«Πώς μας χώρισαν και πώς διαίρεσαν τη χώρα μας;»

ΑΠΟΨΗ /UNDERGROUND NOTES

Το 1974 και οι δύο κοινότητες έκαναν αντίποινα και σκότωναν ο ένας τον άλλον. Εκατοντάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν και κάποιοι είναι ακόμα «αγνοούμενοι»

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

 

Σήμερα θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας ένα άρθρο του συγγραφέα ερευνητή Ulus Irkad, που γράφει για την περιοχή της Πάφου.

Το άρθρο του δημοσιεύθηκε στην εβδομαδιαία εφημερίδα «Yenicag» και αναδημοσιεύθηκε στις σελίδες μου στην εφημερίδα «YeniDuzen».

Ο Ulus Irkad λέει τα ακόλουθα στο άρθρο του με τίτλο «Πώς μας χώρισαν και πώς διαίρεσαν τη χώρα μας;»:

«Εφόσον γεννήθηκα το 1957, δεν θυμάμαι πώς ήταν τα προηγούμενα χρόνια, αλλά στην αρχή της δεκαετίας του 1960 ξεκίνησα να αντιλαμβάνομαι ότι συνέβαιναν κάποια παράξενα πράγματα.

Για παράδειγμα, το 1962 θυμούμαι τον παππού μου να μιλά, ενώ καθόμασταν στο μπαλκόνι του σπιτιού μας στην Πάφο, για τη δολοφονία των δικηγόρων – είχε έρθει από την Αγγλία και ζούσε στην Πάφο. Η χρονιά ήταν 1962, αλλά πρέπει να έγιναν τρομοκρατικές επιθέσεις από οργάνωση που δρούσε υπόγεια παρόλο που η Κυπριακή Δημοκρατία είχε ανακηρυχθεί δύο χρόνια πριν.

