Θα μπορέσει να αντιδράσει η ΕΕ;

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΔΙΕΘΝΗ
Στο Brexit, κι αυτό είναι ένα μάθημα κατά της παγκοσμιοποίησης,το Νότιγχαμ αποφάσισε για το Λονδίνο και το Μάντσεστερ,και ο 65αρης για τον 22χρονο.

To Brexit θριάμβευσε τορπιλίζοντας την ενότητα της ΕΕ όπως τη γνωρίσαμε ουσιαστικά στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’90 – και ιδίως μετά τη Συνθήκη του Μάαστριχτ. Ωστόσο, αν και είναι ακόμη πολύ νωρίς για να αξιολογήσει κανείς –στη πληρότητά τους– τις συνέπειες από την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από τους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η πραγματικότητα της Ευρώπης των «27» αποτελεί μια νέα τάξη πραγμάτων για το οικοδόμημα που εμπνεύστηκε κάποτε ο Ρομπέρ Σουμάν. Και καταδεικνύει την ανάγκη να επανεξεταστεί όχι μόνο ως προς την πολιτική, οικονομική και θεσμική της υπόσταση, αλλά ως προς την υπαρξιακή της συνέχεια. Το Brexit δεν αφήνει μόνο ένα πολιτικό μούδιασμα που θα το διαδεχθεί –και θεσμικά– η δημιουργία ενός τετελεσμένου. Υπενθυμίζει ότι η Ευρώπη –μια γερασμένη ηλικιακά ήπειρος και παρηκμασμένη πολιτικά– είναι καταδικασμένη να επανέλθει σε σκοτεινές περιόδους. Αν δεν επαναπροσδιορίσει αξιακά τις αρχές της και κατοχυρώνοντας πολιτικά αυτόν ακριβώς τον αναστοχασμό. Η Ευρώπη της Γαλλικής Επανάστασης, του Διαφωτισμού, της Αντιμεταρρύθμισης, των επαναστατικών κινημάτων από το Μούνστερ έως την Παρισινή Κομούνα κι από τον Γκαριμπάλντι  μέχρι τη Βιέννη χρειάζεται να θυμηθεί τις ρίζες της. Που στην πορεία χάθηκαν κάπου μεταξύ του λαϊκισμού του Φάρατζ και της απουσίας πολιτικού ελέγχου στους μηχανισμούς χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.

Μια παρεξήγηση

Στη σύγχρονη ευρωπαϊκή οικογένεια, το Brexit αντικατοπτρίζει δύο ζοφερές αλήθειες: αυτήν ενός χάσματος –πολιτικού και οικονομικού– μεταξύ των κρατών μελών και εκείνην την παλιά συζήτηση, στην οποία κυρίαρχο ρόλο έπαιζε το Ηνωμένο Βασίλειο, σχετικά με το αν η ΕΕ μπορεί να δράσει ως μια φεντεραλιστική οντότητα ή ως απλώς μια διακρατική ένωση. Στην πρώτη περίπτωση αρκεί κανείς να δει την κρίση χρέους του ευρωπαϊκού Νότου καθώς και εν γένει τη διεθνή οικονομική κρίση. Μετά το 2010 το χάσμα απλώς μεγάλωσε αντί να γεφυρωθεί. Οι πλούσιες χώρες νιώθουν ότι ο Νότος τις εκμεταλλεύεται και οι φτωχές ότι ο Βορράς τις κηδεμονεύει. Στη δεύτερη περίπτωση, η προσφυγική κρίση επανέφερε τη συζήτηση περί «περισσότερης» Ευρώπης. Η Γερμανία το έριξε στο τραπέζι και… κάποιος κύριος Ορμπάν θυμήθηκε πως η Ουγγαρία δεν πρέπει να χάσει τη χριστιανική της ταυτότητα. Νωρίτερα, το χάσμα αφορούσε –κι αφορά– τη σημαντικότερη ίσως πτυχή της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική άμυνας. Οι Αγγλοσάξονες, φορείς μιας ολόδικής τους προσέγγισης σε σχέση με την ευρωπαϊκή πολιτική άμυνας, ανέπτυξαν από τα τέλη του ’70 τη δική τους εκδοχή του ευρωσκεπτικισμού. Το αν ο Φάρατζ και το λόμπι του ‘Brexit’ είναι κοινωνοί της ίδιας ιδέας δεν αποδεικνύεται. Είναι όμως –και επικράτησαν γι’ αυτό– φορείς των απομειναριών αυτής. Και θα το εξηγήσουμε.

