Τα δάκρυα της Δερύνειας… (Της Sevgul Uludag)

ΑΠΟΨΗ /UNDERGROUND NOTES
Είχα γνωρίσει για πρώτη φορά τη Χρυστάλλα Κυριάκου και τον αδελφό της Άλκη στις 21 Φεβρουαρίου 2011 όταν είχαμε πάει στη Δερύνεια μαζί με τη ΔΕΑ

Είχα γνωρίσει για πρώτη φορά τη Χρυστάλλα Κυριάκου και τον αδελφό της Άλκη στις 21 Φεβρουαρίου 2011 όταν είχαμε πάει στη Δερύνεια μαζί με τους λειτουργούς της Κυπριακής Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων Ξενοφώντα Καλλή και Murat Soysal… Ήταν πριν από ακριβώς έξι χρόνια…

Δεν μπορούσαμε να μπούμε μέσα εφόσον αυτή ήταν στρατιωτική περιοχή, αλλά είχαμε σταθεί εκεί και η Χρυστάλλα και ο Άλκης μας είχαν εξηγήσει τι είχε συμβεί.

Εκείνη τη μέρα δεν είχαμε ευκαιρία για συνέντευξη…

Ο πεθερός, η πεθερά, η νύφη με τα τρία της μικρά παιδιά, ο γαμπρός, ο πεντάχρονος της γιος και οι τρίχρονες δίδυμες κόρες της είχαν σκοτωθεί και είχαν γίνει «αγνοούμενοι» το 1974 στην Κάτω Δερύνεια.

Τα τρία παιδιά της Σωτήρας που είναι αγνοούμενα - Τάσος, Χρίστος και Κούλα

Όμως υπήρχαν και άλλοι που είχαν σκοτωθεί σε εκείνη την ομάδα… Ο 12χρονος Άλκης είχε καταφέρει να διαφύγει και να μείνει ζωντανός μετά από αυτή τη σφαγή.

Εφόσον δεν μπορούσαμε να μπούμε στην Κάτω Δερύνεια εκείνη τη μέρα, ο Άλκης μας είχε σχεδιάσει ένα χάρτη και μας είχε δείξει τον χώρο όπου έγινε η σφαγή και είχε δώσει τον χάρτη αυτό ως ένδειξη του πιθανού τόπου ταφής στους λειτουργούς της Κυπριακής Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων.

Πριν από έξι χρόνια είχαμε μοιραστεί ξανά σε αυτές τις σελίδες αυτά που μας είχαν πει κάποιοι Τουρκοκύπριοι αναγνώστες για το πιθανό σημείο του μαζικού τάφου εκεί…

Βλέπαμε τη Χρυστάλλα Κυριάκου σε διάφορες δραστηριότητες για τους «αγνοουμένους», όπως επίσης και σε διάφορες δικοινοτικές συναντήσεις. Ο μόνος τρόπος για να της έπαιρνα συνέντευξη, επειδή δεν μιλά αγγλικά, ήταν με τη βοήθεια της αγαπητής φίλης Χριστίνας Παύλου Σολωμή Πατσιά, που είναι επίσης συγγενής δύο «αγνοουμένων» -ήρθε από τη Λεμεσό και πήγαμε μαζί στο προσφυγικό σπίτι της Χρυστάλλας Κυριάκου στη Λάρνακα για να καθήσουμε και να μιλήσουμε: η Χριστίνα ήταν ο διερμηνέας μας…

Η Χρυστάλλα με τον σύζυγό της Χρίστο Κυριάκου

Η Χρυστάλλα και ο σύζυγος της Χρίστος Κυριάκου είχαν χάσει δέκα συγγενείς σε αυτή τη σφαγή τον Αύγουστο του 1974.

Η Χρυστάλλα γεννήθηκε στην Κάτω Δερύνεια και είναι ένα από τα πέντε παιδιά του Αντρέα Πιερίδη και της Μαρίας Χρίστου. Ο πατέρας της εργαζόταν ως οδηγός στη NAAFI και η μητέρα της ως καθαρίστρια επίσης στη NAAFI. Η μητέρα της πέθανε και η Χρυστάλλα μετά τον θάνατο της μητέρας τους πήρε τον νεαρό της αδελφό Άλκη για να μείνει μαζί της.

Η Χρυστάλλα παντρεύτηκε το 1969 και έκανε τρία παιδιά: ο Αντρέας γεννήθηκε το 1969 και οι δίδυμες κόρες της το 1971.