Θυμούμαι πως μια μέρα, όταν ξύπνησα, είδα τη μητέρα μου να μιλά με τη μητέρα του Arif Albayrak και να λένε ότι δεν θα έπρεπε να μας στείλουν, εμάς τα παιδιά, στο σχολείο λόγω των ταραχών στη Λευκωσία. Εκείνη η μέρα ήταν αργία για μας. Ήταν αργία, αλλά μετά από μερικές μέρες ξυπνήσαμε στον ήχο βομβών και πυροβολισμών. Από νωρίς το πρωί οι σφαίρες άρχισαν να κτυπούν τους τοίχους του σπιτιού μας. Η μητέρα μου μας διάβαζε ιστορίες από μια τεράστια συλλογή βιβλίων που υπήρχε στο σπίτι μας για να σιγουρευτεί ότι δεν θα βγαίναμε έξω. Ο πατέρας μας ήταν έξω. Ήξερα ότι κάποιες φορές πήγαινε για καθήκον. Τότε ένα βράδυ είδαμε τους γείτονές μας από την περιοχή του Μούτταλου να φεύγουν από τα σπίτια τους και να πηγαίνουν σε πιο ασφαλή μέρη. Έρχονταν περισσότερες φασαρίες και κάτοικοι από τα μικρά χωριά γύρω από την Πάφο μετακόμιζαν στην τουρκοκυπριακή συνοικία της Πάφου. Ήταν η εποχή των συσσιτίων. Οι δημόσιοι υπάλληλοι και οι δάσκαλοι δεν πληρώνονταν. Δεν είχαν λεφτά. Εφόσον και ο πατέρας μου ήταν επίσης δάσκαλος και δεν πληρωνόταν, άρα δεν είχε λεφτά, δεν μπορούσαμε να πληρώσουμε το ενοίκιο. Ενοικίασε ένα σπίτι στο σύνορο με μια επικίνδυνη περιοχή. Αλλά εκεί ένας από τους γείτονές μας, ο κύριος Fuat, που ήταν ένας από τους διοικητές της Αστυνομίας στην περιοχή Πάφου, ενώ αποχαιρετούσε τον γιο του Semih και τον έστελνε στο χωριό Άγιος Ιωάννης, πυροβολήθηκε εκεί. Λέγεται ότι ήταν ένας Ελληνοκύπριος αστυνομικός που είχε πυροβολήσει τον κύριο Fuat, τον διοικητή της Αστυνομίας. Ήμασταν τόσο φοβισμένοι, που φύγαμε και από εκείνο το σπίτι και πήγαμε σε ένα σπίτι με δύο δωμάτια που δεν είχε μέσα ούτε τουαλέτα. Διαμοιράσαμε σε συγγενείς την τεράστια βιβλιοθήκη και όλα τα βιβλία του πατέρα μου. Το χάος συνεχίστηκε μέχρι το 1967. Ακόμα δεν μπορώ να καταλάβω τα γεγονότα αυτά – ο πληθυσμός μας ως Τουρκοκυπρίων στην περιοχή Πάφου ήταν δεκαπέντε χιλιάδες και ακόμα δεν μπορώ να καταλάβω γιατί οι στρατιωτικοί διοικητές μας έκαναν προβοκάτσια έναντι στους Ελληνοκύπριους στην περιοχή, των οποίων ο πληθυσμός ήταν τετραπλάσιος από εμάς! Αν ο ελληνοκυπριακός πληθυσμός της Πάφου απλώς έφτυνε, θα μας έπνιγαν, παρ' όλα αυτά, γιατί έγινε επίθεση -ιδιαίτερα στις 7 Μαρτίου 1964- στην περιοχή της ελληνοκυπριακής αγοράς παίρνοντας εκατοντάδες Ελληνοκύπριους αιχμάλωτους και γιατί οι άνθρωποί μας σκότωσαν επτά αθώους Ελληνοκύπριους εκείνη τη μέρα; Δεν ήταν αυτό επίσημη πρόσκληση σε έναν πληθυσμό τέσσερις φορές μεγαλύτερο από τη μικρή μας κοινότητα να μαζευτεί σε μερικές ώρες και με τη δύναμή του, με όπλα και αριθμούς, να μας καταστρέψει; Γιατί υπήρχαν τέτοια παράλογα και αυτοκτονικά αντίποινα από την πλευρά μας; Ή μήπως λόγω της απόφασης της 4ης Μαρτίου, που είχε σταματήσει την παρέμβαση της Τουρκίας, αποφάσισαν να κάνουν προβοκάτσια σε μια προσπάθεια ώστε να παρέμβει η Τουρκία; Τέτοια πράγματα πέρασαν από το μυαλό μας. Υπήρχαν επίσης ισχυρισμοί ότι τα προβοκάτσια έγινα πριν από τα γεγονότα της 7ης Μαρτίου 1964, ανοίγοντας τον δρόμο για έναν Ελληνοκύπριο, τον Μ., να σκοτώσει έναν Τουρκοκύπριο. Όταν ο Μ. το έκανε αυτό, η πλευρά μας επιτέθηκε -ως αντίποινα- στην αγορά, αλλά ως αποτέλεσμα των επτά Ελληνοκυπρίων που σκοτώθηκαν χάσαμε 15 Τουρκοκύπριους. Αντίποινα σε αντίποινα είχαν ως αποτέλεσμα βόμβες και τανκς να πυροβολούν Τουρκοκύπριους και στο τέλος την αποδοχή των όρων της παράδοσης.

Σύμφωνα με αυτά που ακούσαμε, ο Dr. Ihsan Ali –ένας από τους ηγέτες της περιοχής της Πάφου– τηλεφώνησε στον Γλαύκο Κληρίδη και κατάφερε να σταματήσει τα αντίποινα των Ελληνοκυπρίων. Πριν από δύο χρόνια, έγινε ένα ντοκιμαντέρ με τίτλο 'Στο όνομα της μητέρας πατρίδας', στο οποίο κάποιοι ηγέτες της ΕΟΚΑ είπαν ότι μετά τα γεγονότα στο Μαυραλή, όπου εννέα Τουρκοκύπριοι είχαν σκοτωθεί, είχαν προγραμματίσει να συνεχίσουν τις δολοφονίες αυτές σε όλη την περιοχή της Πάφου.