Φλεγματικοί σαν Άγγλοι

H Αγγλία διαχρονικά υπηρέτησε ένα ευρωπαϊκό πολιτικό παράδοξο. Ενώ υπήρξε σημαντική χώρα της ΕΕ ποτέ δεν κατόρθωσε να δει στην ευρωπαϊκή οικονομική και πολιτική ενοποίηση τη σύγχρονη θέση της. Κι εύλογα. Για τη Βρετανία η οικονομική πολιτική αποτελούσε πάντα το επίτευγμα του Σίτι, η ποντοπόρος ναυτιλία και η εξαγωγή ακαδημαϊκής υπεραξίας. Για την κοινή εξωτερική πολιτική η σύγχρονη θέση της μετά το τέλος του Β’ ΠΠ διαφοροποίησε τη στάση της σε μια πιο ευρωατλαντική διάσταση, ενώ για το κοινό νόμισμα, αντί για τα φαινόμενα υπερχείλισης, προτίμησε τη δύναμη της στερλίνας στον μετααποικιακό της χώρο. Το Brexit θα αλλάξει άρδην αυτά τα δεδομένα. Το κρίσιμο ερώτημα όμως είναι αν παραμένει μια συνθήκη αναγκαία για να επιφέρει τεκτονικές αλλαγές στη βρετανική οικονομία και πολιτική. Τα επόμενα βήματα θα είναι χρονοβόρα και… τυπικά. Αλλά και πρωτάκουστα μιας και στο παρελθόν δεν ξανάδαμε μια χώρα να αποχωρεί από την ΕΕ. Καταρχήν θα πρέπει να ενεργοποιηθεί το αμιγώς τυπικό κομμάτι της διαδικασίας, να υποβάλει δηλαδή επίσημα η Μεγάλη Βρετανία γραπτό αίτημα αποχώρησης από την ΕΕ. Παραμένει άγνωστο πότε ακριβώς θα συμβεί αυτό. Το δημοψήφισμα στη Βρετανία δεν είχε δεσμευτικό χαρακτήρα. Η Βουλή των Κοινοτήτων θα πρέπει να αναθέσει λοιπόν στον πρωθυπουργό να υποβάλει το σχετικό αίτημα στις Βρυξέλλες. Μετά την προαναγγελία της παραίτησης του Ντέιβιντ Κάμερον, το έργο αυτό θα πρέπει να αναλάβει ο διάδοχός του στον πρωθυπουργικό θώκο. Στη συνέχεια το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, οι υπόλοιπες 27 χώρες μέλη δηλαδή, θα αναθέσουν στην Κομισιόν να διαπραγματευτεί μια συμφωνία εξόδου της Μεγάλης Βρετανίας που θα ορίζει με σαφήνεια όλα τα επιμέρους ζητήματα. Για τη διαδικασία αυτή η Συνθήκη της Λισαβόνας προβλέπει ένα διάστημα δυο ετών. Αυτή ενδέχεται να επιταχυνθεί όμως, υποστηρίζει ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Μάνφρεντ Βέμπερ. Σε κάθε περίπτωση, η διαδικασία αυτή απαιτεί αρκετό χρόνο, καθώς θα πρέπει να επανεξεταστούν χιλιάδες νομικές διατάξεις και οικονομικές προϋποθέσεις και όροι. Ακολούθως, η συμφωνία εξόδου θα πρέπει να επικυρωθεί από τις χώρες μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και φυσικά την ίδια τη Μεγάλη Βρετανία. Στο διάστημα αυτό θα πρέπει να επαναπροσδιοριστεί και το καθεστώς που αφορά το δικαίωμα παραμονής των Ευρωπαίων πολιτών στη Βρετανία και αντιστρόφως. Κοινώς; Καλό 2018, για να έχουμε μια πλήρη αποχώρηση του ΗΒ από την ΕΕ. Μην βιαστείτε δηλαδή για την αποχώρηση του… Φάμπρεγκας από τα γήπεδα της Αγγλίας.

