Σε στάση αναμονής, με την Τουρκία να πιέζει

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΚΥΠΡΟΣ

Σε μια πολύ ενδιαφέρουσα περίοδο εισέρχονται Κυπριακό και ενεργειακά με φόντο τις εξελίξεις σε ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο

Του Γιάννη Ιωάννου*

Σε μια πολύ ενδιαφέρουσα περίοδο εισέρχονται Κυπριακό και ενεργειακά με φόντο τις εξελίξεις σε ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, αλλά και δεδομένης της «κοινής γραμμής» Άγκυρας - Τουρκοκυπρίων, προκειμένου το ζήτημα του φυσικού αερίου να καταστεί κομβικό σημείο για την επάνοδο στον διάλογο ή για την οριστική αλλαγή παραδείγματος στο Κυπριακό ή τη δημιουργία τετελεσμένων - μετά από τις προκλητικές ενέργειες της Τουρκίας σε σχέση με τη ματαίωση της ερευνητικής γεώτρησης της ΕΝΙ στο θαλάσσιο τεμάχιο 3.

Σε στάση αναμονής

Οι χρόνοι που θα κρίνουν πολλά για τη συνέχεια του ενεργειακού σχεδιασμού της Κυπριακής Δημοκρατίας αλλά και για την εξέλιξη των γεγονότων σε σχέση με τις ενέργειες της Τουρκίας δείχνουν να αποκτούν, όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν στον «Π» πηγές που γνωρίζουν δύο επίπεδα, ένα «μίκρο» και ένα «μάκρο». Στο πρώτο εδράζονται οι προσπάθειες για επανεκκίνηση του διαλόγου σε επίπεδο δύο κοινοτήτων, η σύνοδος ΕΕ - Τουρκίας στη Βάρνα της Βουλγαρίας στις 26 Μαρτίου και οι ενέργειες του αμερικανικού κολοσσού της Exxon προκειμένου να ξεκινήσει διεργασίες στο θαλάσσιο τεμάχιο 10 στέλνοντας ερευνητικά πλοία. Το δεύτερο επίπεδο αφορά φυσικά τη μεγάλη εικόνα της περιοχής με ορόσημο την ερευνητική γεώτρηση της Exxon τον Οκτώβριο, πιθανή επιβεβαιωτική γεώτρηση στο θαλάσσιο τεμάχιο 6 και φυσικά οι τρέχουσες εξελίξεις με φόντο τις προεδρικές εκλογές στην Τουρκία, αλλά και τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις στο Συριακό. Ξένες διπλωματικές πηγές ανέφεραν πάντως στον «Π» πως οι επόμενοι μήνες θα καταστούν μια πολύ κρίσιμη διελκυστίνδα διπλωματίας και ισχύος, από την οποία μπορεί να αλλάξει άρδην το Κυπριακό όπως το γνωρίσαμε τις τελευταίες δεκαετίες.

Αναζητούν τετελεσμένο

Η Τουρκία φέρεται να κινείται σε δύο πολύ ξεκάθαρους στρατηγικούς άξονες:

(α) Στη μηδενικού κόστους εργαλειοποίηση του φυσικού αερίου ως αναπόσπαστο κομμάτι της διαπραγμάτευσης του Κυπριακού, με την τελευταία να αποτελεί πλέον μέσο και όχι σκοπό - πράγμα που αποκρυσταλλώθηκε τόσο στις δηλώσεις Όζερσαϊ σε συνέντευξή του σε τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων, όσο και στο πνεύμα της επίσκεψης του λεγόμενου πρωθυπουργού της «ΤΔΒΚ» Ερχιουρμάν στην Τουρκία.

(β) Στη δημιουργία τετελεσμένου γεώτρησης εντός της κυπριακής ΑΟΖ, ιδίως σε περίπτωση που η ΚΔ προχωρήσει απρόσκοπτα με το ερευνητικό της πρόγραμμα.

Επί τούτου πηγές που μίλησαν στον «Π» ανέφεραν πως η Τουρκία θα κρατήσει το επίπεδο των προκλητικών ενεργειών «χαμηλά» σε σχέση με την Exxon, αλλά παράλληλα θα πιέσει για την έλευση του ερευνητικού γεωτρύπανου DeepSea Metro II, «προκειμένου να προβεί σε τετελεσμένα σε θαλάσσιο τεμάχιο που λόγω εγγύτητας θα εξυπηρετεί το αφήγημα του αποκλεισμού των Τουρκοκυπρίων».

