Προσαρμογή στο σχολείο -Πρώτο κουδούνι χωρίς λάθη

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
Η μετάβαση σε νέα σχολική βαθμίδα συνιστά για παιδιά και γονείς μια αγχωτική διαδικασία -Χρήσιμες συμβουλές από τη σχολική ψυχολόγο Στέφανη Ναζίρη

Πρακτικές συμβουλές για την προσαρμογή των παιδιών στο νέο σχολικό περιβάλλον δίνει με συνέντευξή της στον «Π» η εκπαιδευτική-σχολική ψυχολόγος *Στέφανη Ναζίρη. Πρόκειται για μια διαδικασία κατά την οποία η στήριξη των γονέων στις ανησυχίες του παιδιού, η ενίσχυση της εμπιστοσύνης που του δείχνουν και η ενεργητική ακρόαση είναι ιδιαιτέρως σημαντικοί παράγοντες που θα βοηθήσουν το παιδί στη νέα του καθημερινότητα.

Λάθη γονέων

Κατ’ αρχάς, τι σημαίνει για τα παιδιά η αλλαγή σχολικής βαθμίδας;
Η μετάβαση από τη μία βαθμίδα στην άλλη είναι για τους μαθητές κάτι καινούργιο που συνήθως το αντιμετωπίζουν με αγωνία, αφού μεταβάλλεται η λειτουργία του πλαισίου με το οποίο είχαν εξοικειωθεί στο παρελθόν.

Ποια είναι τα συνηθισμένα λάθη που κάνουν οι γονείς με τα παιδιά τους όσον αφορά τη μετάβαση;
Η αλλαγή βαθμίδας δεν θεωρείται μια εξαιρετικά κρίσιμη εμπειρία και αλλαγή μόνο για τα παιδιά, αλλά και για τους γονείς. Το πιο συνηθισμένο λάθος που παρατηρείται είναι οι υπερβολικές ανησυχίες των γονέων για τη μετάβαση. Στις περιπτώσεις που το άγχος είναι υπερβολικό υπάρχει ο κίνδυνος να μεταφερθεί στα παιδιά και η μετάβασή τους να γίνει ακόμη πιο δύσκολη. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις οι γονείς άθελά τους γίνονται υπερπροστατευτικοί και δεν αφήνουν τα παιδιά να «λυθούν» και να προσαρμοστούν στο νέο τους περιβάλλον. Επίσης, υπάρχει ο κίνδυνος να νιώσουν μειονεκτικά και να κατανοήσουν (λανθασμένα) ότι δεν θα μπορέσουν να αντεπεξέλθουν στη νέα τους καθημερινότητα. Ένα άλλο λάθος που παρατηρείται είναι το επιθετικό γονικό στυλ. Μερικοί γονείς κρατούν μια αμυντική στάση προς τα παιδιά. Οι γονείς αυτοί ασκούν αυταρχικό έλεγχο και έχουν πάρα πολλές απαιτήσεις από τα παιδιά τους, αφού αναμένουν την τέλεια απόδοση σε όλους τους τομείς. Προτείνουμε οι γονείς να μην λειτουργούν ακραία, αλλά να ασκούν διακριτικό έλεγχο κατανοώντας τα συναισθήματα του παιδιού τους και να είναι υποστηρικτικοί.

Αυτοεκτίμηση

Η περίοδος προσαρμογής των παιδιών έχει συγκεκριμένη διάρκεια;
Το κάθε παιδί χρειάζεται τον δικό του χρόνο και έχει τις δικές του ιδιαιτερότητες και προσωπικότητα. Ερευνητικά ευρήματα τονίζουν πως ένα σημαντικό ποσοστό των παιδιών που μετακινούνται από το δημοτικό στο γυμνάσιο βρίσκουν δύσκολη την προσαρμογή τον πρώτο ή τον δεύτερο μήνα, αλλά στη συνέχεια προσαρμόζονται στις αλλαγές του νέου σχολείου. Στις περιπτώσεις που δεν παρατηρείται βελτίωση με την πάροδο του χρόνου, απαιτούνται λεπτοί χειρισμοί από πλευράς σχολείου και οικογένειας. Δώστε χρόνο για την προσαρμογή του και δημιουργήστε κλίμα εμπιστοσύνης. Το σημαντικότερο είναι η τόνωση της αυτοεκτίμησης του παιδιού σας.

