Τι πρέπει να μας διδάξουν τα 19.000 emails

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ
Από τη Χίλαρι στην… Ελένη κι από τον Σνόουντεν στα Panama papers - Τι πρέπει να μας διδάξουν οι διαρροές και τα 19.000 emails

H διαρροή 19.000 και πλέον emails της εισαγγελέως της Δημοκρατίας Ελένης Λοϊζίδου σε ρωσικό ιστότοπο, στα οποία αποκαλύπτονται πτυχές της επικοινωνίας της λειτουργού της Νομικής Υπηρεσίας με Ρώσους αξιωματούχους, αποτελεί μια πρωτοφανή για τα κυπριακά δεδομένα υπόθεση. Παραπέμπει σε ένα ευρύ φάσμα αντίστοιχων υποθέσεων διεθνώς που δημιούργησαν και δημιουργούν ακόμη έντονες δημόσιες συζητήσεις για την κυβερνοασφάλεια, το μέλλον της ηλεκτρονικής επικοινωνίας, την πρόσβαση του ευρύτερου κοινού ή μη σε λογής διαβαθμισμένες πληροφορίες και φυσικά τα όρια της δημοσίευσης από τον Τύπο πληροφοριών που εδράζονται σε παραβίαση πρωτόκολλων ασφαλείας (κοινώς hacking), σε whistleblowering (κοινώς η πρακτική κάποιου να «μιλά ή να καρφώνει» για ευαίσθητες πληροφορίες) και στον, εσχάτως λόγω Panama Papers, όρο του leaktivism. Δηλαδή του όρου που εισήγαγε η ακτιβίστρια του Occupy Wall Street Micah White της διανομής εμπιστευτικών εγγράφων προκειμένου να υπάρξει επίδραση στη δημόσια πολιτική και κοινωνικοοικονομική σφαίρα.

Η Χίλαρι και το Blackberry

Τον Μάρτιο του 2015, εν μέσω προεκλογικής περιόδου στις ΗΠΑ, η υποψήφια Πρόεδρος Χίλαρι Κλίντον έγινε το αντικείμενο ομοσπονδιακής έρευνας για τη χρήση προσωπικού server για την ηλεκτρονική της αλληλογραφία την περίοδο που εκτελούσε χρέη υπουργού Εξωτερικών της χώρας. Η χρήση του προσωπικού της Blackberry και server για 100 emails με απόρρητο περιεχόμενο και περίπου 2.100 emails με περιεχόμενο που εν δυνάμει θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «απόρρητο» άνοιξαν μια τεράστια δημόσια συζήτηση προεκλογικά στις ΗΠΑ, σειρά ερευνών από το FBI μέχρι το Δημοκρατικό Κόμμα και φυσικά τη στοχοποίησαν ιδίως αναφορικά με τα γεγονότα της Λιβύης, όπου ένας Αμερικανός διπλωμάτης (σ.σ. ο πρέσβης των ΗΠΑ στη χώρα) έχασε τη ζωή του. Αξίζει να σημειωθεί ότι η αλληλογραφία της Κλίντον αποπειράθηκε να παραβιαστεί πολλάκις από χάκερ χωρίς ωστόσο κάποιος να έχει πρόσβαση, ενώ οι έρευνες κατέληξαν χωρίς να αποδώσουν στη Χίλαρι Κλίντον κάποια κατηγορία. Ωστόσο, έπληξαν το γόητρό της εν μέσω προεκλογικής απέναντι στον… Τραμπ. Η έρευνα επίσης κατέδειξε την «εξαιρετική απροσεξία» της Κλίντον και των βοηθών της στη χρήση της ηλεκτρονικής αλληλογραφίας, πράγμα σαφώς προφανές. Την ίδια στιγμή όμως τόσο οι δημοσιογράφοι - αναλυτές όσο και οι intelligence communities παγκοσμίως με αφορμή την υπόθεση των emails της Κλίντον έθεσαν κι ένα άλλο ερώτημα: Τα όρια της δημοσιοποίησης σε σχέση με την ασφάλεια ενός κράτους και, φυσικά, με την πρακτική της υπερδιαβάθμισης (overclassification) πληροφοριών σε σχέση με το δεύτερο. Στην περίπτωση της κ. Λοϊζίδου υπάρχει κάτι κοινό με εκείνην της Κλίντον: Η χρήση προσωπικού server (gmail) για σκοπούς αλληλογραφίας που αφορά υποθέσεις της Νομικής Υπηρεσίας της ΚΔ. Και η μη χρήση παραμέτρων ασφάλειας προκειμένου αυτές οι συνομιλίες, ασχέτως περιεχομένου, να παραμείνουν διαβαθμισμένες, εφόσον εδράζονται σε ευαίσθητα ζητήματα που αφορούν νομικές υποθέσεις της χώρας.

