Τι να περιμένουμε από τον Ντόναλντ Τραμπ

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ
H ανάδειξη του Τραμπ στην εξουσία στις ΗΠΑ θέτει, μια σειρά ερωτημάτων για την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ τα επόμενα χρόνια.

H ανάδειξη του Ντόναλντ Τραμπ στην εξουσία στις ΗΠΑ θέτει, αυτές τις πρώτες ημέρες μετά την ορκωμοσία του, μια σειρά ερωτημάτων για την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ τα επόμενα χρόνια. Οι πρώτες κινήσεις του ιδιόρρυθμου, νέου Αμερικανού Προέδρου είναι μάλιστα ενδεικτικές εκείνης της τάσης κι ανάλυσης που τον φέρει να αμφισβητεί βαθύτατα τις ιδέες, τους θεσμούς και τις πολιτικές πρακτικές της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής μεταπολεμικά, όπως αυτές δηλαδή διαμορφώθηκαν μετά το τέλος του Β’ ΠΠ και την απαρχή του Ψυχρού Πολέμου.

Το ιδεολογικό στίγμα

Πέραν της υπερβολής των Μέσων που καλύπτουν τον Τραμπ (βλέπε π.χ. την κάλυψη της είδησης αναφορικά με την απόφαση για τις αμβλώσεις, κάτι που είχε πράξει φυσικά και ο Ρίγκαν αλλά και οι Μπους –πατέρας και υιός-), ο τελευταίος εκτός από κυνικός αποτελεί και μια χαρακτηριστική περιπτωσιολογία ενός Αμερικανού πολιτικού που διακατέχεται από την παράδοση του Άντριου Τζάκσον (1829-1837). Ο Τζάκσον υπήρξε ουσιαστικά ο πρώτος ριζοσπαστικά λαϊκιστής Αμερικανός Πρόεδρος η ιδεολογία του οποίου φαίνεται να έχει κερδίσει τον Τραμπ σε σχέση με τις παραδοσιακές πολιτικές παρακαταθήκες του Τζέφερσον ή του Ουίλσον. Ο τζακσονιανός προσανατολισμός του Τραμπ δείχνει να τοποθετεί την αμερικανική εξωτερική πολιτική σε δεύτερη μοίρα και να δίνει έμφαση στη μάχη των ταυτοτήτων, με την αμερικανική πιουριστική ταυτότητα να αποτελεί το διακύβευμα σε σχέση με τα κοινωνικά κινήματα που προβάλλουν άλλες ταυτότητες. Ο Τραμπ συνεπώς, όπως διαφάνηκε κι από την πρώτη κίνησή του αναφορικά με τις σχέσεις ΗΠΑ-Μεξικού, θα διασφαλίσει ότι η «λευκή χριστιανική Αμερική» δεν θα αλλοιωθεί από…μετανάστες, LGBT κινήματα, ιθαγενείς, μουσουλμάνους κ.ο.κ.

