Τα προβλήματα Ερντογάν και το Κυπριακό

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ
Αναλυτές και παρατηρητές στην Τουρκία κάνουν λόγο για μια «δυναμική απομόνωση» του Ερντογάν ως προς το διεθνές περιβάλλον του

Οι επόμενοι μήνες δείχνουν να αποτελούν εξαιρετικής σημασίας διάστημα για την τελική συνδιαμόρφωση των σχέσεων της Τουρκίας με τη Δύση και τη Μόσχα. Κι ενώ στην πρώτη περίπτωση διαφαίνεται ένα φως στη στενωπό των σχέσεων Τραμπ-Ερντογάν και στη δεύτερη μια αναθέρμανση που προκαλεί ακόμη και συζήτηση για μια ευρασιατική στροφή της Τουρκίας, τα πράγματα ιδωμένα υπό το πρίσμα μιας ψύχραιμης ανάλυσης –αλλά και των ανοικτών μετώπων σε Συρία και Ιράκ- καταδεικνύουν σειρά προβλημάτων για τον Ερντογάν και την Τουρκία, η εξέλιξη των οποίων τους επόμενους μήνες θα είναι κρίσιμη.

Σχέση χωρίς διόρθωση

Παρά την επίσκεψη του Τούρκου πρωθυπουργού Γιλντιρίμ στην Ουάσιγκτον την περασμένη εβδομάδα, το αγκάθια στις σχέσεις Ουάσιγκτον-Άγκυρας, όχι μόνο παραμένουν, αλλά πλέον εκφράζονται από κορυφαίες φωνές στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Η αρθρογραφία του πρώην ΥΦΥΠΕΞ Φίλιπ Γκόρντον, και για χρόνια έμπειρου αναλυτή της Τουρκίας στους «Financial Times», είναι ενδεικτική: Για πρώτη φορά στις ΗΠΑ γίνεται λόγος για μια σχέση με την Τουρκία «που δεν επιδέχεται διόρθωσης». Ο Στιβ Μπάνον, πρώην βασικός στρατηγικός σύμβουλος του Προέδρου Τραμπ, έκανε επίσης λόγο, κυρίως στον αραβικό Τύπο, για μια πρόσληψη εκ μέρους των ΗΠΑ ως προς την τροπή που έχει πάρει η Τουρκία του Ερντογάν, ως «απειλής, ακόμη μεγαλύτερης κι από το Ιράν». Πέραν του Κουρδικού και της σύμπλευσης Ουάσιγκτον-Μόσχας στο ζήτημα του μέλλοντος της μεταπολεμικής Συρίας, τα δύο σημαντικά δυσεπίλυτα προβλήματα στις σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας παραμένουν στην κορυφή μιας δυσλειτουργικής σχέσης σε κρίση χωρίς προοπτικές εξομάλυνσης: Το ζήτημα της κράτησης του Αμερικανού ιεροκήρυκα Άντριου Μπράνσον στην Τουρκία παραμένει «κόκκινη γραμμή» για τον συντηρητικό Τραμπ, που δεν διαπραγματεύεται απελευθέρωσή του με αντάλλαγμα την έκδοση , στην Τουρκία, του ιεροκήρυκα Φετουλάχ Γκιουλέν –πάγιο αίτημα του Ερντογάν που τον συνδέει με τη διενέργεια του πραξικοπήματος του Ιουλίου του 2016. Επιπλέον, η συστηματική διείσδυση των ΗΠΑ στην ανατολική Συρία, καθώς και το χτίσιμο αεροπορικής βάσης στη Ράκα, αφήνει τον Ερντογάν εκτός σφαίρας επιρροής στη συγκεκριμένη περιοχή και εξαιρετικά απομονωμένο στον μικρόκοσμο της δυτικής Συρίας.

