Πώς θα ένιωθαν οι Ε/Κ αν οι Τ/Κ αναβάθμιζαν επετείους για το Taksim;

ΕΙΔΗΣΕΙΣ /ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
Την ουσία της τ/κ ενόχλησης για την ποδηγέτηση της Βουλής από δύο εξτρεμιστές βουλευτές, καταγράφει ο καθηγητής Γιάννης Παπαδάκης

Την ουσία της τ/κ ενόχλησης για την ποδηγέτηση της Βουλής από δύο εξτρεμιστές βουλευτές καταγράφει ο καθηγητής Κοινωνικής Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου Γιάννης Παπαδάκης, παραπέμποντας στην ιστορική εμπειρία των Τ/Κ, την οποία οι Ε/Κ όχι μόνο αγνοούν, αλλά επιπλέον δείχνουν να μην θέλουν να κατανοήσουν. Το ίδιο ισχύει και για τους Τ/Κ, δηλώνει ο συγγραφέας του εμβληματικού βιβλίου «Η Ηχώ της Νεκρής Ζώνης: Οδοιπορικό στη Διαιρεμένη Κύπρο», το οποίο καταπιάνεται με θέματα ταυτότητας, Ιστορίας, μνήμης και λήθης στις δύο κοινότητες. Έχοντας επίσης συγγράψει συγκριτικές μελέτες των βιβλίων για την Ιστορία της Κύπρου, που διδάσκονται στα σχολεία εκατέρωθεν, ο κ. Παπαδάκης καταγράφει στη συνέντευξή του στον «Π», ότι Ε/Κ και Τ/Κ οφείλουν να ξανασκεφτούν σοβαρά τον επιλεκτικό χειρισμό των επετείων τους, είτε προχωρήσουμε σε λύση είτε όχι.

 

Γιατί τώρα Ένωση;

 

«Η απόφαση της Βουλής για το ενωτικό δημοψήφισμα δείχνει έλλειψη κατανόησης των φόβων της άλλης πλευράς. Ακόμα χειρότερα, μετά την αναστάτωση που προκάλεσε στους Τ/Κ, μπορεί και να δείχνει έλλειψη οποιασδήποτε θέλησης για κατανόηση. Για τους Τ/Κ τα δεινά τους διαχρονικά πηγάζουν κατά κύριο λόγο από την επιθυμία των Ε/Κ για Ένωση. Έτσι εξηγούν τη δεκαετία του 1950 και τις διακοινοτικές συγκρούσεις του 1963-67 που συνοδεύονταν από δηλώσεις για Ένωση, και ακολούθως το πραξικόπημα εν ονόματι της Ένωσης. Βλέπουν τους Ε/Κ ως κάποιους που συνεχώς προβάλλουν το θέμα της Ένωσης, το οποίο οδήγησε, όπως το αντιλαμβάνονται, στη δική τους θυματοποίηση. Άρα έχουν πολύ δυνατά αντανακλαστικά, όταν βλέπουν ελληνικές σημαίες, παρελάσεις και επετείους που αναφέρονται στην Ένωση. Σκεφτείτε κάτι ανάλογο με τους Ε/Κ, πώς νιώθουν όταν βλέπουν τουρκικές σημαίες, τους συνειρμούς και τα συναισθήματα που προκαλούνται. Συνεπώς δεν είναι αμελητέο ζήτημα, ούτε οφείλει να υποβαθμιστεί γιατί αυτά και σήμερα ανησυχούν πολύ τους Τ/Κ. Και πρέπει να καταλάβουμε πού οφείλονται, αν πραγματικά μια μέρα οι Ε/Κ θέλουν να συνυπάρξουν με τους Τ/Κ. Αν είναι σωστό ή ακριβές, να σκέφτονται έτσι σήμερα είναι διαφορετικό θέμα. Οι Τ/Κ όντως δυσκολεύονται να καταλάβουν ότι το θέμα της Ένωσης έχει λήξει. Δυσκολεύονται να κατανοήσουν και πώς οι Ε/Κ αντιλαμβάνονται τις δικές τους επετείους και τα δικά τους σύμβολα. Για τους Τ/Κ το πρόβλημα της Κύπρου είναι εσωτερικό και ταυτίζεται με την Ένωση. Για τους Ε/Κ το πρόβλημα ορίζεται ως εξωτερικό και ταυτίζεται με τον τουρκικό επεκτατισμό. Άρα έχουμε αυτές τις δύο βαθιά διαιρεμένες προσεγγίσεις στο παρελθόν. Το ερώτημα που θεμιτά τίθεται από τους Τ/Κ, αλλά και από πολλούς Ε/Κ, είναι γιατί να αρχίσουν οι Ε/Κ να τονίζουν τώρα ακόμα περισσότερο την Ένωση; Ως εκ τούτου, είναι πολύ δύσκολο να πειστούν οι Τ/Κ για τις καλές προθέσεις της ε/κ πλευράς, ειδικά σε αυτή τη συγκυρία των διαπραγματεύσεων. Έχουν κι ίδιοι τις δικές τους αντίστοιχες αδυναμίες, αλλά τώρα μιλούμε για το συγκεκριμένο θέμα, το οποίο πρακτικά δεν είναι μεν μεγάλο, αν διαβάζεται μια εγκύκλιος στο σχολείο, αλλά συμβολικά είναι τεράστιο όσον αφορά τις ανησυχίες της άλλης πλευράς».