Πώς βλέπει την Ευρώπη

Η νέα σχέση ΗΠΑ-ΕΕ θα έχει πολύ ενδιαφέρον την εποχή του Τραμπ. Η παραδοσιακή αυτή ευρωατλαντική σχέση είχε χτιστεί ιστορικά στη συμβολή των ΗΠΑ στην αρχιτεκτονική ασφάλειας της γηραιάς ηπείρου. Σε αυτό το κομμάτι ο Τραμπ θα σταθεί στο ύψος των προηγούμενων Αμερικανών Προέδρων που έβλεπαν πάντα, κυρίως στο κομμάτι των εξοπλισμών, την Ευρώπη ως τον «φτωχό συγγενή». Επί τούτου δεν θα μας εκπλήξει αν ο Τραμπ μπει στη διαδικασία μιας νέας πελατειακής σχέσης με την Ευρώπη αναφορικά με την ασφάλειά της και τον τρόπο λειτουργίας του ΝΑΤΟ. Οι σχέσεις όμως Τραμπ - Ρωσίας θα επικαθορίσουν το πώς η ΕΕ θα αντιμετωπίσει συλλήβδην τον νέο Αμερικανό Πρόεδρο. Και σε αυτό το κομμάτι η μάχη που θα δοθεί είναι αυτή της ταυτότητας. Ο Τραμπ μπορεί να σόκαρε τις ΗΠΑ με τη νίκη του, ηγέτες όμως σαν αυτόν δεν είναι άγνωστοι στην Ευρώπη της κρίσης των τελευταίων χρόνων, από τη Λεπέν στη Γαλλία μέχρι τη Χρυσή Αυγή, τη Λίγκα του Βορρά, τον Ορμπάν και τον…Φάρατζ στο Ηνωμένο Βασίλειο. Συνεπώς, η διάδραση Βρυξελλών-Ουάσιγκτον θα έχει δύο καταλήξεις: Ή συλλογικά η Ευρώπη θα αντιδράσει προβάλλοντας τις αξίες και τα επιτεύγματά της στα οποία ιστορικά οι ΗΠΑ έπαιξαν ουσιαστικό ρόλο (Σύνταγμα Δυτικής Γερμανίας, WTO, απαρχή ΕΕ κ.ο.κ.) ή ο Τραμπ θα αναμοχλεύσει περαιτέρω εκείνα τα συναισθήματα και τις πολιτικές πρακτικές που θα αναδείξουν στο προσκήνιο νέες… στρατιές από Ευρωπαίους Τραμπ. Πάντως, η τελευταία φορά που η Ευρώπη αντέδρασε μαζικά στις ΗΠΑ κερδίζοντας ουσιαστικά την ιδεολογική της ένωση ήταν οι διαδηλώσεις εναντίον της διακυβέρνησης Μπους και του πολέμου στο Ιράκ. Η παράδοση των αντιπολεμικών συλλαλητηρίων του Φεβρουαρίου του 2003 σε μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες (Αθήνα, Παρίσι, Ελσίνκι) μπορεί να γεννήσει την αναπτέρωση της ευρωπαϊκής ταυτότητας και μακροπρόθεσμα ο Τραμπ ίσως… ωφελήσει την Ευρώπη των ιδεών έναντι αυτής των τεχνοκρατών που ουσιαστικά διαμορφώνουν την πολιτική τα τελευταία χρόνια.

Η γειτονιά μας

Στη περιοχή της ΝΑ Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, ο Τραμπ θα συνεργαστεί με τη Ρωσία, και όπως διαφαίνεται ήδη από τις εξελίξεις στον μικρόκοσμο της Συρίας θα προσανατολιστεί στην ιεράρχηση της εξάλειψης του ISIS ως του υπ’ αριθμόν ένα κινδύνου. Ο Τραμπ θα προσπαθήσει να βελτιώσει τις σχέσεις Ουάσιγκτον-Τελ Αβίβ που επί Ομπάμα –λόγω και του Νετανιάχου- πέρασαν από σοβαρή κρίση. Αναφορικά με το Κουρδικό, ο Τίλερσον έδωσε ήδη τα πρώτα δείγματα γραφής, λέγοντας δημόσια πως πρέπει να στηριχτούν οι κουρδικές δυνάμεις ως σύμμαχοι στη μάχη εναντίον των τζιχαντιστών. Συνεπώς ο Τραμπ εξαλείφοντας το ISIS θα αποξενωθεί από τις δυνάμεις της σουνιτικής ένοπλης αντιπολίτευσης, οδηγώντας στηΝ περαιτέρω ριζοσπαστικοποίησή τους – κάτι που βλέπουμε ήδη να συντελείται με τον κατακερματισμό τους και την ανάδειξη της Αλ Κάιντα της Συρίας ως υπαρξιακής, για τη Δύση αλλά και την περιοχή, απειλής. Το Ιράν θα κρίνει πολλά, με τον Τραμπ να θέτει αμφιβολίες σχετικά με την ιστορική συμφωνία Δύσης-Τεχεράνης για το πυρηνικό πρόγραμμά του. Η σχέση ΗΠΑ-Ιράν αποτελεί μάλιστα το κατ' εξοχήν πεδίο εκδήλωσης γεωπολιτικών ρίσκων επί προεδρίας Τραμπ δεδομένης της επιρροής που ασκεί το σιιτικό κράτος στην περιοχή. Η Αίγυπτος του Αλ Σίσι αποτελεί πάντως προτεραιότητα για τον Τραμπ, με τον Σίσι να είναι ο πρώτος ηγέτης, μαζί με τον Νετανιάχου, της περιοχής που προσκλήθηκε επίσημα στον Λευκό Οίκο. Τέλος, η σχέση Ουάσιγκτον - Άγκυρας δείχνει να έχει σημαντικές πιθανότητες αναβάθμισης στα πρώτα χρόνια της διακυβέρνησης Τραμπ. Η Τουρκία θέλει να προβάλλει τον εαυτό της ως αυτόν του αξιόπιστου συμμάχου των ΗΠΑ και εκμεταλλευόμενη το κενό εξουσίας από τη μετάβαση στον Τραμπ (από τον Ομπάμα) προσπάθησε να δημιουργήσει τετελεσμένα σε Συρία και Ιράκ. Ωστόσο, αν δεν εξαλειφθεί το ISIS και δεδομένης της αποϊδεολογικοποιημένης εξωτερικής πολιτικής που θα εφαρμόσει ο Τραμπ, η πλήρης αναβάθμιση των σχέσεων Τουρκίας - ΗΠΑ ίσως και να αργήσει. Τραμπ και Ερντογάν πάντως μοιράζονται, όπως και στην περίπτωση του Πούτιν, ποιοτικά χαρακτηριστικά ηγεσίας που ομοιάζουν (π.χ. ο καρτεσιανού τύπου λαϊκισμός).

