Σκληρό πόκερ με το χέρι να ανοίγει στη… Ράκα

ΑΠΟΨΗ /ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ

Η αντζέντα περιλαμβάνει το Κουρδικό, την έκδοση Γκιουλέν, τις λεπτές ισορροπίες Ρωσίας- ΗΠΑ- Τουρκίας στη Μέση Ανατολή και φυσικά το Συριακό

Οι σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας δείχνουν να εισέρχονται σε μια πολύ ενδιαφέρουσα περίοδο η οποία σηματοδοτήθηκε από την τηλεφωνική επικοινωνία –προ ημερών- Τραμπ- Ερντογάν αλλά και από τη συνεπακόλουθη, και για πολλούς «αιφνίδια» επίσκεψη του επικεφαλής της CIA, Μάικ Πομπέο στην Άγκυρα. Κι ενώ όλα δείχνουν να κινούνται γύρω από την επιχείρηση για την ανακατάληψη της Ράκα, προπύργιου του Ισλαμικού Κράτους, κάτι που θα σηματοδοτούσε την απαρχή του τέλους του, η ατζέντα στη νέα, αναδυόμενη αμερικανοτουρκική σχέση υπό τον Τραμπ δείχνει να ανοίγει. Και περιλαμβάνει το Κουρδικό, την έκδοση Γκιουλέν, τις λεπτές ισορροπίες Ρωσίας- ΗΠΑ- Τουρκίας στη Μέση Ανατολή και φυσικά τη συνολική έκβαση του Συριακού.


Προβληματική σχέση

 


Τα όσα ακολούθησαν τις 15 Ιουλίου στην Τουρκία, αλλά και η επιχείρηση ανακατάληψης του αλ Μπαμπ στη Συρία (επιχείρηση «Ασπίδα του Ευφράτη») δείχνουν να έχουν θορυβήσει την Ουάσιγκτον. Η στροφή της Άγκυρας προς τη Μόσχα, οι υψηλοί αντιαμερικανικοί τόνοι, αλλά και η ανάληψη πρωτοβουλιών επί συριακού εδάφους, δημιούργησαν ένα νέο κλίμα εσωστρέφειας στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις. Η κατάσταση επιδεινώθηκε όταν τον περασμένο Αύγουστο η Τουρκία εισέβαλλε στο αλ Μπαμπ, αρνούμενη να συνεργαστεί με τη διεθνή υπό τις ΗΠΑ συμμαχία εναντίον του ISIS. Επί του εδάφους, η πραγματικότητα μετά την πτώση του Χαλεπιού και την «ήσυχη» προσέγγιση Μόσχας- Άγκυρας, κατέδειξε ότι η Τουρκία ουσιαστικά α. μάχεται κατ' εξοχήν για τον περιορισμό των Κούρδων δυτικά του Ευφράτη καθώς και για την πολιτική τους έξωση από τη διαδικασία της Αστάνα για το Συριακό β. μάχεται «δι’ αντιπροσώπων» (proxies, όπως τα απομεινάρια του FSA και αραβο/τουρκμενικά militias), οι οποίοι συχνά «ξεφεύγουν» του σκοπού τους (μάχη κατά του ISIS) και επικεντρώνονται σε χτυπήματα κατά του στρατού του Άσαντ γ. έχει απολέσει μεγάλο αριθμό (άνω των 60) Τούρκων μαχητών –πράγμα που οδηγεί σε επιπλέον άσκηση πίεσης προς τον Ερντογάν και πολιτικό κόστος στο εσωτερικό. Η προσέγγιση της Τουρκίας στη Συρία δείχνει να προκαλεί δύο σοβαρούς πονοκεφάλους στον Τραμπ. Αφενός, η τελική ανακατάληψη της Ράκα δείχνει να μην μπορεί να είναι μια (από τακτικής άποψης) πραγματικότητα χωρίς τη συμμετοχή των SDF (Syrian Democratic Forces στις οποίες συμμετέχει το συγγενές του PKK, PYD, και η ένοπλη πτέρυγά του YPG) κι αφετέρου η ανικανότητα της Τουρκίας να καταλάβει το αλ Μπαμπ, ενώ την ίδια στιγμή χρησιμοποιώντας τη βάση του Ιντσιρλίκ ως μοχλό πίεσης για τη Δύση και τη Συμμαχία (ΝΑΤΟ), δημιουργεί περαιτέρω τριγμούς.