Όταν ξεκίνησε ο πόλεμος, ο σύζυγός της είχε σταλεί στην Κερύνεια ως έφεδρος. Μέχρι τις 14 Αυγούστου 1974 έμειναν στο σπίτι τους στην Κάτω Δερύνεια. Όταν άκουσαν ότι «έρχονται οι Τούρκοι» έβαλαν συνολικά 15 άτομα σε ένα αυτοκίνητο και έφυγαν για να πάνε στο Λιοπέτρι και για δύο νύκτες έμειναν κάτω από δέντρα. Τότε ο πεθερός της άκουσε στο ράδιο μια κλήση προς τον κόσμο να επιστρέψει στο Βαρώσι. Η κλήση έλεγε «Μπορείτε να πάτε στην Τεχνική Σχολή…»

«Κατ’ ακρίβειαν οι Τούρκοι ήταν στην Κάτω Δερύνεια αλλά δεν το ξέραμε αυτό», λέει… «Νόμιζαν ότι το Βαρώσι ήταν άδειο και έκαναν κλήση για επιστροφή…»

Ο Ανδρέας, ο 5χρονος γιος της Χρυστάλλας που είναι αγνοούμενος

Πολλοί άνθρωποι προσπάθησαν να επιστρέψουν. Η Χρυστάλλα και η οικογένειά της επίσης προσπάθησαν να επιστρέψουν… Ο γαμπρός της ήταν ο οδηγός όταν επέστρεψαν και σταμάτησαν το αυτοκίνητο στη Δερύνεια – επειδή φορούσε κυνηγετικά χακί ρούχα τον συνέλαβαν και κανένας δεν τον ξαναείδε. Τους ανάγκασαν να περπατήσουν όλη την απόσταση προς τους κήπους του Perdjana…

«Εκεί υπήρχαν 200-300 άτομα», θυμάται η Χρυστάλλα.

Όταν ρώτησαν τη Χρυστάλλα πού πήγαινε, τους είπε ότι το σπίτι της δεν ήταν μακριά από εκεί, πήγαινε να πάρει κάποια ρούχα για τα παιδιά της – εξήγησαν στους στρατιώτες ότι είχαν ακούσει στις ειδήσεις πως μπορούσαν να επιστρέψουν και γι’ αυτό και επέστρεψαν.

Οι στρατιώτες ήταν και Τούρκοι και Τουρκοκύπριοι. Ο πεθερός της Χρυστάλλας ήταν από τα Γέναγρα και έτσι μιλούσε άπταιστα τουρκικά… Άκουγε αυτά που έλεγαν και τα μετάφραζε στη Χρυστάλλα και τους άλλους. Η Χρυστάλλα θυμάται ότι υπήρχαν 20 περίπου στρατιώτες, «5-6 από εκείνους ήταν Τουρκοκύπριοι… Μας συνόδευσαν στο σπίτι μας που ήταν κοντά και μας άφησαν να μείνουμε εκεί – αυτό ήταν στις 17 Αυγούστου. Το θυμούμαι διότι στις 19 Αυγούστου 1974 ήταν τα τρίτα γενέθλια των διδύμων μου. Αυτή ήταν η μέρα που τις πήραν μακριά από μένα – έγιναν ‘αγνοούμενες’ τη μέρα των γενεθλίων τους… Έτσι μείναμε από τις 17 μέχρι τις 19 Αυγούστου στο σπίτι μας: ο πεθερός μου, η πεθερά μου, η νύφη μου με τα τρία της παιδιά, μια γειτόνισσα, ένα ζευγάρι με δύο κόρες, ένας φίλος του γαμπρού μου, τα τρία μου παιδιά, ο Άλκης και εγώ… Όλοι μαζί μείναμε για δύο νύκτες στο σπίτι μου. Όταν μας είχαν συνοδεύσει στο σπίτι μας είχαν πει ‘Σας αφήνουμε να μείνετε και θα σας παρακολουθούμε. Αν κάποιος προσπαθήσει να διαφύγει, θα έρθουμε πίσω και θα σας σκοτώσουμε όλους… Μην προσπαθήσετε να φύγετε από αυτό το σπίτι’, είχαν πει.

