Μετρώντας νεκρούς από νόμιμη ηρωίνη - Τέλειωσαν το Oxycontin

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΚΥΠΡΟΣ

11 θάνατους μετά, θεραπεία με ρίσκο: Περίπου τρεις νεκροί καταγράφονταν κάθε χρόνο από νόμιμη ηρωίνη που χορηγείτο για σκοπούς απεξάρτησης.

Τρεις θάνατοι το 2013, δύο το 2014, τουλάχιστον τρεις το 2015 και ακόμα τρεις το 2016 είναι ο απολογισμός της off-label χρήσης (δηλαδή πέραν του θεραπευτικού σκοπού για τον οποίο προορίζεται) του οπιοειδούς φαρμάκου Oxycontin, σύμφωνα με στοιχεία της Αρχής Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΑΑΕΚ). Ακόμα δύο θάνατοι λόγω κατάχρησης του Oxycontin καταγράφηκαν, σύμφωνα με πληροφορίες του «Π», το 2017, εντείνοντας το σκεπτικισμό της Αστυνομίας, της ΑΑΕΚ και του Υπουργείου Υγείας για το εγκεκριμένο από το 2011 πρόγραμμα υποκατάστασης με Oxycontin της Κλινικής Βερεσιέ.

Με δραστική ουσία την Oxycodone, η οποία είναι 50% πιο δραστική από τη μορφίνη, το Oxycontin κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ το 1996 και για τα επόμενα είκοσι χρόνια βρέθηκε στο επίκεντρο του φαινομένου που ονομάστηκε στη Βόρεια Αμερική «επιδημία οπιοειδών» (opioid epidemic), το οποίο αναλύεται σε 20.000 θάνατους μόνο το 2016 στις ΗΠΑ από συνταγογραφούμενα οπιοειδή φάρμακα όπως το Oxycontin και το ακόμα πιο επικίνδυνο Fentanyl.

Στην Κύπρο οι θάνατοι από Oxycontin συμπίπτουν με καταγγελίες των Φαρμακευτικών Υπηρεσιών στην Αστυνομία το 2014 και το 2015 για υπερβολικές και υπεράριθμες συνταγογραφήσεις Oxycontin από τον δρα Κυριάκο Βερεσιέ της ομώνυμης κλινικής στην Πύλα. Οι πιο πρόσφατοι θάνατοι φαίνεται να κινητοποίησαν την Αστυνομία, η οποία διαπίστωνε ότι η νόμιμη χορήγηση του φαρμάκου λάμβανε ανεξέλεγκτες διαστάσεις ως προς την κατάχρησή του.

Το περασμένο καλοκαίρι μετά από δύο συσκέψεις που πραγματοποιήθηκαν στο Υπουργείο Υγείας με τη συμμετοχή της Αστυνομίας, της ΑΑΕΚ, του εισαγωγέα του φαρμάκου και του δρος Βερεσιέ αποφασίστηκε, να προωθηθούν οι καλές πρακτικές σε ό,τι αφορά τη θεραπεία υποκατάστασης. Δηλαδή, αφού η ουσία Oxycodone δεν περιλαμβάνεται στους οδηγούς καλών πρακτικών υποκατάστασης οπιοειδών, η ΑΑΕΚ δηλώνει ότι προέβη σε ενέργειες για τερματισμό χορήγησης της ουσίας για σκοπούς θεραπείας υποκατάστασης «και σήμερα δεν λειτουργεί παρόμοιο πρόγραμμα». Μέχρι σήμερα η Κλινική Βερεσιέ διαφημίζει στην ιστοσελίδα της το Oxycontin ως «βέλτιστη πρακτική» για τη θεραπεία υποκατάστασης στην Κύπρο, αν και το πρόγραμμα έχει τερματίσει τη λειτουργία από τις 19 Ιανουαρίου.

«Στον μήνα πάνω…»

Σύμφωνα με μια από τις καταγγελίες που είχε κληθεί να διερευνήσει η Αστυνομία πρώτη φορά πριν τέσσερα χρόνια, ο δρ Βερεσιές είχε συνταγογραφήσει σε διάστημα 15 μηνών σε δύο μέλη μιας οικογένειας 15.512 χάπια 40mg και 20mg, και 280 κάψουλες 20mg Oxycontin. Σε μία εκ των δύο ασθενών έναν χρόνο μετά και για διάστημα ακόμα δώδεκα μηνών, ο δρ Βερεσές συνταγογράφησε επιπλέον 13.894 χάπια 40mg, 20mg, και 10mg Oxycontin. Κατά το ίδιο χρονικό διάστημα, για μια περίοδο εννέα μηνών, ο δρ Βερεσές συνταγογράφησε σε τρίτο μέλος της ίδιας οικογένειας ακόμα 9.470 χάπια 20mg, και 10mg Oxycontin, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες του «Π» συνταγές από τον δρα Βερεσέ για Oxycontin είχε προμηθευθεί την ίδια περίοδο και τέταρτο μέλος της ίδιας οικογένειας. Οι φόβοι για παράνομη εκτροπή του φαρμάκου στην παράνομη αγορά λόγω υπεράριθμων συνταγών ήταν εύλογοι στο Υπουργείο Υγείας με δεδομένο ότι δεν υπάρχει πρωτόκολλο συνταγογράφησης του Oxycontin για να χορηγείται ως υποκατάστατο ηρωίνης.