Η στάση του Τραμπ

 

Ο Ντόναλντ Τραμπ έθεσε ως προτεραιότητά της προεδρίας του τη μάχη κατά του ISIS και στη πρώτη του τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ερντογάν συζήτησαν τη συνεργασία επί του Συριακού. Δεν πρέπει να εκπλήσσει το γεγονός ότι ο ιδιόρρυθμος νέος Αμερικανός Πρόεδρος έστειλε τον νέο αρχηγό της CIA στην Τουρκία (πρώτη επίσημη επίσκεψη υψηλόβαθμου Αμερικανού αξιωματούχου), αλλά κι επανήλθε με την ιδέα της δημιουργίας «ζωνών ασφαλείας» στη Συρία στα σύνορα με την Τουρκία. Αυτό που καθίσταται σαφές είναι πως ο Τραμπ θα προσεγγίσει την Τουρκία, όχι μακριά από τα παραδοσιακά θέσφατα της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ, αλλά σαφώς με ένα… twist πιο πελατειακό.

 

Το άνοιγμα Ερντογάν στη Συρία δείχνει να βρίσκει τον τελευταίο μεταξύ σφύρας και άκμονος. Για κάποιους που πιστεύουν ότι ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες, θεωρούν ότι το πρόσφατο πλήγμα Τούρκων στρατιωτών στο αλ Μπαμπ από τη ρωσική αεροπορία (αποδόθηκε σε λάθος και ο Πούτιν απολογήθηκε στον Ερντογάν) αποτελεί μια «λεπτή» προειδοποίηση για τους συμμάχους της Τουρκίας (FSA) να μην εμπλέκουν στόχους του καθεστώτος Άσαντ. Η Μόσχα, στην Αστάνα, έδωσε μια κατευθυντήρια γραμμή για τη μελλοντική Συρία, καταθέτοντας ένα προσχέδιο ομοσπονδιακού Συντάγματος με επαυξημένες προοπτικές αυτονόμησης των θρησκευτικών και εθνοτικών ομάδων της Συρίας αλλά και με ξεκάθαρα κοσμικό (και όχι ισλαμικό/σουνιτικό) χαρακτήρα της χώρας. Επιπλέον, ο Τραμπ (αλλά και πέραν τούτου) δεν θα μπει στη διαδικασία της μη στήριξης των Κούρδων μαχητών, γιατί δεδομένων των αμερικανικών ενεργειών στη Συρία (οπλισμός μαχητών επίσημα ως US-backed και οπλισμός μαχητών ανεπίσημα CIA-backed) μετά από σχεδόν 6 χρόνια πολέμου έχει πλέον διαφανεί ξεκάθαρα ότι ο μόνος αξιόπιστος εταίρος κατά του ISIS είναι το PYD. Αν ο Ερντογάν συνεχίσει την τρέχουσα πολιτική της εμπλοκής επί συριακού εδάφους κινδυνεύει συνεπώς να αποξενωθεί περαιτέρω από τη Δύση και να παίξει το παιχνίδι της Ρωσίας, που εξ ορισμού είναι εναντίον των ζωτικών του συμφερόντων και που στο θέμα των Κούρδων υπάρχει κατανόηση μεταξύ PYD και Μόσχας – κάτι που διαφάνηκε έντονα τους τελευταίους μήνες με προσκλήσεις Κούρδων αξιωματούχων στη Ρωσία.

Η Κύπρος και το παράθυρο ευκαιρίας

 

Δεδομένης της τρέχουσας κατάστασης στη Συρία αλλά και στο εσωτερικό της Τουρκίας (δημοψήφισμα, οικονομία σε κρίση, τρομοκρατία), το Κυπριακό δείχνει να περνά σε δεύτερη μοίρα αναφορικά με τις προτεραιότητες της Τουρκίας. Ωστόσο εξακολουθεί να παραμένει ένα σημαντικό (ανοικτό) ζήτημα –το ευκολότερο μάλιστα προς επίλυση. Η στάση Τραμπ, η μάχη κατά του ISIS και η διαδικασία για το Συριακό θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό αν ο Ερντογάν θα σκληρύνει περαιτέρω τη θέση του στο Κυπριακό ή θα δει στο τελευταίο ένα παράθυρο ευκαιρίας για ένα success story που θα μπορούσε να βάλει τις σχέσεις ΗΠΑ- Άγκυρας σε νέα τροχιά, αλλά και τους ενεργειακούς σχεδιασμούς της περιοχής σε μια διαδικασία συναινετικών συνεργειών παρά γεωπολιτικού ανταγωνισμού. Μέχρι τότε πάντως, το αλ Μπαμπ θα κρατηθεί στα χέρια των τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους και ίσως περισσότερα φέρετρα, με Τούρκους στρατιώτες, θα προκαλέσουν στην τουρκική δημόσια σφαίρα εικόνες αμηχανίας –με το πολιτικό κόστος να πέφτει στα χέρια του Τούρκου Προέδρου, ακόμη και αν ο τελευταίος τίτλος θα είναι πλέον και… θεσμικά κατοχυρωμένος.


*Twitter: @JohnPikpas


Επιστροφή
στην αρχή