Ενδιαφέρουσα συγκυρία

Παρά τις διπλωματικές πρωτοβουλίες που ορθώς λαμβάνει η ΚΔ σε όλα τα επίπεδα (ΟΗΕ, ΕΕ, περιφερειακοί δρώντες), η συγκυρία των επόμενων έξι μηνών δείχνει να λειτουργεί υπέρ της Άγκυρας. Η Τουρκία προχωρά με σχετική αποτελεσματικότητα σε σχέση με την επιχείρηση «Κλάδος Ελαίας» στο Αφρίν της Συρίας και την ίδια στιγμή συντηρεί εξαιρετικά το τοξικό αντιαμερικανικό κλίμα στο εσωτερικό της, προβοκάροντας -με προεκλογικό εθνικιστικό παροξυσμό- στο τρίπτυχο Αθήνας - Λευκωσίας - Βρυξελλών. Την ίδια στιγμή, η Αθήνα βρίσκεται σε μια πολύ ενδιαφέρουσα περίοδο με την εξαιρετικά απαιτητική ατζέντα τριών ζητημάτων εξωτερικής πολιτικής (Σκοπιανό, Ελληνοτουρκικά / Κυπριακό / Αιγαίο και σχέσεις με Αλβανία) να επισκιάζονται από την υπόθεση των δύο στρατιωτικών που κρατούνται στην Τουρκία μετά την κατά λάθος είσοδό τους επί τουρκικού εδάφους στα σύνορα στον Έβρο. Έμπειροι παρατηρητές, με τους οποίους συνομίλησε ο «Π», ανέφεραν πως η Τουρκία δεν θα ρίξει τους τόνους «σε όλα τα ανοικτά της μέτωπα» μέχρι τον Ιούλιο, όπου οι εξελίξεις σε Ιντλίμπ και Αφρίν θα επανακαθορίσουν ολόκληρο το περιβάλλον της ΒΔ Συρίας και πιθανόν και μεγάλο μέρος της έκβασης του Συριακού για τους επόμενους μήνες. Επιπλέον, η Άγκυρα δείχνει να διατηρεί ανοικτά κανάλια επικοινωνίας με όλους τους εμπλεκόμενους δρώντες στην κυπριακή ΑΟΖ, πράγμα που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως βαλβίδα εκτόνωσης (ή και πιέσεων) σε σχέση με τον προγραμματισμό των ερευνητικών γεωτρήσεων - κάνοντας αρχή από την Exxon, χωρίς απαραιτήτως να κινηθεί σε διαδικασίες πίεσης με στρατιωτικά μέτρα (παρεμπόδιση πλοίων).

Τι να αναμένουμε

Αυτό που καθίσταται σαφές είναι πως στις επόμενες εβδομάδες θα διαμορφωθεί ένα σκηνικό στο δίπολο Κυπριακού - ενεργειακών, το οποίο θα καθορίσει κατά πόσον δεν έχουν υπάρξει οριστικές απώλειες τόσο στο ζήτημα της επανέναρξης των συνομιλιών όσο και σε σχέση με τα επόμενα βήματα ως προς την έρευνα των υδρογονανθράκων στην κυπριακή ΑΟΖ. Δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι σε αυτό προστίθενται και ζητήματα ευρύτερων περιφερειακών και διεθνών εξελίξεων, όπως και εσωτερικές δυναμικές - ιδίως στον κυπριακό βορρά και εντός της «ΤΔΒΚ», που θα έρθουν να προσθέσουν επιπλέον ποιοτικά χαρακτηριστικά στο υπό εξέλιξη παίγνιο. Ζητούμενο είναι να ποντάρουμε στην κοινή λογική και στον τρόπο εκείνο που δεν θα επιτρέψουμε στην Τουρκία να αλλάξει τους όρους του παιχνιδιού στην ευρύτερη περιοχή. Επί τούτου τα εργαλεία στη φαρέτρα της ΚΔ παραμένουν περιορισμένα, αλλά σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να αναλωθούν σε αυτοεκπληρούμενες προφητείες, ευσεβοποθισμό αλλά και διατάραξη της προσήλωσης από τον στόχο της επίλυσης του Κυπριακού. Ως προς το τελευταίο, βρισκόμαστε πολύ κοντά στη στιγμή της αλήθειας.

Το 2019 η απόφαση για τον EastMed

Η κυβέρνηση του Ισραήλ περιμένει ότι το πράσινο φως για την κατασκευή ενός αγωγού μήκους 2.000 χιλιομέτρων, ο οποίος θα μεταφέρει στην Ευρώπη φυσικό αέριο από τα μεγάλα κοιτάσματα που έχουν βρεθεί στη Μεσόγειο, θα δοθεί στις αρχές του 2019, τόνισε κατά τη διάρκεια συνέντευξης που παραχώρησε στο πρακτορείο ειδήσεων Reuters ο Ισραηλινός υπουργός Ενέργειας Γιουβάλ Στάινιτς. Ο αγωγός αυτός, ο οποίος θα περνάει από το Ισραήλ και την Κύπρο στην Ελλάδα και την Ιταλία, σε νερά με μεγάλο βάθος, θεωρείται πως θα αποτελέσει μείζον ορόσημο για την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου στη λεκάνη της Λεβαντίνης, στην ανατολική γωνιά της Μεσογείου, καθώς θα προσφέρει πρόσβαση σε όλη την ευρωπαϊκή αγορά. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί τον αγωγό -το κόστος κατασκευής του οποίου υπολογίζεται ότι θα ανέλθει σε 7 δισεκατομμύρια δολάρια- «εξαιρετικά ανταγωνιστικό», καθώς οι τέσσερις χώρες εταίροι συνεχίζουν τους σχεδιασμούς για το ιδιαίτερα περίπλοκο έργο, από τεχνικής άποψης, διαβεβαίωσε ο Στάινιτς στη συνέντευξη που παραχώρησε στο Ρόιτερς, στο περιθώριο εκδήλωσης στο Χιούστον του Τέξας.

Εμμένουν με navtex

Με νέα navtex η Τουρκία δεσμεύει τεράστια θαλάσσια περιοχή περιμετρικά της AOZ, περικυκλώνοντας ουσιαστικά την Κύπρο και επικαλύπτοντας μικρό τμήμα του οικοπέδου 10 εν αναμονή των ερευνών της αμερικανικής εταιρείας Exxon. Ωστόσο, μέχρι τη στιγμή που γράφονταν αυτές οι γραμμές συγκλίνουσες πληροφορίες έκαναν λόγο για μη ανανέωση της navtex για άσκηση με πραγματικά πυρά πέριξ του θαλασσίου τεμαχίου 3.

*Twitter: @JohnPikpas

 

 


Επιστροφή
στην αρχή