Μια άνιση σχέση

Παρά το ζήτημα της σύμπλευσης Μόσχας-Άγκυρας με αφορμή την απόκτηση του συστήματος S-400 και τη συμβολή της πρώτης στη δημιουργία πυρηνικού σταθμού στο Άκογιου, η σχέση παραμένει εξαιρετικά ανισοβαρής και ιδιαιτέρως προβληματική όταν στην εξίσωση προστίθεται το Κουρδικό και το μέλλον της Συρίας σε μια μεταπολεμική και post-ISIS εποχή. Η πρόσφατη επίσκεψη Ερντογάν στο Σότσι, όπου συναντήθηκε με τον Ρώσο Πρόεδρο Πούτιν, έκρυβε μια δυσάρεστη σημειολογία για όποιον κοιτάζει πέραν του… δέντρου των S-400: O Ziyad Sabsabi, αντιπρόεδρος της επιτροπής διεθνών σχέσεων της ρωσικής Γερουσίας, βρίσκονταν στο Καμισλί, στην καρδιά του Συριακού Κουρδιστάν προκειμένου να συντονίσει με τις τοπικές αρχές των PYD/YPG τον επαναπατρισμό οικογενειακών μελών μαχητών του ISIS με ρωσική καταγωγή (Νταγκεστάν, Τσετσενία κι άλλες περιοχές του Καυκάσου). Επιπλέον, η Μόσχα δείχνει να επιμένει στη συμμετοχή των Κούρδων στη διαδικασία της Αστάνας για το Συριακό, εκνευρίζοντας συνεχώς την Άγκυρα. Ακόμη, η Μόσχα επιμένει στο να υπάρχει, στη Γενεύη αυτή τη φορά, αντιπροσωπεία του κουρδικού κόμματος PYD –συγγενικού ιδεολογικά με το PKK της Τουρκίας, ενώ διοργανώνει, κι επί ρωσικού εδάφους, το «Syrian People’s Congress» με πρόσκληση και προς την εθνοτική ομάδα των Κούρδων της Συρίας. Τέλος, αναφορικά με το Ιντλίμπ, Τουρκία και Ρωσία δείχνουν να έχουν παντελώς αντίθετους στόχους, με τη στρατιωτική στόχευση των πρώτων στο καντόνι του Αφρίν να μην υλοποιείται –η σε περίπτωση υλοποίησης να αποτελέσει την απαρχή μιας ρωσοτουρκικής κρίσης, εφάμιλλης αυτής με την κατάρριψη του ρωσικού Sukhoi πριν από δύο χρόνια.

Δυναμική απομόνωση

Αναλυτές και παρατηρητές στην Τουρκία κάνουν λόγο για μια «δυναμική απομόνωση» του Ερντογάν ως προς το διεθνές περιβάλλον του, η οποία εδράζεται ακριβώς σε αυτό τον αντιφατικό χαρακτηρισμό. Ενώ οι σχέσεις με την ΕΕ και τις ΗΠΑ παραμένουν στο ναδίρ, ο Τούρκος Πρόεδρος παραμένει εξαιρετικά δυναμικός ως προς τη ρητορική του στο εσωτερικό, την ευκαιριακή του σύμπλευση με τη Ρωσία (αλλά και με το Ιράν σε μεγάλο βαθμό) και τις επερχόμενες εκλογικές αναμετρήσεις στο εσωτερικό του (δημοτικές εκλογές, προεδρικές 2019). Αυτή η εγγενής αντίφαση απομονωτισμού, αλλά και υψηλών εθνικιστικών τόνων, συμβάλλει περαιτέρω στην τοξικοποίηση του πολιτικού και κοινωνικού γίγνεσθαι στο εσωτερικό της Τουρκίας, ενώ οι σπασμωδικές κινήσεις –όπως η επερχόμενη επίσκεψή του στην Ελλάδα - προσθέτουν επικοινωνιακούς πόντους στο προφίλ του Τούρκου υπερ-Προέδρου, σε μια εποχή που η διαμόρφωση ενός νέου αντιπολιτευτικού σκηνικού στο εσωτερικό φαντάζει ενδιαφέρουσα. Η δημιουργία του νέου κόμματος από τη Μεράλ Ακσενέρ ίσως αποδειχτεί καθοριστική, όχι για την ανατροπή του Ερντογάν, αλλά για την εμβάθυνση των εθνικιστικών τόνων στη χώρα, όπως και την επίσπευση των προεδρικών εκλογών, πρόωρα εντός του 2018, έτσι ώστε ο Ερντογάν να αναμετρηθεί εκ νέου με τον… εαυτό του.