Ήρθαν πίσω στο σπίτι μας το απόγευμα της 19ης Αυγούστου. Μας είχαν πάρει στον δρόμο… Χώρισαν δύο κορίτσια και εμένα και μας είχαν πει ‘Εσείς μείνετε στο σπίτι, θα τους πάρουμε και θα έρθουμε πίσω να σας πάρουμε…’ Είχα προσπαθήσει να πάρω τα παιδιά μου μαζί μου αλλά ένας από τους στρατιώτες με κτύπησε στον ώμο μου – οι στρατιώτες αυτοί ήταν μεθυσμένοι, μύριζαν αλκοόλ… Ήταν Τουρκοκύπριοι και Τούρκοι στρατιώτες, ήταν 5 ή 6. Σκέφτηκα, ‘αφού μπορεί να μην έχουν χώρο στο αυτοκίνητο, τους πήραν και θα έρθουν πίσω να μας πάρουν και εμάς’…

Όταν επέστρεψαν, ένας Τουρκοκύπριος με μακριά μαλλιά μου είχε πει ‘Τρέξε! Πήγαινε και σώσε τη ζωή σου!’

Αυτός ήταν ένας Τουρκοκύπριος με μακριά μαλλιά, οι Τούρκοι στρατιώτες είχαν κοντά μαλλιά. Αυτός ο Τουρκοκύπριος με τα μακριά μαλλιά μας πήρε και τις τρεις μας και μας έβγαλε έξω – πριν να φύγουμε άφησα μια σημείωση πάνω στο ψυγείο: ‘Θα πάμε στη Δερύνεια και θα φέρουμε βοήθεια…’. Έτσι φύγαμε από το πίσω μέρος του σπιτιού και ταξιδέψαμε μέσα από τα χωράφια και τους κήπους των γειτόνων για να φτάσουμε στη Δερύνεια… Εκεί σε ένα καφενείο, οι Ελληνοκύπριοι κάθονταν σαν να μην συνέβαινε τίποτα. Περπατήσαμε μέχρι το χωριό Σωτήρα, αφού ο αδελφός μου ήταν παντρεμένος εκεί, και πήγαμε στο σπίτι του. Μας πήρε πίσω στη Δερύνεια στην Αστυνομία για να δώσουμε κατάθεση. Εκείνη τη νύκτα ακούσαμε ότι ο αδελφός μου Άλκης είχε έρθει, έτσι μάθαμε τι είχε συμβεί από τον Άλκη…

Όταν έπαιρναν την ομάδα μακριά είχα προσπαθήσει να πάρω τα παιδιά μου και ένας στρατιώτης με είχε κτυπήσει στον ώμο. Τότε η πεθερά μου είχε πει, ‘τι πειράζει, εσύ και εγώ, είμαι εδώ, άφησε τα παιδιά να έρθουν μαζί μου, θα τα προσέχω, θα έρθουν πίσω και θα σας φέρουν σε εμάς έτσι και αλλιώς…’. Ονομαζόταν Ανδριανή Κυριάκου. Ο πεθερός μου ονομαζόταν Κυριάκος Γιωργαλλή… Ήταν από τα Γέναγρα και η πεθερά μου ήταν από τον Μαραθόβουνο…

Μάθαμε από τον Άλκη ότι τους είχαν πάρει μέχρι το τελευταίο σπίτι… Και μετά ήταν τα χωράφια του Αγίου Μέμνονα… Το χωράφι στο οποίο τους πήραν, ανήκε σε κάποιον από τη Δερύνεια. Βρήκαν την τοποθεσία του χωραφιού αυτού από τον δορυφόρο. Στο χωράφι αυτό υπήρχε μια συκαμνιά και ένα ντεπόζιτο νερού.

Εφόσον ο πεθερός μου ήταν από τα Γέναγρα, μιλούσε άπταιστα Τουρκικά και καταλάβαινε τι έλεγαν. Είχε ακούσει τους στρατιώτες να λένε ότι θα τους σκότωναν.

Στράφηκε στους στρατιώτες και είπε ‘Δεν λυπάστε αυτά τα παιδιά και θα τα σκοτώσετε;’

Ένας από τους στρατιώτες απάντησε στον πεθερό μου πως, ‘οι δικοί σας λυπήθηκαν τα παιδιά στην Αλόα και άρα να λυπηθούμε και εμείς τα δικά σας;’

Τότε η νύφη μου Σωτήρα άρχισε να κλαίει και να φωνάζει… Έπαθε νευρικό κλονισμό… Εκείνη τη στιγμή την πυροβόλησαν στον ώμο… Όταν ο Άλκης γύρισε και είδε τη Σωτήρα ματωμένη φοβήθηκε τόσο πολύ και άρχισε να τρέχει… Γι’ αυτό και επιβίωσε ο αδελφός μου Άλκης. Τους είχε ακούσει που πυροβολούσαν αλλά δεν επέστρεψε πίσω… Πυροβολούσαν πίσω του ίσως για να τον φοβίσουν και να τον σταματήσουν αλλά δεν σταμάτησε ποτέ. Ο Άλκης έτρεχε και έτρεχε… Ένα άλλο άτομο κατάφερε να διαφύγει και πήγε στο Παραλίμνι, αλλά αυτή η γυναίκα ήταν τόσο σοκαρισμένη, γεγονός που την επηρέασε πάρα πολύ. Κάθε φορά έλεγε διαφορετικά την ιστορία…

Η νύφη μου Σωτήρα με τα παιδιά της, τον 12χρονο Τάσο, τη 10χρονη Κούλα και τον 8χρονο Χρίστο είναι ‘αγνοούμενοι’.

