων και των κινήσεων της Τουρκίας να αναπτύξει στρατεύματα. Παράλληλα η κρίση και το πώς θα επηρεάσει τις ενεργειακές διαδρομές που εξυπηρετεί το καταρινό φυσικό αέριο, και δη η περίπτωση του LNG και ορισμένων αγωγών, θα μπορούσε να αποτελέσει μια ενδιαφέρουσα περιπτωσιολογία εξέτασης για το μέλλον, ιδίως για την εποχή που η Κύπρος θα βρίσκεται σε θέση να εξάγει ποσότητες φυσικού αερίου. Παράλληλα οι ανακατατάξεις εντός του GCC θα μπορούσαν να αποτελέσουν ένα παράθυρο ευκαιρίας για περαιτέρω σύσφιξη των διμερών σχέσεων της ΚΔ με τις μοναρχίες του Κόλπου δεδομένης της στήριξης του Ομάν, των επενδυτικών ευκαιριών που θα μπορούσαν να παρουσιαστούν λόγω της παρουσίας κυπριακών εταιρειών/συμφερόντων στις εν λόγω χώρες αλλά και της μεθοδολογίας της διπλωματικής διαμεσολάβησης – δεδομένων και των εξαιρετικών σχέσεων με την Αίγυπτο που αποτελεί μέρος της εξίσωσης της υπό διαμόρφωση κρίσης. Επί του τελευταίου είναι επιτέλους ώρα να συνειδητοποιήσουμε ότι τόσο η γεωγραφική μας θέση όσο και η ιδιότητά μας ως κράτους μέλους της ΕΕ θα μπορούσε να φέρει πολλαπλά οφέλη, αν αποφασίσουμε κάποια στιγμή να αναλάβουμε, με σοβαρότητα, τον ρόλο του έντιμου διαμεσολαβητή στα κράτη της περιοχής μας. Τέλος, το Κυπριακό, στην πιο κρίσιμη φάση του, αποδεικνύει το αυτονόητο: Πως δεδομένων των ανακατατάξεων, σε καθημερινό πλέον επίπεδο, στην περιοχή μας το συνολικό όφελος από μια λύση θα προσέφερε, συνολικά, περισσότερο από τη διατήρηση του ισχύοντος απαράδεκτου status quo.


Τέλος, τα κατεχόμενα


Αυτό που δεν πρέπει να αγνοούμε είναι πως κράτη όπως το Κατάρ, μέσω της μαλακής ισχύος και λόγω των εξαιρετικών σχέσεων με την Τουρκία του Ερντογάν, ασκούν τεράστια επιρροή σε όλο τον αραβομουσουλμανικό κόσμο. Αν και τα κατεχόμενα εδάφη της ΚΔ δεν εμπίπτουν ακριβώς σε αυτή την κατηγορία, η παρουσία του Κατάρ –μέσω θρησκευτικών οργανώσεων, χρηματοδότησης για σκοπούς διάδοσης του ισλάμ ή συντήρησης/ανέγερσης λατρευτικών χώρων (τζαμιών)– οφείλει να εξεταστεί μέσα από ένα δυναμικό πλέγμα σε σχέση με τον κοινωνικό, οικονομικό και πολιτιστικό μετασχηματισμό της «ΤΔΒΚ» – ιδίως σε περίπτωση μη λύσης. Όταν ο λεγόμενος «ΥΠΕΞ» Ερτουγλούρογλου συναντιέται με Καταρινούς επικεφαλής για… business στον βορρά, τονίζοντας πως «οι Ελληνοκύπριοι δεν επιθυμούν λύση», αυτό «ταξιδεύει» στον ισλαμικό κόσμο με ταχύτητα που δεν αντιλαμβανόμαστε, ψάχνοντας τα… φιλέτα προς τους Καταρινούς επενδυτές.


Αντί επιλόγου


Σε κάθε περίπτωση, η υπό εξέλιξη κρίση Κατάρ – Σαουδικής Αραβίας αναμένεται να φέρει μια σειρά πολιτικών, οικονομικών και γεωπολιτικών αναπροσαρμογών στη Μέση Ανατολή. Αυτό που καθίσταται σαφές είναι πως τα διδάγματα από αυτή την κρίση μπορούν να φανούν, αναπάντεχα, χρήσιμα και για την Κύπρο, ενώ ο απόηχός τους μπορεί να αγγίξει ακόμη και τα κατεχόμενα.


Twitter: @JohnPikpas


Επιστροφή
στην αρχή