Το παιδί που δύσκολα θα προσαρμοστεί στο νέο σχολικό περιβάλλον έχει κάποιο συγκεκριμένο προφίλ;
Θα ήταν άδικο να αποδώσουμε και να γενικεύσουμε ένα συγκεκριμένο προφίλ στα παιδιά που δυσκολεύονται να προσαρμοστούν. Ένα παιδί δυσκολεύεται να προσαρμοστεί στο σχολείο για πολλούς λόγους και η δυσκολία μπορεί να εκφράζεται με διάφορους τρόπους. Στις περιπτώσεις που αναμένεται ότι το παιδί θα δυσκολευτεί στην προσαρμογή (λόγω προηγούμενης δυσκολίας προσαρμογής) προσπαθήστε να μην «στρώσετε» τον δρόμο του για να περάσει ομαλά. Η αλλαγή βαθμίδας είναι μια πρόκληση ώστε να μάθει το παιδί σας να προσαρμόζεται στις αλλαγές της ενήλικης ζωής. Συνεπώς, ακόμα και να υπάρχουν σημάδια που σας προϊδεάζουν για δυσκολίες προσαρμογής (π.χ. ευαίσθητη ιδιοσυγκρασία), αφήστε το παιδί να νιώσει την αναμενόμενη αγωνία και καθοδηγήστε το διακριτικά.

Ποια σημάδια στη συμπεριφορά των παιδιών θα πρέπει να λάβουν υπόψη οι γονείς;
Οι γονείς πρέπει να ανησυχήσουν όταν βλέπουν το παιδί να υπολειτουργεί σε βασικούς τομείς της λειτουργικότητάς του. Κάποια σημάδια είναι τα εξής: διαταραχές στον ύπνο, στη διατροφή, μειωμένη ευχαρίστηση αγαπημένων του δραστηριοτήτων, έντονα ξεσπάσματα, σωματικά συμπτώματα, έντονη προσκόλληση σε κάποιο γονέα, υπερβολικοί φόβοι, παλινδρόμηση κ.ά. Είναι πολύ πιθανόν τα περισσότερα παιδιά να εμφανίσουν κάποια στιγμή μερικά από τα παραπάνω συμπτώματα. Βέβαια, οι γονείς θα πρέπει να ανησυχήσουν αν τα συμπτώματα αυτά παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς και αν εμφανίζονται πολλά από αυτά ταυτόχρονα και το παιδί δεν είναι λειτουργικό στην καθημερινότητά του.

Ειδικά τα πρωτάκια του δημοτικού βιώνουν το λεγόμενο «άγχος του αποχωρισμού».
Είναι αρκετά σύνηθες ένα σημαντικό ποσοστό παιδιών της Α’ δημοτικού να συναντά δυσκολίες στην προσαρμογή τις πρώτες μέρες. Οι γονείς θα πρέπει να μην πανικοβάλλονται και πρώτα απ’ όλα πρέπει να αποβάλουν το δικό τους άγχος αφού συχνά δεν πρόκειται για μια παθολογική κατάσταση. Είναι καλό να δώσουν χρόνο στο παιδί τους και να μην πάρουν όλο το βάρος και την ευθύνη στο σπίτι ή το βάρος να πέσει στον έναν γονέα. Το σχολείο μπορεί να βοηθήσει το παιδί να ηρεμήσει αποσπώντας την προσοχή του με ευχάριστες δραστηριότητες. Προτείνεται οι γονείς να αγκαλιάζουν το παιδί, να του δίνουν ένα φιλί, να το διαβεβαιώνουν ότι θα επιστρέψουν όταν σχολάσουν και να φεύγουν. Οι γονείς που κάθονται και προσπαθούν να καθησυχάσουν το παιδί χειροτερεύουν την κατάσταση.

Ανησυχίες εφήβων

Το άγχος που εκδηλώνουν κάποια παιδιά που μπαίνουν στην εφηβεία πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί;
Αυτό που μπορούμε να κάνουμε, αν έχουμε έναν έφηβο που αγχώνεται, είναι να τον ακούμε και να κατανοούμε τις ανησυχίες του (έστω κι αν αυτές είναι μηδαμινές για τους γονείς). Προσπαθήστε να τον πλησιάσετε και να του μιλήσετε παρά να πείτε αμέσως «είναι εφηβεία». Το καλύτερο μέτρο είναι η πρόληψη. Προτού το παιδί σας φτάσει στην εφηβεία προσπαθήστε να δημιουργήσετε μια ασφαλή σχέση εμπιστοσύνης. Απαιτείται αρκετή υπομονή αφού η εφηβεία είναι μια κρίσιμη περίοδος για τη ζωή του κάθε παιδιού. Στις περιπτώσεις που το άγχος καθιστά το άτομο δυσλειτουργικό θα πρέπει οι γονείς να συμβουλευτούν κάποιον επαγγελματία ψυχολόγο για καθοδήγηση.