 

Υπό το ΕΛΑΜ

 

«Το δεύτερο θέμα που τίθεται για τους Τ/Κ με σημαντικές προεκτάσεις στα θέματα ασφάλειας είναι πώς γίνεται μια ολόκληρη κοινότητα να σύρεται από δύο εξτρεμιστές βουλευτές; Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον τους σε μιαν επανενωμένη Κύπρο, αν είναι τόσο εύκολο ένα ακροδεξιό κόμμα να σύρει μαζί του μια ολόκληρη κοινότητα και να επιβάλλει τη δική του άποψη; Πώς θα ένιωθαν οι Ε/Κ αν πριν μία βδομάδα, ξαφνικά, οι Τ/Κ αναβάθμιζαν τις επετείους για το Taksim (διχοτόμηση); Αυτό ελπίζω να μπορεί να μας βοηθήσει να αντιληφθούμε καλύτερα τη θέση των Τ/Κ».

 

Προβληματικές επέτειοι

 

«Οι επέτειοι είναι κάτι που πρέπει να αντιμετωπιστεί κάποια στιγμή, αν υπάρχει πραγματική θέληση για συμβίωση. Για τους Τ/Κ η 20ή Ιουλίου είναι η ειρηνευτική επιχείρηση, για τους Ε/Κ είναι η βάρβαρη τουρκική εισβολή. Η υπάρχουσα ακαδημαϊκή έρευνα για το τ/κ εκπαιδευτικό σύστημα δείχνει ότι υπάρχουν σοβαρά θέματα με τις επετείους τους, με την έννοια ότι εκτρέφουν σοβινισμό, μονόπλευρες οπτικές στην Ιστορία και έχθρα. Οι Τ/Κ θα πρέπει κάποια στιγμή να τα ξανασκεφτούν. Όπως και οι Ε/Κ.  Οι ακαδημαϊκές πηγές καταδεικνύουν επίσης ότι και οι δύο κοινότητες χειρίζονται ιδιαίτερα επιλεκτικά τις επετείους και τη μνήμη. Αρνούνται να λάβουν υπόψη τα δεινά που υπέστη η άλλη κοινότητα. Ο Τζορτζ Όργουελ, ο οποίος έγραψε ένα πολύ ενδιαφέρον δοκίμιο για τον εθνικισμό, μας λέει ότι όλοι οι εθνικιστές έχουν την ικανότητα να μην βλέπουν ομοιότητες μεταξύ παρόμοιων γεγονότων. Ο εθνικιστής, αναφέρει, όχι μόνο δεν κατακρίνει τις βιαιότητες της δικής του πλευράς, αλλά έχει την αξιοσημείωτη ικανότητα να μην τις ακούει καν».

 

Κατάργηση της αλήθειας

 

«Στο δοκίμιό του ο Τζορτζ Όργουελ εξηγεί και γιατί δύο συγκρουόμενες κοινότητες μπορεί να έχουν τόσο μονοδιάστατες θέσεις για το παρελθόν. Μας λέει, λοιπόν, ότι το επιχείρημα ότι αν πεις την αλήθεια θα τη χρησιμοποιήσει ο εχθρός σου εναντίον σου, είναι τόσο ισχυρό που ουσιαστικά επιβάλλει την κατάργηση της αλήθειας. Με άλλα λόγια, αν παραδεχθούν οι Ε/Κ τις δικές τους βιαιότητες, υπάρχει ο φόβος ότι αυτό θα το χρησιμοποιήσουν οι άλλοι εναντίον τους. Έτσι οποιαδήποτε πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση στο παρελθόν που θα καταδείξει τη βιαιότητα και των δύο πλευρών μπορεί να θεωρηθεί ως προδοσία και εθνική μειοδοσία».