Μετά τις φασαρίες του 1964, μια μέρα η μητέρα μας μας πήρε στα χωράφια. Προφανώς ο διοικητής των Τουρκοκύπριων στρατιωτών στην Πάφο είχε προσέξει με τα κιάλια την παρουσία μας στα χωράφια και νόμισε ότι 'κατασκοπεύαμε'. Στην επιστροφή μάς σταμάτησαν Τουρκοκύπριοι στρατιώτες και μας είπαν ότι έπρεπε να μας ερευνήσουν. Η μητέρα μου θύμωσε πολύ και πληγώθηκε πολύ. Ήταν έγκυος και πήγε στον στρατιωτικό διοικητή και τον ρώτησε γιατί μας συμπεριφέρονταν σαν 'προδότες'. Της είπαν ότι αυτή ήταν απόφαση της διοίκησης και ότι ήμασταν υπό έρευνα. Αργότερα κάποιοι νεαροί που πήγαν για κολύμπι έπεσαν σε ενέδρα που τους έστησε η τουρκοκυπριακή οργάνωση που δρούσε υπόγεια και τους έδειραν με ραβδιά. Ενώ αγωνιζόταν ενάντια σε κάποιους Ελληνοκύπριους φανατικούς, η κοινότητά μας ήταν υπό εσωτερική πίεση από αυτή την παράνομη οργάνωση. Εκείνο τον καιρό έγιναν πολλές αγενείς πράξεις ενάντια στην οικογένεια του Dr. Ihsan Ali. Στο κέντρο του Μούτταλλου, η οικογένειά του κτυπήθηκε μπροστά σε όλους – ακόμα και οι γυναίκες κτυπήθηκαν. Όταν πιέστηκαν εκείνοι που υποστήριζαν τον Dr. Ihsan Ali, κάποιες οικογένειες που τον υποστήριζαν αναγκάστηκαν να καταφύγουν στην ελληνοκυπριακή περιοχή και να ζήσουν εκεί. Μια από αυτές τις οικογένειες είχε ένα γιο, του οποίου το ένα χέρι του ήταν ακρωτηριασμένο και κάποιοι άντρες από την παράνομη οργάνωση ήρθαν στο λύκειο που φοιτούσε και τον έδειραν τόσο πολύ που του έσπασαν το χέρι. Ο πατέρας μου που ήταν ο δάσκαλός του παρενέβη και τους σταμάτησε – αν δεν το έκανε ίσως να τον έδερναν ακόμα περισσότερο. Ενώ τα μέλη της οικογένειάς του στην Πάφο υφίσταντο ξυλοδαρμό σαν 'προδότες', ο μεγάλος τους γιος πολεμούσε στα Κόκκινα χωρίς να γνωρίζει τι τους συνέβαινε.

Τότε, το 1966-67, έγινε επιδρομή στο σπίτι δύο ηλικιωμένων κυριών που υποτίθεται ήταν 'ύποπτες ως κατάσκοποι', τις οποίες δολοφόνησαν αποκεφαλίζοντάς τες. Κατ’ ακρίβεια, η τουρκοκυπριακή κοινότητα της Πάφου κατάλαβε αρκετά καλά πώς οι γυναίκες αυτές είχαν σκοτωθεί, αλλά ίσως η παράνομη οργάνωση να ήθελε να δώσει το μήνυμα στην κοινότητα ως προειδοποίηση ότι «αυτό μπορεί να γίνει και σε σας». Και φυσικά, λαμβάνοντας αυτά τα μηνύματα, η κοινότητα θα ήταν ακόμα πιο παραδομένη και θα γινόταν ακόμα πιο σιωπηλή. Με αυτό τον τρόπο δημιουργήθηκε η ήσυχη κοινότητα στο τέλος του 1967.