Ο γαμπρός μου Κώστας Κυριάκου είναι ‘αγνοούμενος’.

Οι δίδυμες κόρες μου Κίκα και Μαρία -ήταν τα τρίτα τους γενέθλια εκείνη τη μέρα- είναι ‘αγνοούμενες’.

Ο 5χρονος γιος μου Αντρέας είναι ‘αγνοούμενος’.

Η πεθερά μου Αντριανή και ο πεθερός μου Κυριάκος είναι ‘αγνοούμενοι’.

Ένα ζευγάρι που πήραν από το σπίτι μας, η Αντρονίκη και ο Σαββής, είναι ‘αγνοούμενοι’.

Η γειτόνισσα του ζευγαριού αυτού που λεγόταν Μαρίκα και την πήραν από το σπίτι μας είναι ‘αγνοούμενη’.

Τους σκότωσαν όλους εκεί…

Μετά βρήκαμε τον Άλκη, ήταν σε κατάσταση σοκ… Αλλά το σοκ είναι σοκ. Όταν κλείσεις τα μάτια σου, τα θυμάσαι όλα. Μείναμε με τον αδελφό μου Σωτήρη στο χωριό Σωτήρα για κάποιο καιρό μαζί με τον Άλκη μέχρι που ήρθε πίσω ο άντρας μου. Όταν ήρθε πίσω δεν ήξερε τίποτε για όσα συνέβησαν…

Όταν θυμούμαι, ονειρεύομαι τη μέρα που θα γυρίσω στο σπίτι μου. Θέλω να πάω πίσω στο σπίτι μου… Η Σκεύη Κουκουμά μου είχε πει να καθήσω και να γράψω αυτά που νιώθω. Όμως δεν μπορώ να τα γράψω αυτά, είναι πολύ οδυνηρό…»

Ευχαριστώ τη Χρυστάλλα που άνοιξε την καρδιά της σε μένα και μου είπε την τραγική της ιστορία… Θα μιλήσω και με τον Άλκη τις επόμενες μέρες…

Ευχαριστώ την αγαπητή μου φίλη Χριστίνα Παύλου Σολωμή Πατσιά που μας βοήθησε στη μετάφραση της συνέντευξής μας…

Όταν η συνέντευξη αυτή δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα μας «Yeniduzen», οι ψευτο-εθνικιστές ήταν εξοργισμένοι μαζί μου… Είχα υποστεί επίθεση, αλλά αυτό δεν έχει σημασία – αυτό που έχει σημασία είναι ότι χρειάζεται να δείξουμε τις τραγωδίες αυτής της γης και στις δύο κοινότητες αν θέλουμε η ανθρωπιά και η συμπόνια να νικήσουν σε αυτό το νησί… Μοιράζομαι τον πόνο της Χρυστάλλας και της οικογένειάς της και μακάρι καμιά άλλη οικογένεια σε αυτή τη γη να μην περάσει ποτέ από τέτοια κόλαση…

 

Οι αγνοούμενοι Ανδριανή και Κυριάκος Γιωργαλλή, πεθερά και πεθερός της Χρυστάλλας

Ο αγνοούμενος γαμπρός Κώστας Κυριάκου

 

Φωτογραφία από τις 21 Φεβρουαρίου 2011 με τη Χρυστάλλα και τον Άλκη στη Δερύνεια μαζί με τη ΔΕΑ και ο χάρτης που σχεδίασε εκείνη τη μέρα ο Άλκης

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ.: 99 966518

 

 

 

  

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΑΠΟΨΗ

Ψωμί, Παιδεία, Ελπίς καμία! #Pellotopos

ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 22.09.2018

ΑΠΟΨΗ

Νεκατωμένα στομάχια (Του Μιχάλη Θεοδώρου)

ΜΙΧΑΛΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ, 21.09.2018

ΑΠΟΨΗ

Συνείδηση, τιμή και υπερηφάνεια

ΣΕΝΕΡ ΛΕΒΕΝΤ, 21.09.2018

Επιστροφή
στην αρχή