Από τον Ασάνζ στον Σνόουντεν

Από την καθιέρωση του ιστότοπου WikiLeaks μέχρι τις διαρροές του πρώην υπαλλήλου της αμερικανικής υπηρεσίας NSA Έντουαρντ Σνόουντεν έχουν χυθεί τόνοι μελανιού σχετικά με την ηθική, πολιτική και εργαλειακή πρακτική της διαρροής, από ανώνυμες πηγές, ευαίσθητων κρατικών ή άλλων πληροφοριών. Στην περίπτωση του WikiLeaks -με τον τεράστιο όγκο δεδομένων- από το 2006 η διεθνής κοινότητα βίωσε την πρώτη θεσμοθετημένη με μορφή οργανισμού συστηματική διαρροή πληροφοριών. Ο Τζούλιαν Ασάνζ υπέστη διώξεις αλλά ταυτόχρονα συνδέθηκε με ένα ευρύ φάσμα στοιχείων που ξεκινούν από την pop culture και καταλήγουν σε… θεωρίες συνωμοσίας ή στο ερώτημα αν οι διαρροές του WikiLeaks εγείρονται από οργανωμένα συμφέροντα ξένων χωρών όπως π.χ. τη Ρωσία. Ο Σνόουντεν αποκάλυψε ουσιαστικά ένα τεράστιο δίκτυο υποκλοπών και παρακολουθήσεων ανά το παγκόσμιο και τυγχάνει να αποτελεί μια φιγούρα που αντιμετωπίζεται από την παγκόσμια intelligence community με ένα μεγάλο φάσμα χαρακτηρισμών: Για κάποιους είναι ήρωας και πατριώτης και για κάποιους ελεεινός προδότης και persona non grata. Επαληθεύει κοινώς το παλιό ρεαλιστικό ρητό που φέρει τον… «τρομοκράτη μιας χώρας να αποτελεί τον μαχητή της ελευθερίας μιας άλλης».

Χαμένοι παράδεισοι

Τα Panama papers πέρσι και τα Paradise papers φέτος αποτελούν αντιστοίχως με 11,5 εκατ. έγγραφα και 1,4 terabytes όγκο τη μεγαλύτερη και τη δεύτερη μεγαλύτερη διαρροή δεδομένων στην ιστορία. Στην πρώτη περίπτωση υπάρχει δημοσιοποίηση στη γερμανική εφημερίδα «Süddeutsche Zeitung» από ανώνυμο whistleblower και στη δεύτερη χρήστης του Reddit σε συνδυασμό με την ίδια γερμανική εφημερίδα και τη δημοσιογραφική ένωση ICIJ (International Consortium of Investigative Journalists) με ένα δίκτυο 380 δημοσιογράφων ανά το παγκόσμιο. Η αποκάλυψη εκτεταμένου δικτύου offshore εταιρειών και η συστηματική φοροαποφυγή/ φοροδιαφυγή/ εμπλοκή σε διαφθορά εταιρειών κολοσσών και προσωπικοτήτων παγκόσμιου κύρους άνοιξε μια νέα τεράστια συζήτηση που έφτασε μέχρι τις επιμέρους έρευνες των εθνικών αρχών των χωρών που εμπλέκονται. Ταυτόχρονα, η εμπλοκή εκτεταμένου δικτύου δημοσιογράφων από δεκάδες χώρες έδωσε μια νέα πνοή στη σύγχρονη ερευνητική δημοσιογραφία και στην έννοια «της δημοσίευσης ως ψυχής της δικαιοσύνης» που υπηρετούσε ο Ελβετός φιλέλληνας και συντάκτης της εφημερίδας «Ελληνικά Χρονικά», της πρώτης έντυπης εφημερίδας του αγώνα του 1821 στην Ελλάδα, Ιωάννης - Ιάκωβος Μάγερ.