Ενώ τα μέλη της τουρκοκυπριακής κοινότητας δέχονταν τέτοια πίεση εσωτερικά, όταν ταξίδευαν μεταξύ επαρχιών δέχονταν πίεση και στις ελληνοκυπριακές περιοχές. Υπήρχαν οδοφράγματα. Δεκάδες Τουρκοκύπριοι εργάτες αιχμαλωτίζονταν σε τέτοια οδοφράγματα και εξαφανίζονταν. Θυμούμαι να αντιμετωπίζω τέτοια οδοφράγματα και στην έξοδο της Πάφου και σε άλλα μέρη ενώ πήγαινα στη Λευκωσία μετά το 1964 μαζί με τη θεία μου και την οικογένειά της και μας ερευνούσαν οι Ελληνοκύπριοι. Παρά το γεγονός ότι ήμουν μόνο 7-8 χρονών, ερευνούσαν και εμένα κάθε φορά μαζί με τους Τουρκοκύπριους άντρες. Με ανάγκαζαν να βγάζω και τα παπούτσια μου και με ερευνούσαν εξονυχιστικά. Τέτοιες σωματικές έρευνες από Ελληνοκύπριους σε διαφορετικά οδοφράγματα συνεχίζονταν μέχρι το 1968 στο οδόφραγμα του Chaghlayan (κοντά στην Πύλη Αμμοχώστου) ενώ μπαίναμε στη Λευκωσία. Εσωτερικά η παράνομη οργάνωση και εκτός των θυλάκων οι ομάδες της ΕΟΚΑ ήταν το ίδιο. Υπήρχε ένας οδηγός που ονομαζόταν Ali, ο οποίος είχε παντρευτεί με μια Ελληνοκύπρια και ερχόταν να δει τη μητέρα του στον τουρκοκυπριακό θύλακα στην Πάφο. Συνελήφθη από κάποια μέλη της ΕΟΚΑ και βασανίστηκε. Ποτέ δεν θα ξεχάσω την Τουρκοκύπρια μητέρα του που μιλούσε μόνο ελληνικά, μέχρι που πέθανε, η οποία πάντοτε έκλαιγε λέγοντας 'Μάνα μου, πού είσαι γιε μου, μάνα μου πού είσαι γιε μου'.

Υπήρχαν επίσης περιπτώσεις το 1967, όταν κρατήθηκαν κάποιοι Τουρκοκύπριοι στην Πάφο και στους δρόμους. Η παράνομη οργάνωση των Τουρκοκυπρίων προσπαθούσε να λύσει τέτοιες περιπτώσεις με αντίποινα. Για παράδειγμα στο χωριό Κολώνη, ένας φανατικός Ελληνοκύπριος, o A. από τη Στενή, πυροβόλησε κάποιους Τουρκοκύπριους, πλήγωσε δύο και σκότωσε έναν νέο Τουρκοκύπριο. Αργότερα κάποιοι Τουρκοκύπριοι από την παράνομη οργάνωση από τη Σουσκιού πήγαν στο δρόμο Κελοκεδάρων - Πάφου και σκότωσαν τον ταξιτζή Ηρακλέους, μια έγκυο γυναίκα, την Αντιγόνη, και τον στρατιώτη γιο του. Όταν μαθεύτηκαν οι δολοφονίες αυτές, την επόμενη μέρα, μέλη της ΕΟΚΑ μάζεψαν τους Τουρκοκύπριους που βρήκαν στην αγορά στο Κτήμα και τους σκότωσαν – κάποιοι Τουρκοκύπριοι είναι ακόμα 'αγνοούμενοι' από εκείνη τη μέρα. (Ανάμεσα σε εκείνους τους 'αγνοούμενους' είναι ο μουχτάρης τους Αγίου Γεωργίου Shukru Redif και ο 16χρονος γιος του Shefik Shukru που είχαν πάει εκείνη τη μέρα για ένα εισιτήριο σε ταξιδιωτικό γραφείο και στον αστυνομικό σταθμό Πάφου για κάποιες διατυπώσεις για το διαβατήριο του Shefik. Σύμφωνα με κάποιες πληροφορίες που μαζέψαμε, τους πήραν στο Πολέμι και τους σκότωσαν και έπειτα τους έθαψαν σε ένα πηγάδι στο Πολέμι».

Θα το εκτιμούσα αν οι αναγνώστες μου μπορούν να μου τηλεφωνήσουν ανώνυμα αν θέλουν, αν γνωρίζουν τον τόπο ταφής τους – S.U.).