Ως εκ τούτου, όπως πληροφορείται ο «Π» από την 40χρονη Κ. Τ. που ακολουθεί σήμερα το κρατικό πρόγραμμα υποκατάστασης «Γέφυρα» με το μη-ευφορικό Suboxone για απεξάρτηση από το Oxycontin, η συνταγογράφηση γινόταν με βάση τον αριθμό των χαπιών που την έκαναν καλά: «Έγραφεν μου πέντε κουτιά σε κάθε επίσκεψη. Το πρωί ήθελα τρία χάπια μόνο για να σηκωστώ. Μπορεί να χρειάζουμουν τζ’αι παραπάνω που 14 χάπια την ημέρα». Η συνταγή προοριζόταν να καλύψει μια περίοδο τριών μηνών με κάθε κουτί να περιέχει 56 χάπια μέσα. «Δκυοχρόνια εδίαν μου χάπια για τρεις μήνες τζ’αι στον μήνα πάνω εμφανίζουμουν πάλε κοντά του» αναφέρει η Κ. Τ., η οποία ήταν μέσα στην χρήση του Oxycontin από το 2014 μέχρι το 2018 (με μιαν παρένθετη περίοδο εννέα μηνών εκτός χρήσης). Από πλευράς δρος Βερεσιέ, στη σύσκεψη του Ιουλίου αναδείχθηκαν η διαφορά συντήρησης και απεξάρτησης, τα πισωγυρίσματα των ασθενών στην πορεία απεξάρτησής τους και οι επιτυχίες του προγράμματος στη θεραπεία, όπως υποστηρίχθηκε, 580 ατόμων. Σύμφωνα με τις θέσεις που διατύπωσε η Κλινική Βερεσιέ στη σύσκεψη του Ιουλίου, οι πωλήσεις του φαρμάκου στην Κύπρο μειώθηκαν μετά την έγκρισή του από το κράτος ως υποκατάστατου απεξάρτησης. Από πλευράς της εισαγωγικής εταιρείας του Oxycontin, η Mundipharma Cyprus αρνήθηκε να κοινοποιήσει στοιχεία για τις πωλήσεις του φαρμάκου στην Κύπρο, τονίζοντας ότι στη σύσκεψη του Ιουλίου είχε υποδείξει προς το κράτος ότι δεν έχει καμία σχέση με τις χορηγήσεις του Oxycontin από τον δρα Βερεσέ, ο οποίος όπως ειπώθηκε στον «Π» από την εταιρεία, έθετε «τους ασθενείς σε ρίσκο». Ο δρ Βερεσιές κλήθηκε να σχολιάσει στον «Π» τις αιτιάσεις για το καταργηθέν πρόγραμμα υποκατάστασης με Oxycontin. Παρά το γεγονός ότι κατέγραψε πολλές από τις θέσεις του στη συνομιλία με τον «Π», ο δρ Βερεσιές παρακάλεσε να μην γίνει χρήση αυτών.

Ανεξέλεγκτή θεραπεία μέσα στη χρήση

Η 40χρονη Κ. Τ. από προάστιο της Λευκωσίας σύντομα κατευθύνθηκε στο Oxycontin όταν ξεκίνησε χρήση οπιοειδών το 2014. Σύμφωνα με την εμπειρία της, «έν’ πιο πολλή η αρρώστιά του» Oxycontin από της ηρωίνης. Μαζί και ο κίνδυνος που διατρέχει ο χρήστης καθώς καταγράφονται διεθνώς φαινόμενα κατάχρησης του φαρμάκου. Τα τεχνικά χαρακτηριστικά του Oxycontin είναι ότι απελευθερώνει αργά τη δραστική ουσία του, ενώ η κονιορτοποίηση του χαπιού (για να εισπνευθεί ή να γίνει ενέσιμο) διατηρούσε μέχρι πρόσφατα σε μεγάλο ποσοστό τις ευφορικές ιδιότητες της ηρωίνης (68%). Ως εκ τούτου, κατέστη δημοφιλής εναλλακτική για τους χρήστες ηρωίνης, οι οποίοι σύμφωνα με όσα υποστήριξε ο δρ Βερεσιές στη σύσκεψη του περασμένου Ιουλίου άρχισαν να το προμηθεύονται πριν την έναρξη του προγράμματος υποκατάστασης στην κλινική του. Συγκεκριμένα, περίπου 20.000 συνταγές Oxycontin φέρονται να εκτελέστηκαν από φαρμακεία μέχρι το 2011.