Συμπεράσματα

Η περίπτωση της δεύτερης τη τάξη γενικής εισαγγελέως Ελένης Λοϊζίδου και της διαρροής της αλληλογραφίας της δείχνει να διαθέτει όλα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά μιας υπόθεσης που περιλαμβάνει παραβίαση (χακάρισμα) προσωπικών δεδομένων, δημοσιοποίησή τους σε ξένο ιστότοπο και αναπαραγωγή τους από τον τοπικό Τύπο και φυσικά πολιτικές και νομικές προεκτάσεις που φτάνουν μέχρι τις σχέσεις της Κύπρου με τη Ρωσία και τη Δύση. Όπως αναφέραμε και στην αρχή, είναι μια πρωτόγνωρη για την Κύπρο κατάσταση που δεν ξανασυνέβη και που σίγουρα θα λειτουργήσει και θα ξετυλιχθεί σε βαθμό που θα αλλάξει τα δεδομένα. Είναι game changing για όσα γνωρίζαμε. Σε κάθε περίπτωση, εφόσον το περιεχόμενο των emails εδράζεται σε υποθέσεις δημοσίου ενδιαφέροντος, δεδομένου ότι είμαστε μια ανοικτή και δημοκρατική χώρα που σέβεται το κράτος δικαίου και την ελευθερία του Τύπου, η δημοσιοποίηση του περιεχομένου δεν είναι καταδικαστέα. Μάλιστα, η γνωμοδότηση της επιτρόπου Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα Ειρήνης Λοïζίδου -Νικολαΐδου είναι ενδεικτική, αναφέροντας πως «(…) το δικαίωμα στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα δεν είναι απόλυτο δικαίωμα και θα πρέπει να εκτιμάται σε σχέση με τη λειτουργία του στην κοινωνία και να σταθμίζεται με άλλα θεμελιώδη δικαιώματα, όπως το δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης, σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας». Από εκεί και πέρα, τόσο το κριτήριο της αθωότητας όσο και η αποφυγή του κανιβαλισμού και της ανθρωποφαγίας επιβάλλονται σε μια εποχή που στην Κύπρο η εμφάνιση των fake news και η παρακμή της σοβαρής έντυπης δημοσιογραφίας αποτελούν κυρίαρχα φαινόμενα. Σε κάθε περίπτωση, η συνειδητοποίηση της ασφάλειας από τους δημόσιους λειτουργούς οφείλει να καταστεί προφανής, χωρίς φυσικά υπερβολές μιας και ζούμε στη χώρα του «κρύψε να περάσουμε». Ως εκ τούτου, ιστορικά, το ζητούμενο της ισορροπίας στην ασφάλεια και διαφάνεια/ διασφάλιση της ανοικτής πρόσβασης στην πληροφορία αποτελεί το διαχρονικό διακύβευμα. Ας ελπίσουμε ότι στην Κύπρο δεν το έχουμε ξεχάσει αυτό.

*Twitter: @JohnPikpas

 

 

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Κανένα παζάρι για την κάρτα

ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΜΑΝΩΛΗ, 10:15 (τελευταία ενημέρωση 10:15)

ΑΠΟΨΗ

Το μυστηριώδες πορτρέτο του Μεσσία

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 10:05 (τελευταία ενημέρωση 10:05)

ΑΠΟΨΗ

Φραγμό στις καταστροφικές ιδέες του Προέδρου

Πολίτης News, 09:50 (τελευταία ενημέρωση 09:50)

Επιστροφή
στην αρχή