Βερολίνο, Λονδίνο, Παρίσι

Εδώ στο Βερολίνο ο «Π» συνάντησε σειρά αξιωματούχων και διπλωματών που δείχνουν να μην είναι όσο μουδιασμένοι είναι στις Βρυξέλλες για το Brexit. Για τη Γερμανία, η Φρανκφούρτη καραδοκεί για να «κλέψει» μέρος της πίτας του Σίτι. Για το Βερολίνο, σύμφωνα με πληροφορίες του «Π», θεωρητικά θα μπορούσε να προκύψει μια συμφωνία εταιρικής σχέσης που θα προβλέπει ένα απαλλαγμένο από δασμούς εμπόριο. Ένα πιθανό σενάριο είναι επίσης η προσχώρηση της Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελευθέρου Εμπορίου EFTA, στην οποία εκπροσωπούνται σήμερα η Νορβηγία, η Ελβετία, το Λιχτενστάιν και η Ισλανδία. Σύμφωνα πάντως με εκτιμήσεις κοινοτικών αξιωματούχων, η προετοιμασία μιας τέτοιας συμφωνίας θα απαιτούσε πολλά χρόνια. Στη συνέχεια θα έπρεπε να επικυρωθεί από τις χώρες μέλη. Μόνον για αυτή τη διαδικασία επικύρωσης προβλέπονται δύο χρόνια. Στο διάστημα αυτό θα διαφανεί και τι είδους ηγεσία/τάση θα προκύψει βορείως της Μάγχης. Τύπους σαν τον Φάρατζ ή τον Τζόνσον «δεν τους καλοβλέπουν» δυτικά του ποταμού και μια τρίτη θητεία της Μέρκελ «θα οδηγούσε σε μια ξεκάθαρη μεταστροφή προς τον γαλλογερμανικό άξονα» τονίζει στον «Π» πηγή από το γερμανικό ΥΠΕΞ. Ο γερμανικός Τύπος χθες έγραψε για αυτό ακριβώς το σχέδιο. Οι Γερμανοί έχουν πάντα plan Β. Και η εταιρική σχέση με το Λονδίνο είναι το σχέδιο που έχει ήδη μπει σε… εφαρμογή. Στο Παρίσι η αμηχανία παραμένει. Για τον Ολάντ πάντως είναι η τελευταία ευκαιρία για να ορθοποδήσει σηματοδοτώντας ένα μεγάλο comeback της Γαλλίας στον σκληρό πυρήνα της ΕΕ.

Αντί επιλόγου

Στο Brexit, κι αυτό είναι ένα μάθημα κατά της παγκοσμιοποίησης, το Νότιγχαμ αποφάσισε για το Λονδίνο και το Μάντσεστερ, και ο Βρετανός συντηρητικός 65άρης αποφάσισε για τον 22χρονο, τον Σκωτσέζο και τον Ιρλανδό. Ο Κάμερον απέτυχε παταγωδώς πολιτικά και το αίμα στο στήθος της Τζο Κοξ στέγνωσε μάταια. Η Αγγλία, γιατί περί αυτού πρόκειται, αποφάσισε πως δεν θέλει να είναι στην ίδια μοίρα με τη Σλοβακία ή την Ελλάδα. Το αν αυτό θα σηματοδοτήσει την επιστροφή της σε κάποιου είδους απομονωτισμό ή θα κατακερματίσει το ΗΒ όπως το γνωρίσαμε, μένει να το δούμε. Η Ευρώπη πάντως, άρρωστη από καιρό, μόλις δέχτηκε ακόμη μία επιπλοκή στην ασθένειά της. Αυτό είναι το μόνο σίγουρο. Θα μπορέσει να αντιδράσει, και πώς;

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Επόμενο άρθρο:

Αφιέρωμα

«Διαιρεμένο το....Ηνωμένο Βασίλειο»

Βαθιά διχασμένη αναδεικνύεται η Βρετανία από το δημοψήφισμα - Το σίγουρο είναι ότι το κουτί της Πανδώρας τώρα έχει ανοίξει

02 / 30
Επιστροφή
στην αρχή