«Κρέμονται ακόμα τα ερωτήματα γιατί η Κεντρική Τουρκοκυπριακή Στρατιωτική Διοίκηση Πάφου, παρόλο που γνώριζε ότι θα γίνονταν αντίποινα από τους Ελληνοκύπριους, δεν απέτρεψε τους Τουρκοκύπριους από το να πάνε εκείνη τη μέρα στην αγορά στο Κτήμα. Ποιος ξέρει, μπορεί να σκέφτηκαν ότι 'άσ' τε τους να σκοτωθούν έτσι ώστε να αποδειχθούμε ότι έχουμε δίκαιο';

Το 1974 και οι δύο κοινότητες έκαναν αντίποινα και σκότωναν ο ένας τον άλλον. Εκατοντάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν και κάποιοι είναι ακόμα 'αγνοούμενοι'. Τόσο στη διάρκεια του πολέμου όσο και μετά, σκοτώθηκαν και Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι που τους έπιασαν ως αιχμαλώτους πολέμου.

Έτσι έχουμε φτάσει σε αυτό το σημείο – έτσι είναι πως χωριστήκαμε, έτσι είναι που μας χώρισαν και οι δύο πλευρές είναι ένοχες για όλα όσα έχουν συμβεί. Αυτές οι εχθρότητες είναι οι ευκαιρίες που δίνονται στον ιμπεριαλισμό για να ξύσει τις εθνικές διαφορές και να τις χρησιμοποιήσει για να μας χωρίσει. Ό,τι συνέβη οι ηγέτες, ιδιαίτερα ένας ηγέτης όπως ο Μακάριος που φερόταν ως χαρισματικός ηγέτης, έπρεπε να δει ότι τέτοιες δράσεις θα οδηγούσαν στη διαίρεση του νησιού και έπρεπε να έδινε ειρηνικά μηνύματα. Δεν θα έπρεπε να χρησιμοποιούσε εθνικιστικό και ανταγωνιστικό λόγο, διαιρώντας τις δύο κοινότητες. Έπρεπε να το πράξει αυτό στη διάρκεια των ταραχών του 1963. Ένας από τους Τουρκοκύπριους ηγέτες ήταν περισσότερο από έτοιμος για αρνητικές απαντήσεις.

Πιστεύω ότι και οι δύο πλευρές πρέπει να παραδεχθούν τα λάθη τους και να μιλήσουν για αυτά. Επίσης θυμούμαι τις ομιλίες για την Ένωση στις δημόσιες εμφανίσεις του Μακαρίου στην Πάφο το 1972-73. Δεν άκουγε τις προτάσεις του Dr. Ihsan Ali και ακολουθούσε το δικό του μυαλό. Οι πολιτικές διακρίσεων και η έλλειψη ενσυναίσθησης προς τους Τουρκοκύπριους μας οδήγησαν στις 15 και 20 Ιουλίου 1974. Τέτοιες αλαζονικές ομιλίες και δράσεις εξυπηρέτησαν τη διαιρετική τουρκοκυπριακή ηγεσία και μας έφεραν τη διαίρεση. Ναι, υπήρξε κατοχή, αλλά υπήρξαν και οι φασαρίες του 1963-64 και ο ρατσισμός και εθνικισμός της ελληνοκυπριακής κυβερνώσας ελίτ, που έδωσαν έναυσμα για την κατοχή. Το 1963 είχαν καταλάβει την Κυπριακή Δημοκρατία, δείχνοντας την υπεροχή τους. Τέτοια λάθη μας οδήγησαν στο 1974 και τη διαίρεση. Μακάρι τα λάθη να είχαν γίνει μόνο από την τουρκοκυπριακή πλευρά, αλλά αυτό δεν ισχύει – και η ελληνοκυπριακή πλευρά έκανε λάθη. Πρέπει να συζητήσουμε αυτά τα πράγματα γνωρίζοντας ότι από το 1963 υπάρχει ένα αντικανονικό στάτους κβο και ότι το 1974 έφερε ακόμα περισσότερες επιπλοκές και πρέπει να βρούμε μια ισορροπημένη λύση. Αυτή θα μπορούσε να είναι μια δημοκρατική Δημοκρατία. Τόσο οι Ελληνοκύπριοι όσο και οι Τουρκοκύπριοι πρέπει να το συζητήσουν αυτό».

 


Επιστροφή
στην αρχή