Πέντε χρόνια μετά, η Κ.Τ. για κάθε επίσκεψη στην Κλινική Βερεσιέ προκειμένου να εξασφάλιζε μια συνταγή Oxycontin, πλήρωνε 50 ευρώ. Μόνο οι πρώτες μια-δυο επισκέψεις είχαν πιο χαμηλή τιμή στα 20 ευρώ. Ακολούθως κάθε χάπι Oxycontin στο φαρμακείο έχει κόστος μέχρι 2,5 ευρώ. Στην παράνομη αγορά το Oxycontin πιάνει 5 ευρώ το κάθε χάπι. Τα έξοδα της αρρώστιας με Oxycontin είναι λιγότερα από τα 120 ευρώ που πρέπει να καταβάλει ένας χρήστης για να προμηθευθεί 1mg ηρωίνη στην παράνομη αγορά. Υποτίθεται ότι στην πορεία της υποκατάστασης, οι χορηγούμενες ποσότητες του Oxycontin θα έπρεπε να μειώνονταν. Στην περίπτωση της Κ.Τ. κάτι τέτοιο δεν συνέβη. Για τουλάχιστον δύο διαδοχικές χρονιές, η 40χρονη από τη Λευκωσία είχε όλα τα προβλήματα ενός εξαρτημένου ατόμου (επαιτεία, κλοπές, ασιτία, κ.λπ.) με τη μόνη διαφορά ότι η χρήση και η κατάχρηση γινόταν μέσα από μια δομή εγκεκριμένη από το κράτος.

Η ιστορία της Κ.Τ. δείχνει το κενό στην αντιμετώπιση των ατόμων με εξάρτηση από οπιοειδή στην Κύπρο. Οι γιατροί που συνταγογραφούσαν φάρμακα όπως το Oxycontin για σκοπούς απεξάρτησης θα έπρεπε να εγγράφονταν σε σχετικό μητρώο και ακολούθως να δήλωναν τους ασθενείς τους, τα άτομα δηλαδή σε θεραπεία απεξάρτησης, σε άλλο σχετικό μητρώο που διατηρείται στο Υπουργείο Υγείας. Σύμφωνα με πληροφορίες του «Π» από το Υπουργείο Υγείας στο εν λόγω μητρώο είναι εγγεγραμμένοι σήμερα μόλις 170 χρήστες οπιοειδών, ενώ η Αρχή Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων έχει καταγεγραμμένα το 2015 σε θεραπεία από εξάρτηση σε οπιοειδή 252 άτομα (εκ των οποίων, όπως προαναφέρθηκε, 30% από Oxycodone). Το σύνολο των ατόμων με προβλήματα χρήσης οπιοειδών υπολογίζεται από την ΑΑΕΚ σε 798, ενώ το ίδιο έτος (2015) οι κατασχεθείσες ποσότητες ηρωίνης από την παράνομη αγορά είναι τόσο λίγες ώστε να καταγράφονται ως μηδέν. Όπως προκύπτει, για μια περίοδο που ξεκινά πριν το 2012, η χρήση οπιοειδών οδηγήθηκε σταδιακά στο νόμιμο Oxycontin, το οποίο ήταν οικονομικά συμφέρον για τους χρήστες, νόμιμο και σε αντίθεση με άλλα υποκατάστατα οπιοειδών όπως το Suboxone (βουπρενορφίνη) και η απούσα από τα προγράμματα υποκατάστασης της Κύπρου, μεθαδόνη, έχει ευφορικά αποτελέσματα παρόμοια με της ηρωίνης. Οι 11-13 θάνατοι των τελευταίων πέντε ετών από Oxycontin υποβάλλουν ότι η επιλογή δεν ήλθε χωρίς κόστος, με τους θιασώτες χρήσης του φαρμάκου ως υποκατάστατου να αντιπαραβάλλουν ότι τη δεκαετία 1997-2007, οπότε υπήρχε παράνομη αγοράς ηρωίνης (αλλά και πολλοί περισσότεροι χρήστες), οι θάνατοι ήταν περισσότεροι.


Επιστροφή
στην αρχή