Το τεράστιο στοίχημα του Τραμπ

Το τεράστιο στοίχημα, αλλά και η ανησυχία πολλών, είναι η σχέση που οι ΗΠΑ, υπό τον Τραμπ, θα επιδιώξουν με τη Ρωσία. Για πολλούς ο Τραμπ φαντάζει ένας άνθρωπος του… Πούτιν, όμως κάτι τέτοιο εμπίπτει περισσότερο στη σφαίρα του φανταστικού –αποτελέσματος ίσως και του σοκ της ανάδειξης του ιδιόρρυθμου μεγιστάνα στην προεδρία της χώρας. Η σχέση Τραμπ - Πούτιν δεν πρέπει να ιδωθεί αποκλειστικά υπό το νέο ψυχροπολεμικό κλίμα στις σχέσεις Μόσχας - Δύσης μετά την ουκρανική κρίση του 2014. Πρέπει να ιδωθεί υπό το πρίσμα της ανάδειξης νέων παγκόσμιων υπερδυνάμεων, όπως της Κίνας, η οποία δείχνει να αμφισβητεί την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ, αλλά και τις παραδοσιακές σφαίρες επιρροής της Ρωσίας, ιδίως στο υποσύστημα της Ανατολικής Ασίας. Ο Τραμπ δείχνει να αντιλαμβάνεται ότι η ασφάλεια των συμμάχων των ΗΠΑ είναι μάλλον ένα πολιτικό μέσο παρά αυτοσκοπός για τις ΗΠΑ –που π.χ. δεν απειλούνται εξαιτίας της ρωσικής επιθετικότητας στη Βαλτική. Δείχνει δηλαδή να είναι ένας Πρόεδρος που θα εστιάσει στις σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας μακριά από τα παγιωμένα ψυχροπολεμικά ή μεταψυχροπολεμικά δόγματα. Μένει φυσικά να δούμε τα αυτονόητα. Πώς ο Τραμπ θα διαχειριστεί μια σοβαρή διεθνή κρίση και κατά πόσον θα λειτουργήσει, ως Πρόεδρος, ορθολογιστικά και όχι με τρόπο που θα δείχνει κυκλοθυμία. Σε κάθε περίπτωση, οι ΗΠΑ υπό τον Τραμπ δεν θα μπούνε σε μια κατάσταση απομονωτισμού με την παραδοσιακή έννοια αναφορικά με την εξωτερική τους πολιτική, αλλά σίγουρα θα λειτουργήσουν μακριά από πάγιες ιδεολογικές τάσεις όπως αυτές διαμορφώθηκαν τα τελευταία χρόνια.

*Twitter: @JohnPikpas

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Είναι πολύ παράλογη η επιμονή στις εγγυήσεις

ΣΕΝΕΡ ΛΕΒΕΝΤ, 14:52 (τελευταία ενημέρωση 14:52)

ΑΠΟΨΗ

Σε ένα κράτος ανάπηρο... (Της Μαρίνας Κουμάστα)

ΜΑΡΙΝΑ ΚΟΥΜΑΣΤΑ, 14:35 (τελευταία ενημέρωση 14:35)

ΑΠΟΨΗ

Είναι εδώ το τέρας του Μάνου; Πάντα εδώ ήταν

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 10:30 (τελευταία ενημέρωση 10:30)

Επιστροφή
στην αρχή