Μαθησιακές δυσκολίες

Στις περιπτώσεις που ήδη έχουν διαγνωστεί κάποιες μαθησιακές δυσκολίες από το δημοτικό, ποιος πρέπει να είναι ο χειρισμός στο γυμνάσιο;
Στις περιπτώσεις αυτές, η Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας (ΥΕΨ) επαναξιολογεί τις μαθησιακές δυσκολίες και παρέχονται στους μαθητές διευκολύνσεις, απαλλαγές και μαθησιακή στήριξη στον χώρο του σχολείου. Σε κάποιες περιπτώσεις (όπου υπάρχει και η οικονομική ευχέρεια), οι γονείς συνεργάζονται με εκπαιδευτικούς από τον ιδιωτικό τομέα για περαιτέρω μαθησιακή ενίσχυση.

Σε ποιες περιπτώσεις επιβάλλεται ή είναι χρήσιμη η παρέμβαση του σχολικού ψυχολόγου;
Ο σχολικός ψυχολόγος μπορεί να βοηθήσει με αποτελεσματικό τρόπο παιδιά και εφήβους να ξεπεράσουν την έλλειψη μαθησιακής οργάνωσης, την έλλειψη δεξιοτήτων μελέτης, οικογενειακά ζητήματα όπως το διαζύγιο και τον θάνατο, τη συναισθηματική αναστάτωση (π.χ. άγχος σχολείου, σχολική φοβία, κατάθλιψη, θυμός) κ.ά. Επιπλέον, σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να είναι χρήσιμος για προγράμματα πρόληψης και παρέμβασης για όλη τη σχολική κοινότητα (βιωματικά προγράμματα σε μαθητές, εκπαιδευτικούς ή γονείς).

Οι γονείς πρέπει να αποφεύγουν φράσεις όπως: «έρχονται δύσκολες μέρες», «τώρα θα είναι πιο δύσκολα», «ξέχνα τους φίλους και τα παιχνίδια»

Τι πρέπει να προσέξουν οι γονείς προετοιμάζοντας το παιδί και τον εαυτό τους για την πρώτη μέρα στο σχολείο;
Όπως προαναφέρθηκε, οι γονείς θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί αφού στην προσπάθειά τους να διαχειριστούν τις δικές τους ανησυχίες («θα διαβάζει;», «θα προλαβαίνει;») μπορεί να πουν κάτι στα παιδιά που να προκαλέσει σημαντικό άγχος, το οποίο θα επιφέρει δυσκολίες στην ομαλή μετάβαση. Οι γονείς πρέπει να αποφεύγουν φράσεις όπως: «έρχονται δύσκολες μέρες», «τώρα θα είναι πιο δύσκολα», «ξέχνα τους φίλους και τα παιχνίδια». Εισηγούμαστε οι γονείς να ενισχύουν θετικά τα παιδιά τους, αναφέροντάς τους τις αλλαγές μέσα από δικές τους εμπειρίες (κυρίως αν αυτές ήταν θετικές). Προσπαθούμε να ακούμε τα παιδιά (ενεργητική ακρόαση) και να απαντούμε στα ερωτήματά τους. Τους απαντάμε σε αυτό που ρωτάνε με σκοπό να τους καθησυχάσουμε (παροχή πρακτικών λύσεων). Αν δεν απαντήσουμε είναι πιθανό να φαντάζονται κάτι «εκτός πραγματικότητας» που θα τους προκαλεί άσκοπες ανησυχίες. Τις μέρες προετοιμασίας οι γονείς θα πρέπει να κρατήσουν μια θετική στάση με τα παιδιά τους και να καλλιεργήσουν αισθήματα ασφάλειας και εμπιστοσύνης. Δεν είναι παράλογο να υπάρχουν κάποια αισθήματα ανασφάλειας και αγωνίας.