 

Ο τρίτος δρόμος της Ιστορίας

«Εκφράζεται από κάποιους ο φόβος ότι αν συνεχίσουμε με τις παρούσες εθνοκεντρικές αφηγήσεις για το παρελθόν, θα είναι δύσκολη η συμφιλίωση των δύο κοινοτήτων. Υπάρχει ένας άλλος φόβος ότι αν υπάρχει λύση μπορεί να καταργηθούν οι εθνικές ή εθνοκεντρικές αφηγήσεις και θα ακολουθήσει μια προσπάθεια για δημιουργία μιας νέας κυπριακής ταυτότητας. Η δική μου προσέγγιση διαφέρει και από τις δύο, και βασίζεται σε μία κριτική προσέγγιση στο παρελθόν. Οι μαθητές πρέπει να μάθουν να σκέφτονται και να αναλύουν με ιστορικούς όρους, όπως αυτοί καθορίζονται επιστημολογικά στο αντικείμενο της Ιστορίας. Από τη στιγμή που η Ιστορία εντάσσεται στα πλαίσια μιας πιο γενικής κριτικής σκέψης, τότε θα δίνει στους μαθητές εργαλεία για να μπορούν οι ίδιοι να αντιμετωπίσουν το παρελθόν κριτικά, χωρίς να τους επιβάλλεται οποιαδήποτε ανάγνωση της Ιστορίας. Άρα η μεγάλη πρόκληση για το μέλλον, ανεξάρτητα από το αν προχωρήσουμε ή όχι σε μια λύση, είναι η αναδιαμόρφωση των εκπαιδευτικών συστημάτων στη βάση της καλλιέργειας κριτικής σκέψης γενικότερα».   

Το αποκηρυγμένο βιβλίο

«Ένα παράδειγμα από ένα βιβλίο ιστορίας μάς εξηγεί πολλά για την ε/κ πρόσληψη της Ιστορίας. Πρόκειται για το βιβλίο του Ανδρέα Πολυδώρου 'Ιστορία της Κύπρου', το οποίο από τη δεκαετία του '70 ως σήμερα πιθανόν ή ώς πρόσφατα, διδασκόταν στα δημοτικά. Είναι μια κλασική ελληνοκεντρική αφήγηση της Ιστορίας της Κύπρου, η οποία παρουσιάζει δύο κεντρικούς χαρακτήρες, τους Έλληνες της Κύπρου και τους Τούρκους (της Κύπρου) όπως αποκαλούνται οι Οθωμανοί. Παρατηρούμε τα εξής ενδιαφέροντα σε αυτό το βιβλίο: Πολύ συχνά το βιβλίο, όπως και πολλά άλλα, χρησιμοποιεί τη λέξη 'Κύπριοι' εννοώντας μόνο τους Ε/Κ. Αυτό είναι ιδιαίτερα προβληματικό με την εξής έννοια: για πολλούς Ε/Κ, τόσο πολίτες όσο και πολιτικούς, η καθιερωμένη ανάγνωση της Ιστορίας υποβάλλει ότι οι Τ/Κ δεν ανήκουν στην Κύπρο. Δηλαδή, η Κύπρος ήταν πάντα ένα ελληνικό νησί, ήρθαν κάποιοι ξένοι κατακτητές και οι Τ/Κ είναι ουσιαστικά υπολείμματα ξένων δυναστών, ή ακόμα και ότι η ίδια η παρουσία τους στο νησί είναι μια ιστορική αδικία, μια χάλκευση της ελληνικότητας της Κύπρου. Όπως αναφέρει ρητά το βιβλίο: «Οι Κύπριοι ήταν και είναι χριστιανοί ορθόδοξοι». Έτσι, σύμφωνα με αυτή την ανάγνωση, οι Τ/Κ θεωρείται ότι δεν ανήκουν καν στην Κύπρο. Αυτή είναι μια διάχυτη ιδεολογία. Αν προσέξουμε τον καθημερινό λόγο των πολιτών και των πολιτικών, πολύ συχνά χρησιμοποιείται η λέξη Κύπριοι ως αντίστοιχη με τη λέξη Ε/Κ. Το πιο ενδιαφέρον με αυτό το βιβλίο είναι πως ο συγγραφέας του τόλμησε να βγει δημόσια στην τηλεόραση και να κατακρίνει το ίδιο του το βιβλίο. Αυτό είναι ένα πολύ σπάνιο παράδειγμα στην Κύπρο, και, προσωπικά, τρέφω βαθιά εκτίμηση για έναν άνθρωπο που είχε το θάρρος και την εντιμότητα να το κάνει αυτό. Είπε λοιπόν ο κ. Πολυδώρου τα εξής πριν μερικά χρόνια στην εκπομπή του ΡΙΚ 'Προεκτάσεις': 'Στο βιβλίο μου το ελληνικό στοιχείο μονοπωλεί την Ιστορία, ενώ η ζωή και η Ιστορία της τ/κ κοινότητας, αλλά και των άλλων μειονοτήτων που ζουν στην Κύπρο, ουσιαστικά αγνοούνται. Αυτό το θεωρώ ένα πολύ σοβαρό μειονέκτημα του βιβλίου. Στο βιβλίο παρουσιάζονται κάποιες βιαιότητες που διαπράχθηκαν από Τ/Κ εναντίον Ε/Κ, απουσιάζουν όμως βιαιότητες που έχουν διαπραχθεί από Ε/Κ εναντίον Τ/Κ. Γιατί κράτησα αυτή την ετεροβαρή αντίκριση; Ακριβώς γιατί κυριαρχούσε πιο πολύ η προσπάθεια να καλλιεργηθεί το εθνικό φρόνημα. Δηλαδή, να είναι όσο το δυνατόν πιο ελληνοκεντρική η συγγραφή του βιβλίου. Εκ των υστέρων αναγνωρίζω ότι αυτό είναι ένα μειονέκτημα. Ο εξωραϊσμός δεν είναι σωστό να γίνεται. Πιστεύω με τις αντιλήψεις που έχω σχηματίσει και από τις εμπειρίες των τελευταίων χρόνων ότι πρέπει να παρουσιάζονται και τα επιτεύγματα και τα λάθη. Πρωτίστως τα λάθη δεν πρέπει να παραλείπονται γιατί από τα λάθη θα διδαχθούμε πώς να τα αποφεύγουμε στο μέλλον'. Ο κ. Πολυδώρου έκανε μια αυτοκριτική, την οποία θα έπρεπε και η ε/κ κοινωνία ευρύτερα να κάνει. Αυτό ισχύει επίσης και για τους Τ/Κ. Και είναι ενδιαφέρον ότι ένα βιβλίο το οποίο ο συγγραφέας του θεωρώ ότι ουσιαστικά το αποκήρυξε, συνέχισε να διδάσκεται στα σχολεία».

