Σε 30 χρόνια δίχως πεύκα - Αλλάζει το τοπίο της Κύπρου

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΚΥΠΡΟΣ

Προκειμένου τα δάση της Κύπρου να μην αντιμετωπίζουν φαινόμενα ξήρανσης χρειάζονται τουλάχιστον 600-900 χλσ. μέσης ετήσιας βροχόπτωσης.

Ο 15ος ξηρότερος Δεκέμβριος από το 1901, ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα το Τμήμα Μετεωρολογίας ότι ήταν ο Δεκέμβρης του 2017. Στο σχετικό πίνακα που δόθηκε στη δημοσιότητα φαίνεται ότι ανάμεσα στις χρονιές των τελευταίων 115 χρόνων κατά τις οποίες ο Δεκέμβριος ήταν χωρίς βροχοπτώσεις, οι περισσότερες (εννιά σε σύνολο 20) ήταν από το 1989 και έπειτα (1989, 1990, 1993, 1995, 1999, 2005, 2006, 2015 και 2017). Σύμφωνα με στοιχεία του Τμήματος Μετεωρολογίας, από το 1901 μέχρι το 1990, για 90 δηλαδή χρόνια, οι περίοδοι ανομβρίας με μέση ετήσια βροχόπτωση κάτω από το 80% της κανονικής ήταν περίπου δέκα (1901, 1916, 1931-33, 1941, 1950, 1958, 1969, 1972-73). Τη δεκαετία του 1980, η μέση ετήσια βροχόπτωση αρχίζει να σταθεροποιείται στο 80% της κανονικής (1981-86) και μετά το 1990 καταγράφονται συνολικά έντεκα χρονιές με μέση ετήσια βροχόπτωση κάτω του 80%, που σημαίνει μέση ετήσια βροχόπτωση λιγότερη των 400 χιλιοστών. Σύμφωνα με τον προϊστάμενο στον τομέα Διαχείρισης Δασών του Τμήματος Δασών, δρα Ανδρέα Χρίστου, προκειμένου τα δάση της Κύπρου να μην αντιμετωπίζουν φαινόμενα ξήρανσης χρειάζονται τουλάχιστον 600-900 χλσ. μέσης ετήσιας βροχόπτωσης.

 

Λιγότερα δέντρα

Το 2009, στο Τμήμα Δασών κατέστη αντιληπτό ότι η κλιματική αλλαγή ήρθε για να μείνει και στην Κύπρο. Η συχνότητα εμφάνισης περιόδων ανομβρίας διαπιστώθηκε ότι είναι πλέον κάθε πέντε χρόνια (αντί κάθε δέκα ή είκοσι χρόνια). Έτη με έντονα φαινόμενα ανομβρίας ήταν και το 1999 και το 2004 και το 2005 και το 2008 και το 2014 και το 2017. Η έλλειψη βροχοπτώσεων συνοδεύεται και με αύξηση της θερμοκρασίας, η μέση ετήσια τιμή της οποίας, σύμφωνα με στοιχεία του Τμήματος Μετεωρολογίας, φαίνεται να αυξήθηκε κατά 1,5 βαθμό Κελσίου τα τελευταία 100 χρόνια (από 19,5 βαθμούς στους 21). Το 2009 λήφθηκαν και τα πρώτα μέτρα για αντιμετώπιση της ξήρανσης των δέντρων στα δάση της Κύπρου. Σύμφωνα με στοιχεία του Τμήματος Δασών από το 2009, το μεγαλύτερο πρόβλημα ξηράνσεων λόγω ανομβρίας αντιμετωπίζουν τα δάση σε Λευκωσία, Λάρνακα και Αμμόχωστο, όπου σε σύνολο δασικών εκτάσεων 18.422 εκταρίων, 2.953 εκτάρια αντιμετωπίζουν φαινόμενα ξήρανσης (16%). Ανάλογη έκταση δάσους έχει ξηρανθεί και στο Δάσος Τροόδους, ενώ ανεπηρέαστο δεν έμεινε και το Δάσος Πάφου με 1.377 εκτάρια να ξηραίνονται. Μέχρι πριν δέκα χρόνια, 5,35% των δασών της Κύπρου αντιμετώπιζε σοβαρό πρόβλημα ξηράνσεων. Έκτοτε η Κύπρος είχε ακόμα τρεις χρονιές με έντονα φαινόμενα ανομβρίας, οι συνέπειες των οποίων επιτείνονται από τις πυρκαγιές σε δασικές εκτάσεις (με χειρότερη τη φωτιά στο Σαϊττά το 2007). Στα μέτρα που ισχύουν από το 2009, περιλαμβάνονται η μείωση της λήψης ξυλείας από τα δάση (από 8.000 κ.μ. σε 4.000 κ.μ.), η εγκατάσταση ποτίστρων για την επιβίωση των ζώων που διαβιούν στα δάση, η αφαίρεση των περισσότερων δέντρων που νεκρώθηκαν λόγω ανομβρίας, ο προγραμματισμός άρδευσης όλων των καταγεγραμμένων αιωνόβιων δέντρων, ο προγραμματισμός αραίωσης των δέντρων στα δάση, κυρίως στα πευκοδάση των ημιορεινών περιοχών, και η διακοπή των αναδασώσεων. Το τελευταίο μέτρο για περιορισμό των αναδασωτικών προγραμμάτων αναφέρεται και στην αλλαγή του τοπίου της Κύπρου που επιφέρει η κλιματική αλλαγή. Το έδαφος του νησιού δεν είναι πλέον σε θέση να διατηρήσει στη ζωή τις δασικές εκτάσεις που είχε ο τόπος πριν 50 χρόνια.

Χωρίς πευκοδάση

Αν σε Σταυροβούνι και Κόρνο της επαρχίας Λάρνακας καταγράφονται ξηράνσεις πεύκων, στα δάση Αθαλάσσας και πάρκου Ακαδημίας στη Λευκωσία η κατάσταση είναι τραγική. Ειδικά στο πάρκο Ακαδημίας υπάρχουν σημεία όπου περισσότερα είναι τα πεύκα που έχουν ξηρανθεί παρά όσα αντέχουν ακόμα. Το Τμήμα Δασών, πέραν της χαρτογράφησης κάθε δάσους για έλεγχο της υλοτομίας, ελέγχει και ποια δέντρα φυτεύονται σε ιδιωτικά και κρατικά δάση, απαγορεύοντας το φύτεμα υδρόφιλων δέντρων. Ανάμεσά τους και το συνδεμένο με το κυπριακό τοπίο, πεύκο. Σύμφωνα με τον προϊστάμενο του Τομέα Διαχείρισης Δασών στο Τμήμα Δασών, δρα Χρίστου, οι συστάσεις πλέον προς κοινότητες και ιδιώτες είναι αντί πεύκων, να φυτεύονται δέντρα που χρειάζονται λιγότερο νερό, όπως μοσφιλιές, τριμιθιές, σχοινιές, αγριελιές και αγριοχαρουπιές. Στο Τμήμα Δασών εκτιμούν ότι αν οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής με τη μείωση των βροχοπτώσεων και την αύξηση της θερμοκρασίας συνεχιστούν, σε ορίζοντα 30ετίας τα πευκοδάση σε Λάρνακα και Λευκωσία θα αντικατασταθούν σταδιακά (εφόσον ο προγραμματισμός λειτουργήσει) με δάση αποτελούμενα από τέτοια δέντρα.


 

 


Επιστροφή
στην αρχή