Τα οκτώ αλογάκια της Παναγίας της Κύπρου (Web Tv)

WEB TV /Η ΑΓΡΙΑ ΦΥΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Ονομάζονται επίσης και μάντις της προσευχής, επειδή υψώνουν τα μπροστινά τους πριονωτά ποδιά παίρνοντας μια στάση που θυμίζει άνθρωπο που προσεύχεται.

Τα αλογάκια της Παναγίας ή αλλιώς μάντιδες ή μάντισσες ανήκουν στα έντομα και στην τάξη Μαντώδη (Mantodea). Ονομάζονται επίσης και μάντις της προσευχής (praying mantis) επειδή όταν βρίσκονται σε άμυνα ή όταν ετοιμάζονται να αρπάξουν κάποιο θήραμα υψώνουν τα μπροστινά τους πριονωτά ποδιά παίρνοντας μια στάση που θυμίζει άνθρωπο που προσεύχεται. Ονομάστηκαν έτσι το 1838 από τον εντομολόγο Χέρμαν Μπούρμαϊστερ. Τα Μαντώδη είναι από τα λίγα είδη εντόμων που πολλοί άνθρωποι ανά τον κόσμο χρησιμοποιούν ως κατοικίδια.

 

Σε ολόκληρο τον πλανήτη υπάρχουν πέραν από 2.400 διαφορετικά είδη μάντιδων σε 435 γένη και 15 οικογένειες (με τα περισσότερα να ανήκουν στην οικογένεια Mantidae) και τα συναντάμε σε όλα τα εύκρατα και τροπικά μέρη του πλανήτη. Τα περισσότερα είδη τα συναντάμε στα τροπικά δάση της Νότιας Αμερικής, της Αφρικής και της Ασίας. Σε ολόκληρη την Ευρώπη έχουν καταγραφεί 35 διαφορετικά είδη, ενώ στην Κύπρο έχουν καταγραφεί μέχρι τώρα οκτώ διαφορετικά είδη.

Πρόκειται για έντομα θηρευτές και τρέφονται συνήθως με άλλα είδη εντόμων όπως κάμπιες και μερικές φορές μερικά μεγαλόσωμα είδη μπορούν να πιάσουν και πολύ μικρά ερπετά, αμφίβια ακόμα και μικροθηλαστικά. Στήνουν καρτέρι σε μέρη που προσελκύουν τα έντομα, όπως δέντρα που έχουν ώριμους καρπούς, θάμνους και πιο πολύ πάνω σε ανθισμένα λουλούδια που προσελκύουν τα πιο πολλά έντομα, όπως μέλισσες, σφήκες και πεταλούδες. Έχουν χρώματα τα οποία ταιριάζουν με το περιβάλλον τους για σκοπούς παραλλαγής και είναι πολύ δύσκολο να τα δει κάποιος. Πολλά είδη μπορούν να προσαρμόζουν το χρώμα τους ανάλογα με το περιβάλλον στο οποίο βρίσκονται και μπορούν να γυρίσουν το κεφάλι τους μέχρι και 180 μοίρες. Πολλά είδη φοβίζουν τους θηρευτές τους με το ξαφνικό άνοιγμα των φτερών τους τα οποία  συνήθως έχουν εκπληκτικά χρώματα. Στέκονται σε πλήρη ακινησία και όταν κάποιο ανυποψίαστο έντομο τούς πλησιάσει αυτοί με μια αστραπιαία κίνηση το αρπάζουν με τα πριονωτά τους πόδια και το καταβροχθίζουν. Κατά την περίοδο του ζευγαρώματος τα θηλυκά εκκρίνουν φερομόνες για να προσελκύσουν τα αρσενικά. Έχουν ένα μακάβριο συνήθειο όπου μετά ή κατά το ζευγάρωμα τα θηλυκά αλογάκια της Παναγίας επιδίδονται σε κανιβαλισμό καταβροχθίζοντας το αρσενικό, το τρώνε συνήθως αρχίζοντας από το κεφάλι. Πάντα τα θηλυκά είναι κατά πολύ μεγαλύτερα από τα αρσενικά, σχεδόν διπλάσια. Το αλογάκι της Παναγίας θεωρείται μεγάλο γούρι για πολλούς ανθρώπους και το σέβονται και έτσι δεν το σκοτώνουν, επειδή επίσης κάνει καλό στη γεωργία, τρώγοντας πολλά επιβλαβή έντομα.

 

 

Ο κύκλος της ζωής τους είναι ο εξής:

Μετά το ζευγάρωμα το θηλυκό γεννά μέσα σε μια γλοιώδη ουσία που μετά στεγνώνει και ονομάζεται ωοθήκη (Ootheca), από 50 μέχρι 300 αβγά. Γεννούν τις ωοθήκες τους συνήθως σε κλαδιά θάμνων και δέντρων, σε ξερά χόρτα και κάποτε πάνω ή κάτω από πέτρες. Μετά την εκκόλαψη οι νύμφες βγαίνουν από την ωοθήκη και μέχρι να ενηλικιωθούν αλλάζουν τον εξωσκελετό (εκδύσεις) τους πολλές φορές. Οι ωοθήκες αναλόγως του είδους έχουν διαφορετικό χρώμα κα σχήμα. Τα αλογάκια της Παναγίας ζουν μόνο έναν χρόνο.