 

Τα χειρότερα βιβλία

 

«Τα βιβλία των Τ/Κ πριν το 2004, ήταν πιστεύω τα χειρότερα βιβλία Ιστορίας που υπήρχαν στην Κύπρο. Ήταν ιδιαίτερα μονόπλευρα και ουσιαστικά εστιάζονταν μόνο σε έντεκα χρόνια: Από το 1963 ώς το 1974. Σε ένα βιβλίο που κάλυπτε την Ιστορία της Κύπρου από την εποχή που ήρθαν οι Οθωμανοί, το μισό αφιερωνόταν σε 11 μόνο χρόνια. Ήταν ουσιαστικά μια λίστα από βιαιοπραγίες Ε/Κ σε Τ/Κ. Χωρίς φυσικά να αναφέρει τις βιαιοπραγίες που υπέστησαν οι Ε/Κ κυρίως το 1974, αλλά και προηγουμένως. Ένα κοινό επίσης χαρακτηριστικό των βιβλίων Ιστορίας και των δύο πλευρών είναι η απουσία των βιαιοπραγιών σε άτομα της δικής τους κοινότητας. Τα βιβλία των Τ/Κ άλλαξαν επί αριστερής κυβέρνησης το 2004 παρουσιάζοντας μια πιο σύνθετη προσέγγιση. Αναφέρονταν και σε περιόδους συνύπαρξης ή συνεργασίας, και επίσης στην ενδοκοινοτική βία και στις δύο πλευρές, αλλά και στις περιόδους που υπέφεραν οι Τ/Κ. Αναφέρονταν ακόμα και στο τραύμα του 1974 για τους Ε/Κ. Αυτά τα βιβλία αποσύρθηκαν, όμως, όταν ανήλθε στην εξουσία το 2009 ο Έρογλου. Τότε κυκλοφόρησαν καινούργια βιβλία, τα οποία είναι ιδιαίτερα εθνοκεντρικά και μονόπλευρα, και ακολουθούν το προηγούμενο μοντέλο, τονίζοντας βιαιοπραγίες ενάντια στους Τ/Κ».

 

Oι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευσή τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.

Επόμενο άρθρο:

Αφιέρωμα

«Η Βουλή δηλητηρίασε τις συνομιλίες»

Δεν πειράζει να διδάσκεται αυτό το θέμα στα σχολεία, αλλά αυτό που απεφάσισε η Βουλή δηλητηριάζει τη διαδικασία των διαπραγματεύσεων

02 / 10
Επιστροφή
στην αρχή