Σε ποιες περιπτώσεις επιβάλλεται ή είναι χρήσιμη η παρέμβαση του σχολικού ψυχολόγου;
Ο σχολικός ψυχολόγος μπορεί να βοηθήσει με αποτελεσματικό τρόπο παιδιά και εφήβους να ξεπεράσουν την έλλειψη μαθησιακής οργάνωσης, την έλλειψη δεξιοτήτων μελέτης, οικογενειακά ζητήματα όπως το διαζύγιο και το θάνατο, τη συναισθηματική αναστάτωση (π.χ. άγχος σχολείου, σχολική φοβία, κατάθλιψη, θυμός), κ.ά. Επιπλέον, σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να είναι χρήσιμος για προγράμματα πρόληψης και παρέμβασης για όλη τη σχολική κοινότητα (βιωματικά προγράμματα σε μαθητές, εκπαιδευτικούς ή γονείς).

«Να προσπαθούμε να ακούμε τα παιδιά»

Τι πρέπει να προσέξουν οι γονείς προετοιμάζοντας το παιδί και τον εαυτό τους για την πρώτη μέρα στο σχολείο;
Όπως προαναφέρθηκε, οι γονείς θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί αφού στην προσπάθειά τους να διαχειριστούν τις δικές τους ανησυχίες («θα διαβάζει;», «θα προλαβαίνει;») μπορεί να πουν κάτι στα παιδιά που να προκαλέσει σημαντικό άγχος, το οποίο θα επιφέρει δυσκολίες στην ομαλή μετάβαση. Οι γονείς πρέπει να αποφεύγουν φράσεις όπως: «έρχονται δύσκολες μέρες», «τώρα θα είναι πιο δύσκολα», «ξέχνα τους φίλους και τα παιχνίδια». Εισηγούμαστε οι γονείς να ενισχύουν θετικά τα παιδιά τους, αναφέροντάς τους τις αλλαγές μέσα από δικές τους εμπειρίες (κυρίως αν αυτές ήταν θετικές). Προσπαθούμε να ακούμε τα παιδιά (ενεργητική ακρόαση) και να απαντούμε στα ερωτήματά τους. Τους απαντάμε σε αυτό που ρωτάνε με σκοπό να τους καθησυχάσουμε (παροχή πρακτικών λύσεων). Αν δεν απαντήσουμε είναι πιθανό να φαντάζονται κάτι «εκτός πραγματικότητας» που θα τους προκαλεί άσκοπες ανησυχίες. Τις μέρες προετοιμασίας οι γονείς θα πρέπει να κρατήσουν μια θετική στάση με τα παιδιά τους και να καλλιεργήσουν αισθήματα ασφάλειας και εμπιστοσύνης. Δεν είναι παράλογο να υπάρχουν κάποια αισθήματα ανασφάλειας και αγωνίας.

Οι εκπαιδευτικοί

Πόσο σημαντική και ποια μορφή πρέπει να έχει η υποδοχή από πλευράς σχολείου και εκπαιδευτικών;
Το σχολείο πρέπει να φροντίζει για την κατάλληλη προετοιμασία των παιδιών για την ομαλή μετάβαση. Οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να επιδιώκουν να γνωρίσουν τον κάθε μαθητή ξεχωριστά και να δείχνουν στους μαθητές ότι προτεραιότητά τους είναι να τους βλέπουν χαρούμενους στον χώρο του σχολείου. Βιωματικά παιχνίδια και ομαδικές δραστηριότητες στην τάξη «χαλαρώνουν» τους μαθητές και «σπάζουν τον πάγο» που υπάρχει τις πρώτες μέρες. Είναι πολύ σημαντικό τις πρώτες μέρες οι εκπαιδευτικοί να διαμορφώσουν τις κατάλληλες στάσεις απέναντι στα παιδιά δίνοντάς τους το μήνυμα ότι θα είναι δίπλα τους σε πολλαπλά επίπεδα και όχι μόνο σε ό,τι αφορά τον μαθησιακό τομέα.

*Στέφανη Ναζίρη, Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολόγος
Resilient Lives – Centre for Social and Emotional Health (22-275700, 95-963720)
F: Ψυχολογία και Παιδιά – Child Psychology – Naziri S.

 

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Διαβάστε επίσης:

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Ακαδημία Επιστημών: Στέγη στη Φανερωμένη

ΓΙΩΤΑ ΧΑΤΖΗΚΩΣΤΑ, 14:58 (τελευταία ενημέρωση 14:58)

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Μέι: Η δική μου συμφωνία, καμία συμφωνία ή όχι Brexit

Πολίτης News, 14:49 (τελευταία ενημέρωση 14:49)

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Κάθε Κυριακή έχεις ραντεβού με την Ιστορία!

Πολίτης News, 14:46 (τελευταία ενημέρωση 14:46)

Επιστροφή
στην αρχή