 

Στην Κύπρο συναντάμε τα ακόλουθα είδη:

1) Giant African mantis - Sphodromantis viridis 2) Empusa fasciata 3) Mediterranean mantis - Iris oratoria 4) European mantis - Mantis religiosa 5) Rivetina baetica 6) Ameles heldreichi 7) Devil's flower mantis - Blepharopsis mendica 8) Rivetina syriaca

 

Ο Sphodromantis viridis ανήκει στο γένος Sphodromantis και στην οικογένεια των Mantidae και αποτελεί το μεγαλύτερο από τα οκτώ είδη που συναντάμε στην Κύπρο και το θηλυκό μπορεί να φτάσει σε μέγεθος μέχρι και δέκα πόντους. Λόγω του μεγάλου του μεγέθους είναι ένα από τα είδη που χρησιμοποιούν ορισμένοι άνθρωποι ανά τον κόσμο ως κατοικίδια. Το συναντάμε εκτός από την Κύπρο στη Δυτική Αφρική, επίσης στο Ισραήλ και στην Ισπανία ως εισαγόμενο είδος.

Ο Empusa fasciata ανήκει στο γένος Empusa και στην οικογένεια Empusidae.

Ο Iris oratoria ανήκει στο γένος Iris και στην οικογένεια των Tarachodidae. Πρόκειται για κοσμοπολίτικο είδος και το συναντάμε στην Ευρώπη, Αμερική, Αφρική και Ασία. Διακρίνεται για τα υπέροχα χρώματα που έχει τα οποία  φαίνονται μόνο όταν ανοίξει τα φτερά του.

Ο Mantis religiosa ανήκει στο γένος Mantis και στην οικογένεια των Mantidae. Κοσμοπολίτικο είδος και το συναντάμε στην Ευρώπη, Ασία, Αφρική, Αμερική και Αυστραλία. Ο Mantis religiosa σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, όπως τη Γερμανία βρίσκεται στην κόκκινη λίστα των ειδών τα οποία βρίσκονται σε κίνδυνο.

Ο Rivetina baetica ανήκει στο γένος Rivetina και στην οικογένεια των Mantidae.

Ο Ameles heldreichi ανήκει στο γένος Ameles και στην οικογένεια των Mantidae. Παλιά είχε το όνομα Ameles cypria και θεωρείτο ενδημικό είδος της Κύπρου, αλλά νέες έρευνες έδειξαν ότι είναι ο Ameles heldreichi μη ενδημικό. Πρόκειται για μικρόσωμο είδος και αποτελεί το πιο μικρό είδος από τα οκτώ που συναντάμε στην Κύπρο. Το συναντάμε σε μερικές ευρωπαϊκές χώρες, στο Ισραήλ, Παλαιστίνη και Τουρκία.

Ο Blepharopsis mendica ανήκει στο γένος Blepharopsis και στην οικογένεια των Empusidae. Το συναντάμε στην Αφρική, Μέση Ανατολή, Ασία και στις Κανάριες Νήσους. Πρόκειται για το πιο όμορφο από τα οκτώ αλογάκια της Παναγίας που συναντάμε στην Κύπρο.

Ο Rivetina syriaca ανήκει στο γένος Rivetina και στην οικογένεια των Mantidae και πρόκειται για το πιο σπάνιο από όλα τα άλλα είδη που συναντάμε στην Κύπρο.

 

 

 

Oι αλόγιστοι ψεκασμοί

Εχθροί αυτών των εντόμων -από ανθρώπινους παράγοντες- είναι οι αλόγιστοι ψεκασμοί και η  καταστροφή των βιοτόπων, ενώ από φυσικούς παράγοντες είναι η θήρευσή τους από πολλά είδη πουλιών, τρωκτικών, σκαντζόχοιρων και ερπετών που γι' αυτά τα αλογάκια της Παναγίας αποτελούν λιχουδιά. Ένας άλλος μεγάλος εχθρός είναι μερικά είδη παρασιτικών σφηκών που εναποθέτουν με έναν ειδικό ωοθέτη τα αβγά τους μέσα στις ωοθήκες των μάντιδων και οι κάμπιες τους όταν εκκολαπτούν τρέφονται με τα αβγά και τις προνύμφες των μάντιδων. Ένα παρασιτικό σκουλήκι το Horsehair worms - Gordius aquaticus παρασιτεί στα έντομα αυτά και μπορεί να μεγαλώσει μέχρι και ένα μέτρο μέσα στην κοιλιά τους.

 

Ameles heldreichi

 


Devil's flower mantis - Blepharopsis mendica

 

Empusa fasciata

 

Giant African mantis - Sphodromantis viridis σε αμυντική στάση

 

Mantis religiosa

 

Mediterranean mantis - Iris oratoria

 

Rivetina baetica

 

Sphodromantis viridis την στιγμή που εναποθέτει τα αυγά του.

 

 

Ωοθήκη Sphodromantis viridis

 

Sphodromantis viridis


Επιστροφή
στην αρχή