Πού χωρά το Κυπριακό;

Το Κυπριακό στην παρούσα μεταβατική του περίοδο (ναυάγιο Κρανς Μοντανά, προεδρικές 2018, «εκλογές» στα κατεχόμενα) δείχνει να μην απασχολεί τη μεγάλη εικόνα των στρατηγικών προτεραιοτήτων του Ερντογάν. Ωστόσο, το τοπίο, για ακόμη έναν τελευταίο και σύντομο γύρο συνομιλιών, θα ξεκαθαρίσει στις αρχές του 2018, ως προς το αν θα υπάρχει πρόσφορο έδαφος και πολιτική βούληση για ακόμη μια προσπάθεια, στην οποία η Τουρκία, παραδοσιακά, δεν θα προτάξει δυσκολίες ως προς τη διαδικασία επανεκκίνησης αυτή καθ’ αυτήν. Ήτοι, αν η Τουρκία έχει απέναντί της την ευκαιρία να ξανακάτσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, θα το κάνει, προκειμένου να ενισχύσει το αφήγημά της για ένα μελλοντικό νέο blame-game ή ακόμη και για αλλαγή παραδείγματος ως προς τη λύση. Αλήθεια, στην προεκλογική εκστρατεία δεν έχουμε ακούσει από κανέναν προεδρικό υποψήφιο ουσιαστικά –πέραν της επωδού της δημιουργίας πολιτικού κόστους στη Τουρκία ή τη λογική τού «εμείς θέλουμε, ας το δείξει και η Τουρκία και πάμε»- μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για το πώς μπορεί να επανεκκινήσει η διαδικασία με προοπτική επίλυσης και αποφυγή εθνικών τραγωδιών. Στην πρώτη περίπτωση, το πολιτικό κόστος στην Τουρκία εξαιτίας του Κυπριακού ακούγεται, μάλλον, αφελής επικοινωνιακή τακτική προς άγραν ψήφων, τη στιγμή που η Τουρκία υπόκειται σε πολιτικό κόστος εξαιτίας του… Τραμπ, του Πούτιν και των επιλογών της σε Συρία και Ιράκ. Στη δεύτερη περίπτωση, ας προσεχτεί, μετά την εμπειρία του Κρανς Μοντανά, τι επιζητούμε. Διότι αυτή τη φορά, αν χαθεί η απειροελάχιστη ευκαιρία που θα εμφανιστεί, θα κάνουμε σίγουρα λόγο –και η Τουρκία τον πιο προφανή- για αλλαγή παραδείγματος. Που θα σηματοδοτήσει κι ένα οριστικό καρφί στην ιστορία του Κυπριακού των τελευταίων 43 χρόνων.

*Twitter: @JohnPikpas

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Νεκατωμένα στομάχια (Του Μιχάλη Θεοδώρου)

ΜΙΧΑΛΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ, 16:23 (τελευταία ενημέρωση 16:23)

ΑΠΟΨΗ

Συνείδηση, τιμή και υπερηφάνεια

ΣΕΝΕΡ ΛΕΒΕΝΤ, 13:55 (τελευταία ενημέρωση 13:55)

ΑΠΟΨΗ

Για να φτιάχνει φραπέ χρειάζεται, για Πρόεδρος όχι;

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 10:05 (τελευταία ενημέρωση 10:05)

Επιστροφή
στην αρχή